20'li yaşlarındaki bir adam İngiltere'deki bir hastaneye yüzünden bıçak sapı çıkıntı yapar halde geldi. 15 mm genişliğindeki bıçak sağ gözünden girip beyninden geçerek kafatasının üstüne değmişti.
Dehşet verici yaraya rağmen adam geldiğinde hayattaydı ve bilinci açıktı. Konuşabiliyor ve dört uzvunu da hareket ettirebiliyordu. Doktorlar onu ajite bir durumda tanımladı. Glasgow Koma Skalası'nda 12 puan aldı (E3 V4 M5), bu da “orta” düzey beyin hasarı anlamına geliyor ve “hafif”in sadece bir puan üstünde. Sol gözünü söylendiğinde açabiliyordu ama genelde kapalı tutuyordu (E3 puanı); konuşabiliyor ve soruları yanıtlayabiliyordu ancak kafa karışıklığı vardı (V4); vücuda uygulanan baskı karşısında kasıtlı olarak uzaklaşıyordu (M5).
Cuma günü BMJ Case Report'ta yayımlanan raporda doktorlar, kafa karışıklığı ve ajitasyon haliyle adamın kendi başına bıçağı çekmeye çalışabileceğinden endişelendiklerini yazdı. Bu nedenle hızla sedasyon uygulayıp entübe ettiler. Bakteriyel enfeksiyonlara karşı profilaktik tedavi başlattılar, tetanoz dahil. Ardından kafasının içinde neler olduğunu görmek için görüntüleme yaptılar.
Çek ve gör
Bıçak sağ göz çukuru ve göz küresinden tamamen geçmişti. Beynin sol frontal ve temporal loblarından geçerek ilerlemiş, iki beyin yarımküresini birbirine bağlayan ve sinir lifleriyle dolu olan korpus kallozumun önünde ve görünürde zarar vermeden geçmişti. Bıçak aynı zamanda başka bir sinir lifi demetini barındıran sol iç kapsülü de atlamıştı.
Büyük damarlara verilen hasar açısından doktorlar bıçağın sol iç karotis arterine, önemli bir atardamara çok yakın olduğunu ancak görünürde zarar vermediğini tespit etti. Buna karşın orta serebral arterin bir dalının bıçak tarafından çökertildiği görüldü.
Çeşitli tıbbi branşlarla istişare eden doktorlar acil nöroşirürjiye aldı. Beyne doğrudan ulaşmak için kafatasının bir kısmını çıkarma kararı verdiler, ancak bıçağı invaziv şekilde kazımak yerine muhafazakar “çek ve gör” yöntemiyle kaydırarak çıkardılar. Bıçak çıktıktan sonra belirgin kanama bulgusu görülmedi. Beyin yarası temizlenip drene edildi, ardından kafatası onarıldı. Sağ gözü ise kapsamlı hasar nedeniyle kurtarılamadı ve alındı.
Adam yoğun bakıma alındı ve hızla toparlandı. Ameliyattan bir gün sonra solunum tüpü çıkarıldı. Hafif sağ taraflı güçsüzlük gelişti ancak iki gün sonra düzeldi. Beyin görüntülemeleri sürekli iyileşme gösterdi; bıçağın bulunduğu yerden kaynaklanan az miktarda kanama ve şişme vardı, beyin dokusunda bıçak nedeniyle hava toplanmıştı. Başka enfeksiyon ya da nöbet gelişmedi.
“Dramatik kafa içi seyir”e rağmen dil işlevi korunmuştu ve hareket ya da koordinasyon kaybı yoktu. Hastaneden taburcu edildi ve takip randevularında “nörolojik açıdan iyi” olarak tanımlandı; göz ve ruh sağlığı takibi sürüyor.
Şanslı iyileşme
Yaralanmanın nasıl oluştuğu hâlâ bilinmiyor. Doktorlar “mekanizma belirsiz” diye yazdı. Ancak hastanın depresyon öyküsü olduğu not edildi.
Doktorlar adamın hayatta kalmasının ve bu denli tam iyileşmesinin ne kadar şanslı olduğunu vurguladı. Gözden beyne giden yaralanmalar nadirdir. Olduklarında genellikle silah ya da diğer balistik yaralanmalar gibi “yüksek hızlı mekanizmalar”la görülür. Bıçak, çubuk ve çivi gibi aletler daha nadir “düşük hızlı mekanizma”ya girer. Bu tür düşük hızlı nüfuz eden beyin yaralanmaları kanama, damar hasarı, apse, menenjit, beyin omurilik sıvısı kaçağı, nöbet ve nörolojik yetmezlik nedeniyle yüksek morbidite ve mortalite taşır.
Buna karşın bu denli şanslı iyileşmeler duyulmamış değil; doktorlar benzer şekilde şaşırtıcı beyin yaralanmalarından kurtulan diğer vakaları örnek gösterdi. Bunların en ünlüsü 1848'de büyük bir demir çubuğun kafasından geçmesine rağmen hayatta kalan demiryolu işçisi Phineas Gage'dir. Çubuk sol elmacık kemiğinin altından girip kafatasının üstünden çıkmıştı. Hayatta kaldı ve iyileşti ama kişiliği değiştiği söylendi. Bıçak yarası vakasındaki doktorlar böyle bir kişilik değişiminden söz etmedi.
Doktorlar sonuç olarak, “Phineas Gage ve bildirilen bir çivi tabancası yaralanması da dahil olmak üzere şiddetli frontal lob penetrasyonunda beklenmedik şekilde korunmuş nörolojik işlevin klasik ve çağdaş örneklerini yansıtarak, bu vaka dışsal şiddetten ziyade kritik damar, kortikal ve subkortikal yapılara göre kesin yörüngenin sonucunu daha fazla belirleyebileceğini vurguluyor” dedi.
