WASHINGTON — Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki (ISS) NASA astronotları, robotik kolu onarmak için bir uzay yürüyüşüne hazırlanırken, güvenlik danışmanları istasyonun ve uzay elbiselerinin uzun vadeli sağlığı konusunda endişelerini dile getirdi.
Astronotlar Jessica Meir ve Chris Williams, 30 Haziran'da Canadarm2 robot kolundaki bir eklemi değiştirmek için uzay yürüyüşü yapacak. Altı buçuk saat sürmesi planlanan bu yürüyüşün tek görevi bu olacak.
NASA'nın ISS operasyon ve entegrasyon müdürü Bill Spetch, 25 Haziran'daki brifingde, geçen ay rutin operasyonlar sırasında kolun beklendiği gibi hareket etmediğini ve motor akımında yükselme tespit edildiğini söyledi. Mühendisler, bir bilek ekleminin arızalandığını ve istasyonda bulunan yedek parçayla değiştirilmesi gerektiğini belirledi.
Spetch, “Canadarm2 gibi sistemler en başından itibaren değiştirilebilir bileşenlerle tasarlandı ve bakım düşünülerek planlandı; bu durum da bir istisna değil” dedi.
ISS programı tarihindeki 280. uzay yürüyüşü olacak bu görev, önümüzdeki aylarda yapılması beklenen bir dizi yürüyüşün ilki olacak. En erken Ağustos ayında olmak üzere üç yürüyüş daha planlanıyor; bu yürüyüşlerde yeni bir güneş paneli için bileşenler monte edilecek, elektrik bağlantıları onarılacak ve bir iletişim anteni değiştirilecek.
Onarımlar, istasyonun son yıllarına girerken ve NASA hâlâ 2030 emeklilik hedefi doğrultusunda çalışırken gerçekleşiyor. İstasyonun sağlık durumu, NASA'nın bağımsız güvenlik komitesi olan Havacılık ve Uzay Güvenliği Danışma Paneli'nin (ASAP) odak noktası olmuş durumda.
Komitenin başkanı ve eski astronot Susan Helms, 22 Haziran'daki panel toplantısında, “Yaşlanan istasyon için kritik yedek parça ve ikmal malzemelerinin yönetimi zorluydu” dedi. Helms, NASA'nın emeklilik öncesinde ISS operasyonlarına ayrılan fonu kısmaya çalışmasından endişe duyduklarını belirtti.
Helms, “ISS bütçesini kısma cazibesi var, ancak panel bu tür cazibelere kulak verilmemesi konusunda uyarıyor” diye konuştu. “Bütçeler azaldıkça, NASA'nın ISS risklerini günlük operasyonlar için yeterli acil durum marjlarıyla yönetilebilir tutması giderek zorlaşıyor.”
Helms, NASA'nın ISS yetkililerini risk yönetiminde “olağanüstü bir iş çıkardıkları” için övdü, ancak “Bunu yapma marjının artık alarm verici seviyelere düştüğünü” sözlerine ekledi.
Endişeler, ISS uzay yürüyüşlerinde giyilen ve resmî adıyla Ekstravehiküler Hareket Birimleri (EMU) olarak bilinen uzay elbiselerine kadar uzanıyor. Helms, “Tedarik zinciri sorunları, yaşlanan donanım nedeniyle EMU riskini daha da artırdı, ancak devam eden güçlü bir ömür uzatma planı var” dedi ve istasyonda şu anda dört işlevsel elbise bulunduğunu belirtti.
Uzay yürüyüşü brifinginde Spetch, uzay elbiseleri ve istasyonun genel sağlığıyla ilgili endişeleri hafife aldı. “Şu anda gemide dört harika elbisemiz var” diyen Spetch, bu sonbaharda istasyona beşinci bir elbisenin gönderileceğini söyledi. “Elbiselerimizin durumu açısından şu an çok iyi durumdayız ve ortaya çıkabilecek her türlü sorunu çözmek için ekiple yakın işbirliği içinde çalışmaya devam ediyoruz.”
Spetch, Canadarm2 dahil ISS sistemleri için kapsamlı yedek parça bulunduğunu ve bunun istasyon operasyonları için kritik olduğunu söyledi. “Kol için 'Artık tamir işi bitti' dediğimiz bir zaman olmaz” diyen Spetch, “Genel olarak kol, istasyon operasyonları için kritik öneme sahip ve ömrünün sonuna kadar bakımı devam edecek” ifadelerini kullandı.
Hava Kaçağı Durumu
ASAP, toplantısında ayrıca 5 Haziran'da NASA'nın astronotları kenetli Crew Dragon uzay aracına yönlendirdiği olayı ele aldı. Olayda Rus kozmonotlar, Zvezda hizmet modülünün PrK adlı bölümündeki bir hava kaçağını onarmaya çalışıyordu. NASA, kozmonotların gerçekleştirmediği önerilen onarımların modülün yapısı için “yüksek risk” oluşturduğunu belirtmişti.
Helms, “Panelin görüşüne göre, NASA'nın durum değerlendirmesi kapsamlıydı ve NASA'nın aldığı önlemler, mürettebat güvenliğine yönelik yüksek risk karşısında tamamen uygundu” dedi.
PrK'daki kaçaklar birkaç yıldır sorun teşkil ediyor ve Helms bunu ISS için “en önemli güvenlik risklerinden biri” olarak nitelendirdi.
NASA, olaydan bu yana konuyla ilgili çok az açıklama yaptı. Uzay yürüyüşü brifinginde kaçakların durumu sorulan Spetch, PrK'nın şu anda sızdırmadığını söyledi. “Aslında basıncı sabit. Roscosmos meslektaşlarımızla ileriye dönük plan üzerinde yakın işbirliği içinde çalışarak kasıtlı olarak daha düşük bir basınca düşürdük” dedi.
5 Haziran olayı sırasında NASA, beş kişiye Crew Dragon'a geçmeleri talimatını verdi: Bu uzay aracıyla istasyona gelen Crew-12 misyonunun dört üyesi ve geçen Kasım ayında bir Soyuz aracıyla istasyona ulaşan Williams. Spetch, Dragon'da Williams'ı da taşıyacak ek bir koltuk olduğunu doğruladı. “Beşinci koltuk takılı durumda. İstasyonda kaldığı sürenin çoğunda bu konfigürasyonda bıraktık” dedi.
