Günümüzün karanlık sürprizlerle dolu atmosferini en iyi anlatan internet memlerinden biri belki de Star Wars'tan uyarlanan "Daha iyi oldu, değil mi?" formatıdır. Bu meme yaklaşık beş yıl önce ortaya çıktı ve her geçen yıl o bilerek sırıtan yüzün anlamı biraz daha derin hissettiriyor. Pandemi sürecinin nasıl hafızalardan silinmeye çalışıldığı, Trump 2.0 adıyla anılan saçmalıkların devamı ve şimdi de yapay zeka balonunu şişirmeye çalışan teknoloji yarışı — hepsinin sonucunda insanların işe yarar bulduğu, gerçekten sevdiği ürünler giderek pahalılaşıyor.
Her seferinde durumu geri normale çekecek karşı güçlerin devreye gireceğini umuyordum. Ama olmadı. Eyaletler onlarca yıllık sağlam tıbbi uygulamaların saatini geri sarıyor, cumhurbaşkanı bir yosun göleti etrafını askeri güvenlik bölgesine ilan ediyor; bilgisayar fiyatları ise durmaksızın tırmanıyor. Süregelen RAM kıtlığının bedelini şimdi gadget tedarik zincirinin tartışmasız ustası Apple bile ödüyor.
Apple'ın bugün açıkladığı zam rakamları gerçekten çarpıcı. MacBook Air artık 1.300 dolar — daha önce 1.100 dolardı. 14 inç MacBook Pro 1.700 dolardan 2.000 dolara çıktı. Bu yılın başında Apple'ın tasarımlı ama uygun fiyatlı dizüstü bilgisayarı olarak piyasaya sürülen MacBook Neo de 600 dolardan 700 dolara zamlandı. CEO Tim Cook, geçen hafta bu artışlar için önceden uyarıda bulunmuştu.
Cook, The Wall Street Journal'a şunları söyledi: "Bize yansıyan devasa artışları dengelemeye çalışıyoruz, müşterilerimizi bu zamlardan korumaya gayret ettik; ancak artık sürdürülemez bir noktaya geldik. 40 yılı aşkın kariyerimde hiçbir alanda böyle bir şey görmedim."
Cook, daha ucuz iPhone üretmek için Çin'de baştan bir şehir kurulmasını koordine etmesiyle tanınan ve Apple'ı küresel bir donanım devine dönüştüren kişi. Apple'ın kâr marjları yapay zeka veri merkezlerinin arka arkaya gelen dalgalarına karşı tutunamamıyorsa, küçük oyuncuların ne şansı kalır ki?
Pek fazla şansı yok. Bunu kanıtlar nitelikte: Yeni Steam Machine, kumandası olmadan 1.050 dolara çıktı — şirketin bu cihaz için başlangıçta hedeflediği fiyattan yaklaşık 300 dolar fazla. Bir tane bulmak da ayrı dert; Valve istediği kadar üretemiyor. Komponent teminindeki sıkıntı o kadar büyük ki bazı Steam Machine'ler 8 GB'lık iki RAM çubuğuyla, bazıları ise tek bir 16 GB çubuğuyla geliyor.
Microsoft bile — bir video oyun konsolu işlettiğini iddia eden bu dev şirket bile — kısmen kendi yapay zeka işinin tetiklediği arz şoklarına karşı savunmasız kaldı. Altı yaşına yaklaşan, 10 GB RAM'li Xbox Series S artık 500 doların altında satılamıyor. Şirket 25 Haziran'da yaptığı açıklamada "Tüketici elektroniği sektörünün tamamı mevcut bileşen kriziyle boğuşuyor, ancak bu krizin ağır faturasını konsollar ödüyor" dedi.
Bu açıklamanın tonu, şirketlerin bu tür duyurularda alışılagelmiş biçimde kullandığı muğlak "ekonomik koşullar" kalıplarından belirgin biçimde farklıydı. Microsoft, depolama ve bellek fiyatlarının sonbahara kadar bir kez daha ikiye katlanmasını bekliyor. Kimse bu tablonun yakında biteceğini düşünmüyor.
Micron CEO'su Sanjay Mehrotra, şirketin son bilanço açıklamasında öngörüsünü net biçimde ortaya koydu: "Yapay zeka kaynaklı talep ve yapısal arz kısıtlamalarının etkisiyle sıkı koşulların 2027 takvim yılının ötesinde de tüm segmentlerde sürmesini bekliyoruz."
Yine de her fiyat artışı içgüdüsel olarak bana son gibi geliyor. Xbox Series X 800 doların üzerine çıkmaz, değil mi? Sony, Noel'e kadar PS5 Pro'yu 1.000 dolara çıkarmaz, değil mi? Grand Theft Auto 6 nihayet çıkıyor, oynamak isteyenler konsollarına kavuşabilir, değil mi? Covid dönemindeki donanım kıtlığı bir kerelik bir şeydi, değil mi? Donanım şirketleri talebi karşılamak için RAM üretimini artırmaya başlar, değil mi?
Piyasalar kısa vadede mantıksız davranır ama er ya da geç istikrar kazanır. Kapitalizm acımasızdır ama kendini devam ettirme güdüsüyle hareket eder. Sistem ayakta kalamıyorsa, tam çöküşü önlemek için biri ya da bir şey devreye girer. Değil mi? Artık bunların hiçbirini körü körüne kabul edemeyeceğimi biliyorum. Ve video oyun konsolu fiyatlarının artmaya devam edeceğini de biliyorum — ama bu fiyatların 1980'lerin ilk kişisel bilgisayarları gibi bir lükse dönüşeceği bir geleceği aklım henüz almıyor.
Durumun ne kadar kötüye gideceğini bilmiyorum. Ama şunu biliyorum: "Daha da kötüleşemez, değil mi?" dediğim son sefer, yeni bir Steam Deck, Switch 2 ya da PS5 almak için en iyi andı. Bir sonraki en iyi an muhtemelen şu an.
