South Park nihayet e-bisikletlerin peşine düştü. Ve şaşırtıcı bir şekilde, patlamalar, motosiklet çeteleri, ırkçı karikatürler ve genel South Park havasının altında, dizi Amerika'daki e-bisikletlerin mevcut durumu hakkında oldukça isabetli gözlemler yapmayı başardı.
29. sezonun açılış bölümü “South American Biker Gangs” geçen hafta yayınlandı ve neredeyse tamamen çocuklar arasında e-bisikletlerin artan popülaritesi ve bunlara karşı büyüyen tepki etrafında dönüyor.
Yıllardır bu konuyu takip eden biri olarak bölüme çoğunlukla ucuz e-bisiklet şakaları bekleyerek girdim. Bunun yerine kendimi “Tamam, aslında bunu bir şekilde anlıyorlar” diye düşünürken buldum.
Ama bir sürü şeyi de yanlış yapıyorlar.
Buradan itibaren spoiler var ama muhtemelen zaten biliyordunuz.
Bölüm, kanonik olarak 10 yaşındaki bir çocuk olan Cartman’ın annesini kendisine 2.000 dolarlık bir Class 3 e-bisiklet alması için ikna etmesiyle başlıyor. Bisiklet dükkanında satıcı annesine South Park’ta sunulmuş belki de en sorumlu e-bisiklet satış konuşmasını yapıyor:
“Bu çok spesifik bir bisiklet türü, hanımefendi. Size satabilirim ama oğlunuzun nerede sürebileceği konusunda bir sürü kısıtlama var. Yol kurallarının çoğuna uyması gerekecek.”
Yaklaşık beş dakika sonra, küçük bir haydut gibi giyinmiş, üzerine bir kapüşon ve yüzü kapalı, kırmızı ışıklara dalarak, yayaları taciz ederek, kaldırımlarda sürerek ve sonunda bir Denny’s’in ön camından fırlayarak ilerliyor.
Şimdilik hiciv kalın ama gerçekliğe dayalı. Birçok küçük çocuk ilk e-bisikletini bu şekilde, ebeveynlerini rica ederek alıyor ve genellikle ebeveynlerin tam olarak anlamadığı daha hızlı modellerden biri oluyor.
Açıkça, e-bisiklet süren çoğu çocuk onları restoranların içinden atlamıyor. Ama dizi çok gerçek bir sorunu yakalıyor: Görece küçük sayıda, son derece görünür, sorumsuz sürücü e-bisikletlerin kamuoyu önündeki yüzü haline gelebilir.
ABD’deki şehirlerde bunun farklı versiyonlarını izledik. Bisiklet şeridinde 20 mph (32 km/saat) hızla sorumlu bir şekilde süren biri özellikle akılda kalıcı değil. Trafik içinde tekerlek çeviren biri kesinlikle öyle.
Sınıf dışı e-bisikletler belki de en büyük sorun kadar büyük bir sorun
Bölüm ayrıca e-bisiklet perakendecilerinin yasal sınırların ötesine geçse bile sürücülere daha yüksek performans sunmak için gittikçe uzayan yollarla da eğleniyor.
Cartman’ın bisikleti tekrar tekrar Class 3 e-bisiklet olarak tanımlanıyor. Ama sonunda arkadaşları Stan, Kyle ve Kenny çok daha ucuz Çin yapımı e-bisikletler satan bir dükkân keşfediyor.
Çocuklar paralarını birleştirip üç e-bisiklet alıyor. Ergen çocuklar daha 16 yaşından büyük olduklarına ve yasaklı alanlarda sürmeyeceklerine dair formlar imzalıyor, herkesin de bunun doğru olmadığını mükemmel şekilde anlamasına rağmen. Satıcının Asyalı karikatürü her satırdan sonra yüksek sesle “göz kırp göz kırp” diyor.
Abartılmış, elbette ama altında yatan sorun çok gerçek.
ABD kâğıt üzerinde makul derecede net üç sınıflı bir e-bisiklet sistemine sahip ama pazar giderek bu sınırları önemli ölçüde aşabilen ve “e-bisiklet” olarak pazarlanan araçlarla doluyor. Çevrimiçi satışlar yaş kısıtlamalarını ve amaçlanan kullanım açıklamalarını özellikle uygulamayı zorlaştırıyor.
South Park hız açma silahlanma yarışını bile doğru yakalıyor. Cartman arkadaşlarının daha ucuz bisikletlerinin kendi pahalı ama yasal olanından daha hızlı olduğunu keşfettikten sonra annesini kendisine bir hız açma dongle’ı alması için ikna ediyor.
E-bisiklet sektörünü takip eden herkes kavramın ne kadar tanıdık olduğunu bilir. Kontrolcüler, ayarlar, uygulamalar, ekran menüleri ve sonradan takılan bileşenler bazen düzenleyici hız sınırlarını birer öneri gibi hissettirebiliyor.
South Park’ın çok abarttığı yer: piller
Sonra Çin’e geliyoruz.
Çocuklar o daha ucuz Çin yapımı e-bisikletleri keşfettiğinde satıcı onlara bisikletlerin “çok güvenilir olduğunu, garajda patlama ihtimallerinin sadece yüzde 60 olduğunu” söylüyor.
Açıkça bu absürt. Ve hiciv olmasına rağmen e-bisikletlerle ilgili en büyük yanlış anlamalardan birine oynuyor.
