OECD'nin küresel eğitim raporundan çıkan verilere göre, ders çalışmak için yapay zeka araçlarından yararlanan öğrenciler, kullanmayanlara kıyasla okulda daha düşük performans sergiliyor. Ancak durum göründüğünden biraz daha karmaşık. Öğrencilere yapay zeka araçlarının performansını eleştirel bir şekilde değerlendirmeleri öğretildiğinde, belirli kullanım türleri öğrenenlere hafif bir avantaj bile sağlayabiliyor.
OECD'nin Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), dünya genelindeki ülkelerden birkaç yılda bir veri topluyor. 2025 yılında toplanan verilere dayanan bu yılki çalışma, yapay zeka kullanımının tam anlamıyla yaygınlaşmasından sonra yapılan ilk araştırma olma özelliğini taşıyor. Araştırma, 91 ülkeden 760 binden fazla öğrencinin katılımıyla gerçekleşirken, 15 yaşındaki öğrencilerin fen, matematik ve okuma becerilerini ölçüyor.
Sosyoekonomik durum göz önüne alındığında, yapay zekayı hiç kullanmayan öğrenciler fen bilimlerinde kullanıcıları genel olarak geride bıraktı. Ancak bu farkın büyüklüğü kullanım amacına göre değişiyor. Okumaları gereken metinleri özetlemek veya yazılı ödevler hazırlamak gibi belirli görevler için yapay zeka kullanan öğrenciler nispeten daha kötü performans gösterdi. Buna karşın, ön araştırma yapmak veya daha genel olarak "öğrenmeme yardımcı ol" amacıyla kullananlarda performans düşüşü daha az oldu.
Kullanım sıklığı da sonuçları etkileyen bir diğer faktör. Yapay zekayı yılda sadece bir veya iki kez kullananlar ile her gün kullananlar en kötü performansı gösterirken, aylık veya haftalık kullanıcılar daha iyi sonuçlar elde etti.
Bazı durumlarda yapay zeka kullanımı gerçek bir avantaj da yaratabiliyor. Haftalık olarak genel öğrenme desteği için yapay zeka kullanan öğrenciler, kullanmayanları az da olsa geçti. Bu fark, öğrencilerden yapay zeka tarafından üretilen bilgilerin kalitesini sık sık değerlendirmelerinin istendiği durumlarda daha da artıyor. Bu ek eğitimle, genel öğrenme desteği için düzenli yapay zeka kullananların tamamı, kullanmayan öğrencilerin önüne geçti. Araştırmanın yazarları, bu durumu "okul işleri ve öğrenme için yapay zekanın ılımlı ve bilinçli kullanımının" olumlu etkileri olabileceğine bağlıyor.
OECD Öğrenme ve Beceriler Direktörü Andreas Schleicher konuyla ilgili değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: "Tıpkı spor izleyerek değil, spor yaparak fit olduğumuz gibi; öğrenme de yalnızca içerik tüketerek gerçekleşmez, zihnin yeni bilgilerle girdiği üretken bir bilişsel mücadele sonucunda olur. Teknoloji bu bilişsel mücadeleyi mümkün kıldığında veya güçlendirdiğinde öğrenciler ilerler. Ancak teknoloji, öğrenmenin bu üretken mücadelesini devre dışı bıraktığında öğrencilerin gelişimini baltalar."
PISA çalışması ayrıca öğrenciler arasındaki yapay zeka kullanımının dağılımını da inceledi. Araştırma, yapay zeka kullanımının nispeten daha avantajlı geçmişe sahip öğrenciler arasında daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Bu durum muhtemelen daha iyi donanım erişimi, istikrarlı internet bağlantısı ve ücretli yapay zeka araçlarına ulaşım avantajını yansıtıyor. Yapay zeka kullanımı ülkeler arasında da büyük farklılıklar gösterdi. Vietnam'daki öğrencilerin yüzde 95'inden fazlası yapay zeka araçlarını kullandığını belirtirken, bu oran Japonya'da sadece yüzde 60 seviyesinde kaldı.
Yapay zeka kullanıcılarının lehine olan tek bir durum var: Çalışma, merak düzeylerinin yapay zeka kullanımıyla doğru orantılı olduğunu ve en yüksek seviyeye günlük kullanıcılar arasında ulaştığını gösterdi. Ancak şimdilik bu merak, daha iyi notlar anlamına gelmiyor.
