Cape Canaveral, Florida — NASA, astronotlar için 2032’ye kadar ay üssü inşa etme planını sürdürüyor. Ajans cumartesi günü, 7 Kasım’da, aya yük fırlatma ve teslimat ile diğer çalışmalar için 10 milyar dolara kadar sözleşme açıkladı.
NASA’nın duyurusu, Kennedy Uzay Merkezi’ndeki uzay ajansının “Max Power” hava gösterisi etkinliği sırasında yapıldı. Açıklama, CLPS 2 adıyla anılan yeni 10 milyar dolarlık Ticari Ay Yük Hizmetleri çerçevesini, ajansın Venture-Class Acquisition of Dedicated and Rideshare programı VADR için yaklaşık 1,3 milyar dolarlık fonu ve ayda görev yapacak nükleer enerjili “PROMISE” roverını içeriyordu.
Duyurular, Artemis astronotları yüzeye dönmeden önce ayda altyapı oluşturma çabası kapsamında bir rover ve diğer yük ile araştırma unsurları da dahil olmak üzere bir başka adım olarak öne çıkıyor.
NASA yöneticisi Jared Isaacman cumartesi günü düzenlediği basın toplantısında Space.com’a şunları söyledi: “Mevcut CLPS sözleşmesinde her şey ya hep ya hiç. Yılda bir ya da iki görev yapıyorsanız bu sorun olmayabilir. Bugün konuştuğumuz ölçeğe çıkmaya çalışıyorsanız parçaları hareket ettirme esnekliğine sahip olmak istersiniz.”
Ay’a yük inişi
NASA, yeni CLPS 2 görevleri için çerçeve kapsamında yarışacak sekiz şirket seçti: Blue Origin, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace-U.S., Lockheed Martin, Northrop Grumman, SpaceX ve Voyager Technologies.
10 yıllık CLPS 2 mimarisi için sözleşmelerin toplam azami değeri 10 milyar dolar. Bu, derhal verilen 10 milyar dolarlık görev anlamına gelmiyor. NASA ayrıca mevcut CLPS sözleşmesinin tavanını, ajansın “Aşama Bir” Ay Üssü hedeflerini desteklemek için 2,6 milyar dolardan 4,2 milyar dolara yükseltti.
NASA, Isaacman’ın haziranda önerdiği bir sözü de yerine getiriyor. Yetkili, Perseverance ve Curiosity Mars roverlarının mühendislik modelini, temelde yer tabanlı ikizi, göreve hazır bir rover olarak aya göndermek için yeniden kullanmayı önermişti. PROMISE adı verilen bu rover, “Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration” ifadesinin kısaltması. Nükleer enerjili robot, 2028 sonbaharından itibaren ayın güney kutbunu keşfetmeyi hedefliyor.
Özerk rover, ay yüzeyinde uçucu maddeler ve su buzu aramak için bir matkap ve bilimsel aletler taşıyacak. NASA, PROMISE’ı Blue Moon Mark 1 iniş aracıyla ay yüzeyine ulaştırmak için Blue Origin’e 94 milyon dolarlık temel sözleşme verdi; performansa dayalı ek 140 milyon dolarlık opsiyon dönemi de bulunuyor.
İletişim uyduları, navigasyon testleri ve daha fazlası
Blue Origin için verilen sözleşmenin yanı sıra NASA, Venture-Class Acquisition of Dedicated and Rideshare programı VADR kapsamında Arrow Science and Technology, Blue Origin ve Impulse Space’e toplam yaklaşık 1,3 milyar dolar değerinde altı fırlatma ve yörünge taşıma iş emri verdi.
Görevler, ticari fırlatma ve yörünge taşıma yeteneklerini gösterecek. Dünya ile ay yörüngeleri arasında yük transferi, CAPSTONE 2 uzay aracıyla navigasyon testleri ve “MoonFall” dronlarıyla ay keşfi yapılacak. Blue Origin, SpaceX ve Relativity Space sırasıyla New Glenn, Falcon 9 ve Terran R roketleriyle fırlatma desteği sağlayacak.
Ayrı bir ay lojistik sözleşmesi kapsamında NASA, 2028’de Starship mega roketiyle iletişim uyduları fırlatması için SpaceX’i seçti. Bu adım, şirketin Starlink uzay araçlarına benzer araçlarla gelecekteki bir ay iletişim ağı kurulmasına katkı sağlayacak.
NASA ayrıca ay güç ve iletişim kulesi miniCAST için bileşen geliştirmek üzere Honeybee Robotics, Redwire ve Yank Technologies’e sözleşme verdi.
Duyurular, 2029’a kadar uzanması planlanan ve robotik keşif, altyapı gösterimleri ve ticari teslimatlara odaklanan NASA’nın Aşama Bir Ay Üssü stratejisini destekliyor. 2029’dan 2032’ye kadar sürecek Aşama İki, üssün altyapısının oluşturulmasına devam edecek. Üs, Aşama 3’te faaliyete geçecek.
