Samanyolu Galaksisi, daha küçük galaksileri yutarak büyüme yoluna giden oldukça şiddetli bir geçmişe sahip. Gökbilimciler, galaksinin merkezinde, yaklaşık 12 milyar yıl önce yutulan küçük bir galaksiden kalan "yaralar" şeklinde, tarihteki en eski galaktik yamyamlık olayının kanıtlarını keşfetti.
ARMA (Samanyolu'nun Oluşumunu Yeniden Kurmak İçin Küme Yaşları) projesi kapsamında çalışan ekip, bu keşif için "küresel kümeler" adı verilen antik yıldız topluluklarını kullandı. Bu yöntemle, daha önce bilinen en eski benzer olaydan yaklaşık 1,8 milyar yıl daha önce gerçekleşmiş bir birleşmenin izlerine ulaşıldı.
Daha önceki verilere göre, Samanyolu'nun diğer galaksilerle çarpışma ve birleşme geçmişi, Büyük Patlama'dan yaklaşık 3,8 milyar yıl sonrasına, yani 10 milyar yıl öncesine kadar takip edilebiliyordu. Bilinen en eski kozmik yamyamlık vakası, yaklaşık 10 milyar yıl önce Gaia-Enceladus cüce galaksisinin yutulmasıydı. Bu durum, Samanyolu'nun daha erken dönemlerinin bugüne kadar gizemini koruduğu anlamına geliyordu.
İtalya'daki Bologna Üniversitesi Fizik ve Astronomi Bölümü'nden ekip üyesi Chiara Zerbinati, bu çalışmanın Samanyolu'nun bebeklik döneminde neler yaşandığını anlattığını belirtti. Zerbinati, olayın galaksinin sonraki tüm evrimini etkileyen çok önemli bir gelişme olduğunu vurgulayarak, insanlığın "nereden geldik?" sorusuna en azından bir parçalık cevap sunduklarını ifade etti.
Hubble Teleskobu'ndan kritik destek
Samanyolu'nun tarihine daha derinlemesine inme çabalarındaki kilit gelişme, Hubble Uzay Teleskobu tarafından sağlandı.
İtalyan Astrofizik Enstitüsü'nden (INAF) ekip lideri Davide Massari, temel amaçlarının Samanyolu'nun mevcut görünümüne yol açan tüm birleşme olaylarını, yani montaj geçmişini yeniden kurgulamak olduğunu söyledi. Massari, özellikle sönümlenmenin en yüksek olduğu galaksi iç bölgelerinde, hem yörünge hareketi hem de yaş konusunda mükemmel ölçümler alabildikleri tek nesneler olan küresel kümeleri izleyici olarak kullandıklarını kaydetti.
Gökbilimciler, Hubble verilerini kullanarak küresel kümelerin yaşlarını daha önce mümkün olandan çok daha yüksek bir hassasiyetle belirleyen bir teknik geliştirdi. Bu çalışma, galaksinin merkezindeki küresel kümelerin yaşlarına ve hidrojen ile helyumdan daha ağır elementlerin ölçüsü olan "metalliğe" göre üç farklı gruba ayrılabileceğini ortaya koydu.
Kümelerden bir grup doğrudan Gaia-Enceladus birleşmesiyle ilişkilendirilirken, bir diğer grup orijinal Samanyolu'na aitti. Ancak diğer iki gruptan belirgin şekilde farklı olan üçüncü bir grup daha vardı; bu da daha önce keşfedilmemiş bir birleşme olayının gerçekleşmiş olması gerektiğini gösteriyordu.
Ekip, bu üçüncü küme grubu üzerinden yok olan galaksi hakkında bazı çıkarımlar yaptı. Söz konusu galaksinin, Gaia-Enceladus ile benzer bir kütleye sahip olduğu ve Güneş'in kütlesinin yaklaşık 500 milyon katı büyüklüğünde olduğu belirlendi. Karşılaştırma yapmak gerekirse, günümüzdeki Samanyolu'nun kütlesi yaklaşık 1,5 trilyon güneş kütlesi civarındadır.
Araştırmacılar ayrıca, yutulan bu cüce galaksiden gelen maddelerin çoğunun, Samanyolu'nun merkezinden 20 bin ışık yılına kadar olan bölgeye yığıldığını buldu. Ekip, bu şiddetli ancak şekillendirici kozmik olaya bir isim de verdi.
Massari, "Low-energy-Kraken-Heracles (LKH)" isminin, bu antik galaktik karşılaşmanın varlığını ilk kez öne süren üç farklı makaleye saygı duruşu niteliğinde bir kısaltma olduğunu belirtti.
Ekibin araştırması, 17 ağustos pazartesi günü Nature Astronomy dergisinde yayımlandı.
