Dünyanın en büyük elektrik piyasası konumundaki Çin, artık kömür santrallerinden daha fazla kurulu güneş enerjisi üretim kapasitesine ulaştı. Bu gelişme, Çin'de elektrikli araç satışlarının patlama yaptığı, küresel enerji fiyatlarının fırladığı ve iklim krizinin dünyayı kasıp kavurduğu bir dönemde tam zamanında geldi.
Çin devlet medyası bu hafta yaptığı açıklamada, ülkenin toplam kurulu güneş enerjisi kapasitesinin 1.288 gigawata ulaştığını ve ilk kez 1.285 gigawatlık kömür kapasitesini geride bıraktığını duyurdu.
Güneş enerjisi artık Çin'in toplam kurulu üretim kapasitesinin yüzde 31,5'ini oluşturarak ülkedeki en büyük enerji kaynağı haline geldi ve kömürü ikinci sıraya itti. 2023 yılında...
Ancak bu durum, Çin'in henüz güneş enerjisinden daha fazla kömür enerjisi tükettiği anlamına gelmiyor. Tüm santraller nominal kapasitelerinin yalnızca belirli bir yüzdesi kadar üretim yapar. Bazı üretim yöntemleri sürekli olarak nominal kapasitelerine yakın çalışırken, bazıları bu seviyenin altında kalır.
Güneş enerjisinde güneş her zaman parlamadığı için kapasite kullanım faktörleri genellikle yüzde 25 civarında seyreder. Kömür santrallerinde bu oran genellikle yüzde 50 civarındadır, ancak tüm bu veriler şebekelerin kendi özelliklerine göre değişiklik gösterir.
Dolayısıyla Çin hala üretimde güneş enerjisinden daha fazla kömür kullanıyor, ancak bu makas daralıyor. 2026'nın ilk yarısında rüzgar ve güneş enerjisi birleşerek Çin elektrik üretiminin yüzde 24,6'sını oluştururken, kömürün payı yüzde 49,7 olarak gerçekleşti. Bu, kömürün Çin elektrik üretimindeki payının ilk kez yarıdan aşağı düşmesi anlamına geliyor.
Çin'de güneş enerjisi kapasitesi hızla artıyor ve ülke inanılmaz bir süratle devasa güneş tarlaları kurmaya devam ediyor.
Ancak bu yıl güneş enerjisi kurulumları, geçen yıla kıyasla yavaşladı. Çünkü Çin, güneş enerjisi üreticilerine fiyat garantisi veren geri alım tarifelerini kaldırdı ve üreticileri piyasada rekabet etmeye zorladı. Yine de güneş enerjisi santralleri, elektrik üretiminin çoğu biçiminden daha ucuza mal olduğu için yatırımlar hız kesmeden devam etti.
Geçen yıl Çin'de kömür kullanımı düşerken, ABD'de artış gösterdi. Bu durum, hızla gelişen Çin ekonomisinin kömür kapasitesini genişletmeden büyümeyi başarması açısından oldukça dikkat çekiciydi. Ancak Çin'de kömürün toplam enerjideki payı bu yıl düşmüş olsa da, artan elektrik talebi ve elektrik üretiminde fosil gazı kullanımının azalması nedeniyle toplam kömür tüketimi bu yıl tekrar artış gösterdi.
Bunun bir diğer nedeni de kirli kömür santrallerini çalışır durumda tutan, şebekeye elektrik sağlayan ve yenilenebilir enerji kaynakları mevcut olduğunda bile onların kısıtlanmasına yol açan uzun vadeli kömür sözleşmeleri. Çin buna rağmen yeni kömür santralleri inşa etmeye devam ediyor. Ancak şebekeye bağlı bataryalar, ister kimyasal ister termal olsun, bu sorunun önüne geçmeye yardımcı olabilir.
Tüm bu güneş enerjisi büyümesi şu anda kritik bir öneme sahip, çünkü dünyanın en büyük otomobil piyasası olan Çin hızla elektrikli araçlara geçiyor. Saf elektrikli araç satışları artarken, içten yanmalı motorlu araçların satışları düşüşte. Bu araçları fosil yakıtlarla değil de yenilenebilir enerjiyle beslemek açıkça çok daha mantıklı. Hele ki araçlarda kullanılan en yaygın fosil yakıt olan petrolün fiyatları, yasal olarak seçilmiş bir göreve talip olma yeterliliği bile olmayan ve yaşlılık belirtileri gösteren eski bir reality şov sunucusunun başlattığı savaşı Amerika yavaş yavaş kaybederken küresel çapta fırlamış durumda.
Ve elbette bir de iklim krizi meselesi var. Dünyanın en büyük elektrik piyasası ve mevcut en büyük karbondioksit yayıcısı (gerçi iklim krizine tarihsel olarak en çok katkıda bulunan ülke çok uzak bir farkla ABD olsa da) emisyonlarını temizleyebilir, bu durum iklim krizinin seyrini olumlu yönde değiştirecektir. Çin bu yönde adımlar atıyor gibi görünüyor, ancak tıpkı dünyanın diğer bölgelerinde olduğu gibi bu ilerlemenin çok daha hızlı olması gerekiyor.
