ABD Uzay Kuvvetleri, Pentagon'da geleneksel askeri tedarik programlarına kıyasla daha hızlı hareket etmesiyle biliniyor. Ancak yeni bir hükümet denetim raporu, bazı uzay tedariklerinin onlarca yıldır savunma tedarikini etkileyen sorunlarla boğuşmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
GAO'nun 2 Temmuz'da yayımladığı yıllık büyük savunma tedarik programları değerlendirmesi, Uzay Kuvvetleri'nin birkaç yüksek profilli uydu çalışmasında ilerleme kaydettiğini ancak yavaş geliştirme takvimleri, maliyet artışı ve gelecekteki ulusal güvenlik fırlatmalarının hızını tehdit eden iş gücü sıkıntılarıyla mücadele etmeye devam ettiğini tespit etti.
Raporun vardığı daha geniş kapsamlı sonuç yalnızca uzayla sınırlı değil: Yıllarca süren tedarik reformlarına ve hızlı tedarik yollarının getirilmesine rağmen, Pentagon büyük silah sistemlerini sahaya sürmekte hâlâ çok yavaş kalıyor. Bunun nedeni, programların genellikle olgunlaşmamış teknolojilerle geliştirmeye başlaması ve eski tedarik uygulamalarına güvenmeye devam etmesi.
GAO, Savunma Bakanlığı'nın 100'den fazla en büyük tedarik programını inceledi. Bunlar arasında füze uyarı uyduları, askeri uydu iletişimi, ulusal güvenlik fırlatma ve Uzay Geliştirme Ajansı'nın (SDA) çoğaltılmış alçak Dünya yörüngesi takımyıldızı gibi 13 Uzay Kuvvetleri tedarik programı da yer alıyor. Kurum, Pentagon'un dijital mühendisliği prensipte benimsediğini ancak pratikte uygulamada eksik kaldığını kaydetti. GAO, birden fazla programda dijital ikizlerin büyük ölçüde bulunmadığını, dijital ipliklerin yalnızca kısmen uygulandığını ve hızlı tedariki desteklemek için diğer modern mühendislik uygulamalarının yeterince benimsenmediğini tespit etti.
En sıkı incelemeye alınan programlardan biri, eskiyen Uzay Tabanlı Kızılötesi Sistemi'nin (SBIRS) yerini alacak olan Yeni Nesil Yer Sabit Yörüngeli Kızılötesi Füze Uyarı Takımyıldızı (Next Gen OPIR GEO) oldu. Lockheed Martin tarafından inşa edilen iki yer sabit yörünge uydusu, ABD'ye, konuşlandırılmış kuvvetlere ve müttefiklere yönelik balistik füze saldırılarına karşı erken uyarı sağlamak üzere tasarlandı.
GAO, programın tedarik maliyetini 9,5 milyar dolar olarak tahmin etti ve 'ilerlemeye devam ettiğini ancak önemli maliyet artışı yaşadığını' belirtti. Raporda, görev yükü taşeronunda yaşanan yaklaşık 340 milyon dolarlık aşımın, yazılım geliştirme karmaşıklığı ve mühendislik zorluklarından kaynaklandığı ifade edildi.
İlk Next Gen OPIR GEO uydusu Ocak ayında tamamlandı ancak fırlatma takvimi belirsizliğini koruyor. Çünkü uydu, bir fırlatma anormalliği nedeniyle hâlâ yere indirilmiş durumdaki United Launch Alliance'ın (ULA) Vulcan roketine atanmıştı. Vulcan'ın bu yıl içinde tekrar uçması bekleniyor.
Diğer Değerlendirilen Programlar
GAO ayrıca, Northrop Grumman'ın yürüttüğü ve kıtalararası balistik füzeler, denizaltından fırlatılan balistik füzeler ve taktik füze fırlatmalarını yüksek eliptik kutup yörüngelerinden tespit etmesi amaçlanan Next Gen OPIR Polar takımyıldızını da değerlendirdi. Denetim kurumu, programın maliyetini 5,9 milyar dolar olarak tahmin etti ve ilk uydunun 2028'de fırlatılmasının beklendiğini söyledi.
