Samsung'un yarı iletken bölümünde mühendis olarak çalışan Lee, mesaisi bittiğinde tam zamanında çıkıyor. Eskiden daha uzun saatler çalışıp projelerinde fark yaratmak için elinden geleni yapardı. Ancak son zamanlarda mesai biter bitmez doğruca evine gidiyor ve Güney Koreli rakip firma SK Hynix'e iş başvurusu için hazırlık yapıyor. İş arkadaşlarıyla etkileyici bir ön yazının nasıl yazılacağına dair ipuçlarını paylaşıyor. Hatta patronu bile bu geçişi yapması için onu teşvik ediyor.
'Takım liderimiz hepimize SK Hynix'e geçmemizi söylüyor' diyen Lee, SK Hynix'in Nvidia'nın yapay zeka hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) yongalarındaki rekor karları sayesinde çalışanlarına ödeyeceği 476 bin dolarlık prim karşısında motivasyonlarının düştüğünü belirtiyor. Bu rakam, Samsung'daki çip çalışanlarının alacağı primi katbekat aşarak kitlesel bir işten ayrılma akınına neden oluyor.
Yapay zeka patlaması büyüdükçe, yarı iletken devleri göz kamaştırıcı primler, agresif işe alım kampanyaları ve hatta mahkeme kararlarıyla kıyasıya bir yetenek savaşı veriyor. Bu savaşı kazanan, yapay zeka patlamasının kalbindeki bir sonraki nesil HBM çiplerine hükmetme yarışını belirleyecek.
Lee, şirketin Temmuz ayında yayınladığı bir iş ilanına atıfta bulunarak 'İki takım liderimiz dışında, 30 kişilik tüm ekibim SK Hynix'e başvurdu' diyor. Üç yıldır Samsung'da çalışan Lee, rakibindeki bir giriş seviyesi pozisyona bile başvurdu. Sekiz yıldır Samsung'da çalışan bir iş arkadaşı da aynı pozisyona başvurdu. İkisi de reddedildi. Ancak daha deneyimli bir mühendis arayan bir ilandan geri dönüş almayı umuyorlar.
MIT Technology Review'un görüştüğü Samsung ve SK Hynix çalışanlarının tamamı, işverenlerinin misillemesinden korktukları için yalnızca soyadları veya takma adlarla anılmayı talep etti. Samsung konuyla ilgili yorum yapmayı reddederken, SK Hynix ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
Samsung, sendikayla uzun süren müzakerelerin ardından Mayıs ayında bir anlaşmaya vardı. Buna göre şirket, yarı iletken bölümünün faaliyet kârının yüzde 10,5'ini 10 yıl boyunca her yıl çalışanlarına prim olarak dağıtacak. Ödemelerin büyük kısmı üç yıl içinde hak edilecek şirket hisselerinden oluşuyor. Bu hamle, SK Hynix'in geçen yıl faaliyet kârının yüzde 10'unu çalışanlara ödemeyi kabul etmesinin ardından geldi. Bu, bu yıl çalışan başına 476 bin dolara (çoğunlukla nakit) tekabül ediyor.
Ancak Samsung'da her bölümün primi kendi kârlılığına bağlı. HBM yongaları üreterek büyük kazanç elde eden bellek bölümündeki çip çalışanları bu yıl kabaca 400 bin dolar prim alıyor. Ancak Lee gibi, Tesla ve Google gibi şirketlerin tasarladığı mantık yongalarını üreten ve zarar eden Samsung'un dökümhane (foundry) bölümünde çalışanlar ise yaklaşık 135 bin dolar prim alıyor.
Çalışanlar MIT Technology Review'a Samsung'un iyi performans göstermeyen bölümlere fazla prim veremeyeceğini söylediğini aktardı. Sendikanın aylarca şirketle mücadele ettiğini gören Lee, elde ettiği sonuçtan hayal kırıklığına uğradığını söylüyor: 'Samsung gelecekte iyi iş çıkarsa bile bunun bana yansıyacağını düşünmüyorum.'
Çalışanların geride kalan primleri SK Hynix'i birdenbire cazip kılıyor. Samsung sendikasının Haziran ayında yaptığı bir ankete göre, şirketin dökümhane bölümündeki çalışanların yüzde 81,5'i ve yarı iletken bölümünün genelindeyse neredeyse yarısı önümüzdeki iki yıl içinde başka bir şirkete gitmek istediğini söyledi. Samsung sendika başkanı Choi Seung-ho Nisan ayında, son dört ayda sendikanın 200'den fazla üyesinin SK Hynix'e geçtiğini açıkladı. Anonim iş yeri forumu Blind'da ise Samsung'taki birçok memnuniyetsiz mühendis, daha yüksek primler için SK Hynix'e geçmek istediğini itiraf ediyor.
