Başkan Trump'ın 2025 yılında yürürlüğe soktuğu benzeri görülmemiş gümrük vergisi rejimi, oyun konsolu üreticilerini fiyat artırmaya itmişti. Ancak Yüksek Mahkeme'nin bu vergileri anayasaya aykırı bularak iptal etmesinin ardından, söz konusu şirketler hükümetten devasa iadeler almaya başladı. Şimdi ise oyuncular, bu paradan pay talep ederek şirketlere toplu dava açtı. Game File'ın haberine göre Nintendo, Microsoft ve Sony gibi devler, müşterilerine yollarını ayırmalarını söylemek zorunda kaldıkları zorlu bir pozisyonda bulunuyor.
Hukuki açıdan bakıldığında Microsoft ve Sony'nin avukatları, son başvurularda müşterilerine geri ödeme yapmaları gerektiği iddialarını çürütmeye çalışıyor. PlayStation 5'in üreticisi Sony, devletten tam olarak 508 milyon dolar geri almayı beklerken; Nintendo ise 300 milyon dolarlık geri ödeme tahakkuk ettirdi. Sony'nin eline geçen bu rakam, Marvel's Wolverine oyununun geliştiricisi Insomniac Games'i satın almak için ödediği tutarın tam iki katından fazla.
Şirketlerin avukatları, Kaliforniya Kuzey Bölge Mahkemesi'ne sundukları dilekçede, 'Gönüllü olarak satın alınan tüketici malları için adil piyasa fiyatını ödemek, hukuki olarak tanınabilir bir zarara yol açmaz' ifadelerini kullandı. Sony, gümrük vergilerinin Ağustos 2025'teki fiyat artışlarının sebebi olduğu iddiasını 'spekülatif ve mantıksız' olarak nitelendirirken; enflasyon, kur dalgalanmaları, bileşen maliyetleri, lojistik, rekabet ve talep gibi alternatif nedenleri öne sürdü. Ancak şirket, bu faktörlerin fiyatlara etkisine dair herhangi bir maliyet kırılımı paylaşmadı.
Sony'nin tezini destekleyen bir diğer gelişme ise Mart ayında yaşandı. Vergilerin iptal edilmesinden sadece beş hafta sonra PlayStation fiyatları tekrar zamlandı. Bu son artışla birlikte standart PS5'in ABD fiyatı 649,99 dolara yükselirken, İngiltere, Avrupa ve Japonya'da da fiyatlar yukarı yönlü güncellendi. Sony'nin avukatları, 'Eğer fiyat artışlarının sebebi gümrük vergileri olsaydı, vergiler ortadan kalktığında fiyatları düşürmeleri beklenirdi; tekrar artırmaları değil' diyerek bu durumun dinamik girdi maliyetlerini kanıtladığını savundu.
Microsoft da benzer bir toplu davaya karşı savunmasında hiçbir geri adım atmıyor. Oyuncu Trevor Hastings tarafından açılan ve 21 Ağustos'ta Washington federal mahkemesine sunulan davaya karşı Microsoft, 'Davacının ilan edilen bir fiyat üzerinden Xbox satın almasında haksız bir durum yoktur' savunmasını yaptı. Şirket, maliyet yapısına dair sonradan uydurulan teorilerin geçersiz olduğunu vurgularken, davanın mahkeme yerine tahkime (arbitrasyon) taşınması için talepte bulundu.
Nintendo da karşı karşıya olduğu toplu davanın düşürülmesi için Temmuz ayı sonlarında benzer argümanlarla ilk başvuruyu yapan taraf oldu. Şirket, fiyatı kendilerinin veya perakendecilerin belirlediğini ve tüketicinin ödeme kararı verdiğini belirterek, müşterilerin tam olarak ne için para ödediklerini ve karşılığını aldıklarını savundu.
Öte yandan sektör devleri bu devasa geri ödemeleri kendi kasalarında tutarken, istisnai bir durum da yaşandı. Taşınabilir konsol Playdate'in üreticisi Panic, hükümetten aldığı gümrük vergisi iadelerini doğrudan müşterilerine yansıtarak geri ödemeleri paylaşacağını duyurdu.
Hukuki gerekçeler açısından dev şirketler haklı olabilir. Ancak bu durum, ülkenin tarihindeki en kaotik yürütme organlarından birinin yarattığı eşi benzeri görülmemiş bir kaosun faturasının tüketiciye kesilmesi anlamına geliyor. Şirketlerin 'zarar etmediniz' argümanlarının kamuoyu vicdanında aynı derecede ikna edici olması pek olası görünmüyor.
