HELSİNKİ — Çin, Cuma günü erken saatlerde Long March 10B roketini fırlattı ve ilk aşamasını başarıyla kurtararak ülkenin yeniden kullanılabilir roket çalışmalarında büyük bir adım attı.
İlk Long March 10B roketi, 10 Temmuz'da TSİ 07.15'te (0415 UTC) güneydeki Hainan adasında bulunan Hainan Ticari Uzay Fırlatma Sahası'ndan havalandı. Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumu (CASC), roketin ilk aşamasının 11 dakika sonra ağ yakalama sistemiyle donatılmış bir deniz platformu kullanılarak başarıyla kurtarıldığını doğruladı.
Fırlatmanın ardından ortaya çıkan videolarda, ilk aşamanın kontrollü, motor destekli bir iniş yaptığı ve tepesinden siyah dumanlar çıktığı, ardından Linghang Zhe ('navigatör') adlı deniz kurtarma gemisi tarafından yakalandığı görüldü. Kurtarma, birinci ve ikinci aşamaların ayrılmasından altı dakika sonra gerçekleşti.
Bu başarılı kurtarma ile CASC, yörüngesel bir roket aşamasını kurtarmayı başaran ABD'li şirketler SpaceX ve Blue Origin'in arasına katıldı.
Uçuşun tam başarısı, isimsiz bir uydunun yörüngeye yerleştirilmesiyle birlikte kalkıştan 90 dakikadan fazla bir süre sonra CASC tarafından doğrulandı. Bu, hem Çin'in yeniden kullanılabilir roket kabiliyeti geliştirme arzusu hem de insanlı Ay programı için büyük bir destek anlamına geliyor. CASC, roket kurtarmanın dünyada bir taşıyıcı roketin ağ sistemiyle ilk başarılı kurtarması olduğunu iddia etti. Uydunun adı, amacı ve yörünge parametreleri açıklanmadı.
Beş metre çapındaki iki aşamalı Long March 10B, 63 metre uzunluğunda, kalkışta 760.000 kilogram kütleye sahip ve yeniden kullanılabilir modda 16.000 kg alçak dünya yörüngesi taşıma kapasitesine sahip.
CASC'a göre roket, alçak dünya yörüngesi uydu internet takımyıldızı konuşlandırması ve büyük ticari uydu fırlatmaları gibi çeşitli görevlerin ihtiyaçlarını karşılarken maliyetleri de düşürüyor. Çin'in devlete ait ana uzay yüklenicisi olan CASC, bugünkü uçuştan elde edilen ilk aşamayı yıl sonundan önce yeniden kullanmayı planladığını açıkladı.
CASC yaptığı açıklamada, 'İlerleyen dönemde Long March 10B taşıyıcı roket geliştirme ekibi, roket performansını optimize etmeye ve yeniden kullanılabilir roket teknolojisinin yinelemeli yükseltmesini hızlandırmaya devam edecek' dedi.
Kurtarma gemisi, hidrolik sönümlemeli esnek bir ağ yakalama sistemiyle donatılmış durumda. Bu sistem sayesinde ilk aşamanın, SpaceX Falcon 9 ve Blue Origin'in New Glenn'inde kullanılan iniş ayaklarına ihtiyacı kalmıyor. Çin'in Long March 12A'sı ve Landspace'in ticari Zhuque-3'ü de iniş ayaklarıyla donatılmıştı ancak kurtarma girişimleri iniş sırasında başarısız olmuştu. İkinci Zhuque-3 fırlatmasının, Jiuquan uzay üssünün ticari bölümünde yapılan son statik ateşleme testinin ardından bu ayın sonlarında gerçekleşmesi bekleniyor.
Ay hedeflerine büyük destek
Bu fırlatma aynı zamanda Çin'in insanlı uzay uçuşu ve insanlı Ay programları için de büyük bir ilerleme anlamına geliyor. 10 Temmuz'daki görev, Shenzhou'nun daha büyük ve kısmen yeniden kullanılabilir halefi olan yeni Mengzhou mürettebat uzay aracını alçak dünya yörüngesine fırlatmak üzere tasarlanan Long March 10A roketinin ilk aşama tam profilli doğrulama uçuşu olarak planlanmıştı. Tam, üç çekirdekli Long March 10 ise astronotları ve bir iniş takımını Ay'a göndermek için kullanılacak. Çin, 2030'dan önce iki astronotu Ay yüzeyine indirmeyi taahhüt etmiş durumda.
Long March 10B, 10A'nın kargo varyantı. İlk aşaması 10A ile ortak ve toplam 890 ton itiş gücü üreten yedi adet YF-100K kerosen-sıvı oksijen motoru kullanıyor. 10B'nin ikinci aşaması ise metan-sıvı oksijen yakıtlı bir motor kullanıyor. 10B'nin, CASC'in YF-219 metan motorunun ilk uçuşu olduğu düşünülüyor.
Şubat ayında, bir Long March 10A tek aşamalı gösterici, Mengzhou mürettebat uzay aracı için uçuşta acil durum iptal testi gerçekleştirmiş ve ardından kontrollü bir motorlu iniş yaparak kurtarma gemisinin yakınına suya inmişti.
Bu test, 10B'nin fırlatılması ve kurtarma girişiminin önünü açtı. Roket ilk olarak Nisan ayında fırlatma rampasına çıkarılmıştı. Ancak fırlatma pencereleri iptal edilmiş ve fırlatma nihayet 10 Temmuz'da gerçekleşmişti.
Long March 10B'nin başarılı ilk uçuşu, 10A'nın ilk fırlatmasının önünü açmış görünüyor. Bu fırlatmanın, insansız bir Mengzhou uzay aracını ilk tam yörünge görevine taşıması bekleniyor. CASC, görev için bir zaman çizelgesi vermedi ancak Mengzhou-1 görev yaması yayınlayarak 2026'da böyle bir uçuşun olabileceğini ima etti.