Onlarca yıl boyunca SK Hynix, Samsung'un gölgesinde yaşadı. Üniversitelerdeki seçkin mühendislik öğrencilerinin iş başvurusu yaparken göz ardı ettiği daha küçük ve daha atılgan bir bellek üreticisiydi. Ancak 2019'da Samsung, pazarın niş kalacağını düşünerek HBM ekibini küçülttü; SK Hynix ise bu teknolojiye dört elle sarıldı. Ardından yapay zeka patlaması, yapay zeka çiplerine ihtiyaç duydukları büyük miktardaki veriyi yüksek hızda besleyen HBM'lere olan talebi patlatarak fiyatları benzeri görülmemiş seviyelere taşıdı. SK Hynix artık küresel HBM pazarında lider konumdayken Samsung onu yakalamaya çalışıyor. Her iki şirket de Mayıs ayında 1 trilyon dolar piyasa değerini aştı ve SK Hynix Haziran ayında kısa bir süreliğine Samsung'u tahtından ederek Güney Kore'nin en değerli şirketi oldu.
Bellek yongalarına olan talebin artmaya devam edeceğini öngören yarı iletken devleri, işlerini büyütmek için agresif yatırımlar yapıyor. Geçtiğimiz ay şirketler, Seul'ün güneyindeki Yongin şehrinde bir yarı iletken dev kompleksi de dahil olmak üzere 2040 yılına kadar 2 trilyon dolardan fazla yatırım yapma planlarını açıkladı. Bu genişlemeye personel sağlamak için SK Hynix yalnızca 2026'nın ilk yarısında 2.152 çalışan ekledi ve beş yıl içinde üretim kapasitesini ikiye katlamayı hedefliyor. Samsung ise önümüzdeki beş yıl içinde özellikle yarı iletken bölümü için 60 bin çalışanı işe almayı planlıyor. Yine de bu hamle yeterli olmayacak: Kore Yarı İletken Endüstrisi Derneği'ne göre, Güney Kore'nin yarı iletken endüstrisinin 2031 yılına kadar yaklaşık 304 bin işçiye ihtiyacı olacak ve kabaca 54 bin kişilik bir açıkla karşı karşıya kalacak.
Uzun süredir rakip olan şirketler şimdi yetenekleri ellerinde tutmak ve çalmak için çalışanlarına büyük primler yağdırıyor. SK Hynix'te yönetici olan Baek, 'Görünüşe göre [SK Hynix] işe alım yaparken bir rakip olduğu için Samsung mühendislerini hedef alıyor' diyor. 'İçeriden duyduğum kadarıyla aldığımız büyük performans primleri, rakibimizden yetenekleri çekip almayı amaçlıyordu.'
Mahkemeler de devreye girmeye başlıyor. Samsung, Temmuz ayında iki eski çip çalışanının 18 ay boyunca SK Hynix'te çalışmasını engelleyen bir ihtiyati tedbir kararı aldı. Gerekçe ise çiplerin korunması gereken ulusal bir temel teknoloji olmasıydı. Mahkeme kararında, 'Yarı iletken endüstrisindeki rekabetin kıyasıya olduğu göz önüne alındığında, adil bir piyasa düzeni oluşturmak gereklidir' ifadelerine yer verdi.
Yetenek göçü, Samsung'un HBM yarışında hâlâ elinde tuttuğu hayati bir avantajı tehdit ediyor. On yıl boyunca Samsung'ta çalışmış olan Endüstri Antropolojisi Laboratuvarı'ndan yarı iletken uzmanı Park Jun-young, 'Samsung, dünyada bir dökümhane işine sahip olan tek bellek üreticisidir' diyor.
HBM4 olarak bilinen en son nesil teknolojide, her bellek yığınının tabanındaki mantık çipinin, yalnızca dökümhanelerin sahip olduğu türden gelişmiş bir süreçle üretilmesi gerekiyor. Samsung bunu şirket içinde yapabilirken, SK Hynix bunu Tayvanlı dökümhane devi TSMC'ye yaptırıyor. Park, 'Samsung dökümhanedeki mühendislerini kaybetmeye devam ederse bellek bölümü ve dökümhane bölümü arasındaki iş birliği zorlaşabilir' diyor. 'Eskiden sadece bir bellek ekibi olan ve şimdi dökümhane mühendisleri işe alan SK Hynix, HBM'ler üzerinde daha iyi araştırmalar yapabilir.'
Yedi yıldır Samsung'ta çalışan mühendis Choi, bir zamanlar ekibinin yıldızı olduğunu ve yöneticilerinden parlak performans değerlendirmeleri aldığını söylüyor. Ancak son zamanlarda o ve iş arkadaşları gördükleri her SK Hynix iş ilanına başvurmakla meşgul. 'Birbirimize bir sonraki SK Hynix iş ilanının ne zaman yayınlanacağını söylüyoruz' diyor Choi. 'Temel görevlerimizin ötesinde her zaman yapılacak daha fazla iş var. Ama bunu yapmanın bir anlamı yok.'