Ancak kutup programının geleceği bir bütçe savaşına dönüştü. Trump yönetiminin 2027 mali yılı bütçe teklifi programın fonlamasını kaldırarak sonlandırma niyetini sinyallemişti. Ancak Temsilciler Meclisi ve Senato ödenek komiteleri program için parayı geri getirerek şimdilik varlığını sürdürmesini sağladı.
Bir diğer yakından izlenen uydu programı olan Protected Tactical Satcom-Global (PTS-G), Uzay Kuvvetleri'nin ticari kaynaklı askeri iletişime yönelik daha geniş hamlesini gösteriyor. Hizmet, başlangıçta planlandığı gibi hemen dört üretim uydusu satın almak yerine, SES ve Viasat'tan birer uzay aracı tedarik etmeyi ve tasarımları değerlendirmeye devam etmeyi tercih etti. GAO, planlanan 24 uyduluk takımyıldızın 2,9 milyar dolara mal olacağını tahmin ediyor ancak ticari teknolojilerin askeri sistemlere entegre edilmesinin maliyetleri artırabilecek veya takvimleri geciktirebilecek arayüz ve entegrasyon sorunları yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Rapor ayrıca Uzay Kuvvetleri'nin en sorunlu tedarik başarısızlıklarından birine dair ek bilgi sağlıyor. GAO, Pentagon liderlerinin 2025'in sonlarında, kararın kamuya açıklandığı Nisan 2026'dan aylar önce Yeni Nesil Operasyonel Kontrol Sistemi'ni (OCX) iptal etmeye karar verdiğini açıkladı. Raytheon tarafından geliştirilen OCX, GPS takımyıldızını kontrol eden eski yer sisteminin yerini alması amaçlanmıştı ancak yıllarca süren yazılım gecikmeleri, maliyet aşımları ve tekrarlanan takvim kaymalarıyla özdeşleşmişti.
GAO'ya göre, '2025'in sonlarında, Hava Kuvvetleri tedarik yöneticisi OCX programının iptal edilmesini ve Uzay Kuvvetleri'nin OCX tarafından sağlanması beklenen gereksinimleri karşılamak için mevcut GPS Operasyonel Kontrol Segmenti'nin (OCS) modernize edilmesini tavsiye etti.'
GAO ayrıca Uzay Kuvvetleri'nin fırlatma biriminin yalnızca roket bulunabilirliğinin ötesinde baskılarla karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Ulusal Güvenlik Uzay Fırlatma (NSSL) programı, fırlatma faaliyetlerinde keskin bir artışa hazırlanırken aynı anda hükümet iş gücünde azalmalarla başa çıkıyor.
Bu zorluk, askeri fırlatma seçeneklerinin daraldığı bir dönemde geliyor. Vulcan hâlâ yerde, Blue Origin'in son New Glenn fırlatma başarısızlığının ise ulusal güvenlik misyonları için sertifikasyonu geciktirmesi bekleniyor. Bu durum, bu tür fırlatmaları gerçekleştirmek için şu anda sertifikalı tek sağlayıcılar olarak SpaceX ve ULA'yı bırakıyor.
GAO, 'NSSL programı önümüzdeki yıllarda fırlatma sayısını önemli ölçüde artırmayı planlıyor, ancak program iş gücü azalmalarıyla karşı karşıya,' ifadelerini kullandı. Raporda, 2028 mali yılına kadar yaklaşık 50 Faz 2 misyonunun beklenirken, Uzay Kuvvetleri'nin yaklaşık 85 Faz 3 misyonu için fırlatma hizmeti satın almayı planladığı belirtildi. Ancak federal gönüllü istifa programı, gönüllü erken emeklilik ve işe alım dondurması kapsamındaki son personel ayrılışları, fırlatma sertifikasyonu ve görev güvencesinden sorumlu mühendislik ve denetim iş gücünü azaltıyor. GAO, bu boşlukların, gelecekteki Savunma Bakanlığı talebini karşılamak için gereken ek fırlatma sağlayıcılarının işe alımını yavaşlatarak 'program üzerinde uzun vadeli zararlı etkiler yaratabileceği' uyarısında bulundu.
