Çin, birkaç yıl içinde gerçekleştirmeyi planladığı epik ay inişiyle ilgili bazı detayları paylaştı.
Çinli yetkililer, 31 Ekim ve 1 Kasım'da Pekin'de düzenlenen 7. İnsanlı Uzay Sempozyumu'nda insanlı ay kampanyasının yol haritasını açıkladı. Medya raporlarına göre kampanya dört görevden oluşuyor ve 2030'dan önce mürettebatlı inişle sonuçlanıyor.
Bu takvim, Çin İnsanlı Uzay Ajansı'nın daha önceki açıklamalarıyla tutarlı ve ABD üzerinde baskı yaratıyor. ABD, NASA'nın Artemis programı kapsamında kendi astronotlarını 2028'de aya indirmeyi hedefliyor.
Sızdırılan slayt, Çin'in mürettebatlı ay inişine yönelik dört görevlik ilerleyişini doğruluyor:
🚀2027: Mengzhou CSS kargo ikmal görevini taşıyan Long March 10A'nın ilk uçuşu, yeni insan dereceli aracın ve Mengzhou'nun Dünya yörüngesindeki operasyonlarının doğrulanması için.
🚀2028: Daha ağır CZ-10'un ilk uçuşu, mürettebatsız Lanyue iniş aracıyla ay iniş ve çıkış testi yaparak iniş aracının itki ve kılavuzluğunun test edilmesi.
🚀🚀2029: Mengzhou ve Lanyue için çift CZ-10 fırlatması, tam ölçekli ay yörüngesi provası için; buluşma, kenetlenme ve entegre operasyonların gösterilmesi.
🚀🚀2030 sonundan önce: Çift CZ-10 mürettebatlı ay iniş görevi.
Çin ay hedefliyor
Çin'in dört aşamalı ay kampanyasındaki ilk görev 2027'de uçacak. Çin'in uzay faaliyetlerini yakından izleyen X hesabı CNSpaceflight, bilgiyi bir X kullanıcısının paylaştığı sunum slaydına dayandırdı.
Bu fırlatma, Çin'in yeni Long March 10A roketinin ilk uçuşu olacak ve mürettebatsız Mengzhou uzay aracını düşük Dünya yörüngesine gönderecek. Mengzhou, anlamı "Rüya Gemisi" olan ve Çinli astronotları ay yörüngesine taşıyacak yeni nesil mürettebat kapsülü.
2028'de fırlatılacak ikinci görev farklı donanım kullanacak; daha güçlü Long March 10 roketi ve Lanyue ("Aya Sarılma") ay iniş aracı. Bu da mürettebatsız bir uçuş olacak ve Long March 10'un ilk kez kullanılmasını sağlayacak. Planlandığı gibi giderse Lanyue aya inecek ve ardından ay yörüngesine geri fırlayacak.
2029'da uçacak üçüncü görev de mürettebatsız ay inişini hedefleyecek ancak bu kez iki Long March 10 fırlatması yapılacak; biri Mengzhou, diğeri Lanyue için. İki uzay aracı ay yörüngesinde buluşma ve kenetlenme provası yapacak, ardından Lanyue yüzey yolculuğuna ayrılacak.
Bunu dördüncü görev izleyecek; iki Long March 10, 2030'dan önce mürettebatlı Mengzhou ve mürettebatsız Lanyue'yi fırlatacak. İki araç ay yörüngesinde kenetlenecek ve astronotlar tarihi ay inişi için Lanyue'ye geçecek.
CNSpaceflight'a göre Mengzhou'da yaklaşık üç astronot fırlatılacak ve bunların ikisi Lanyue ile aya inecek. İkili ay yüzeyinde üç gün kalacak ve bu günlerin her birinde ay yürüyüşü yapacak.
"2030'dan önce" ifadesi çok dikkatli seçilmiş olabilir.
CNSpaceflight, 2 Kasım'daki X paylaşımında şunları yazdı: "Bir okumaya göre 2029, mevcut hükümetin 80. yıl dönümüyle çakışıyor ve bu yıl inişi başarmanın güçlü bir iç teşviki yaratıyor. Aynı zamanda teknik takvim (yeni Long March 10 ailesi, Mengzhou, Lanyue, çift fırlatma operasyonları) agresif kalıyor; 2029'a kamuoyu önünde bağlanmak, herhangi büyük bir testin gecikmesi halinde ciddi siyasi risk yaratır."
Çıkarım şöyle sürdü: "'2030'dan önce' ifadesi bu nedenle bilinçli bir esneklik sağlıyor: 2029'da iniş hâlâ erken bir tarihi başarı olarak sunulabilirken, 2030'a kayma da belirtilen hedef içinde kalır ve resmi bir revizyon gerektirmez. '2030'dan önce' ifadesinin sonuna sadece 'yıl sonu' eklemeniz yeterli."
NASA'nın planı
NASA'nın Artemis programı astronotları geçen nisanda Artemis II ile ayın çevresine gönderdi. Ajans şimdi Artemis III için hazırlanıyor; bu mürettebatlı uçuş Dünya yörüngesinde NASA'nın Orion kapsülü ile Artemis programının iki özel mürettebatlı iniş aracından biri ya da ikisi arasındaki buluşma ve kenetlenme prosedürlerini test edecek; SpaceX'in Starship'i ve Blue Origin'in Blue Moon'u.
NASA yetkililerine göre Artemis III şu anda 2027 yazında uçmak üzere programlandı. Ancak zamanında fırlatma garanti değil; hem Starship hem de Blue Moon'un tamamlaması gereken konular var.
Örneğin Starship 28 Eylül'de ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı ve hâlâ uzayda yakıt ikmali göstermedi; bu, Dünya ötesi herhangi bir Starship görevi için kritik olacak. Blue Moon ise henüz havalanmadı. Blue Origin iniş aracının ilk uçuşu gelecek ilkbaharda mürettebatsız bir testle ay yüzeyine gönderilmek üzere planlandı.
Artemis III iyi giderse NASA, Artemis IV için hazırlıklara başlayabilecek; bu görev astronotları ayın güney kutbu yakınlarına Starship ya da Blue Moon ile indirecek. Hangi iniş aracının seçileceği şu an belirsiz.
NASA şu anda Artemis IV'ün fırlatılmasını 2028'in başı için hedefliyor. Takvim korunursa ajans, Apollo 17'nin 1972'deki inişinden bu yana ilk mürettebatlı ay inişini Çin'den önce gerçekleştirecek.
Ama yeni ay yarışı bununla bitmeyecek; bu sadece bayrak dikmek ve ayak izi bırakmakla ilgili değil. NASA ve Çin önümüzdeki on yıl içinde ay yüzeyinde üsler kurmayı hedefliyor ve bu, Dünya ötesindeki ilk gerçek üs olacak. NASA ve ABD askeri yetkililerinin vurguladığına göre ilk yapan en iyi noktaları kapacak ve su buz gibi kritik ay kaynaklarına en iyi erişimi sağlayacak. Lider ayrıca şu anda keşiflerin bir Vahşi Batı gibi olduğu ayda davranış normlarını belirleme şansını da elde edecek.