Evet, pil yangınları gerçek. Kötü üretilmiş lityum-iyon piller, hasarlı paketler, uygunsuz şarj cihazları ve diğer güvensiz ekipman ciddi yangın riskleri yaratabilir.
Ama e-bisiklet pilleri ezici çoğunlukla kendiliğinden patlamıyor, Çin’de üretilen muazzam sayı da dahil. Aslında inanırsanız inanmayın, Çin’in ABD’den bile daha güçlü e-bisiklet pil düzenlemeleri var.
Gerçek ayrım basitçe “Çinli karşı Çinli olmayan” değil. Uygun şekilde mühendislik yapılmış ve sertifikalandırılmış ekipman ile yeterli kalite kontrolü olmayan şüpheli piller, şarj cihazları ve bileşenler arasındaki fark.
İronik bir şekilde Kenny’nin bisikleti sonunda gerçekten patlıyor – ama pili kendiliğinden yanmadığı için değil. Orta yaşlı spandexli bisikletçilerden oluşan bir çete üzerine gerçekten bir bomba koyuyor (ama bunun üzerinde daha sonra duracağım).
Ve bir şekilde e-bisiklet yine suçlanıyor. Bu klasik South Park tarzı, kurban suçlamasını göstermek için ölü bir atı dövmek.
Spandexli bisikletçiler belki de en iyi şaka
Bölümün belki de en sevdiğim kısmı Randy Marsh’ın, Stan’in babasının e-bisikletlere karşı radikalleşmesi.
Stan’in annesi, yüksek fiyat ve algılanan tehlikenin ötesinde, babasının geleneksel bir bisikletçi olduğu ve onların çok hızlı sürdüğünü ve bisiklet şeritlerini ele geçirdiğini düşündüğü için e-bisiklet alamayacağını açıklıyor.
Yakında Randy kasabanın orta yaşlı bisikletçilerini gerçek bir motosiklet çetesine dönüştürüyor, burada tam bir ironi var. Spandex giymiş çetesi dev bir pelotona dönüştükçe sürücüler onların etrafından geçemedikleri için öfkeleniyor.
Bu, bisikletçilerin on yıllardır duyduğu bir şikâyet. Geleneksel bisikletçiler nesiller boyunca yolları ele geçirmekle, trafiği yavaşlatmakla, kanunlara uymamakla ve genel olarak orada bulunmamakla suçlandı. Şimdi e-bisiklet sürücülerine yönelik aynı eleştiriler – bazen kendileri bisikletçiler tarafından – yöneltiliyor.
South Park bu kabileciliği mantıksal son noktasına taşıyor, Randy’nin bisiklet çetesi e-bisiklet dükkânlarını basıp e-bisikletlerini yok ediyor ve sahiplerine saldırıyor. Polis bir “motosiklet çetesi”nin mağazalara saldırdığını duyduğunda hemen bunun e-bisikletli çocuklar olması gerektiğini varsayıyor.
E-bisikletçiler o kadar uygun birer kötü adam haline geldi ki, bisikletçiler sorun çıkardığında bile onlar suçlanıyor.
Ama bölüm çocukların e-bisikletleri neden sevdiğini de anlıyor
Tüm absürtlüğün altında belki de bölümdeki en doğru gözlem gizli.
Ebeveynlerini e-bisiklet almaları için ikna edemedikten sonra Stan, Kyle ve Kenny kendi paralarıyla gizlice e-bisiklet satın alıyor. Onlarla birlikte sokaklarda geziyorlar ve okuldan sonra ormanda patikaları birlikte sürmenin keyfini çıkarıyorlar.
Çocuklar bunun ne kadar harika olduğunu ve ne kadar bağımsız hissettiklerini söylüyor. Stan, telefonlarına bakarak içeride oturmak yerine dışarıda gerçekten bir şey yaptıklarını belirtiyor.
Bu aslında bölümün daha alçakgönüllü anlarından biri, sık sık kaybolan e-bisiklet tartışmasının bir kısmına değiniyor.
Henüz araba kullanamayan ergenler için – ve özellikle ABD’de bağımsız olarak neredeyse her yere gitmenin aksi halde bir araba gerektirdiği topluluklarda – bir e-bisiklet muazzam bir özgürlük anlamına gelebilir.
Okula gitmek, arkadaşları ziyaret etmek, işe gitmek ya da anne babadan bir sürüş istemeden sadece keşfetmek anlamına gelebilir.
Bu, kasaba e-bisikletli çocukların artan sayısına tepki gösterdiğinde ortaya çıkan ahlaki paniğin çelişkisini yakalayan spandexli Randy’nin mükemmel repliğiyle tezatı daha da belirginleştiriyor: “Biri bir şey yapmalı! Bu çocukları sokaklardan alıp telefonlarına bakarak içeriye geri göndermeliyiz.”
Elbette bu South Park abartısı ama altında gerçek bir nokta gizli.
Çocukların ekranlara çok fazla zaman harcadığından şikâyet ediyoruz. Sonra arkadaşlarıyla dışarı çıkmalarını sağlayan bir ulaşım biçimi keşfettiklerinde aşırı tepki verip onu yasaklamaya çalışıyoruz.
Ve sonra herkes e-bisikletleri yasaklıyor
Sonunda Kenny spandexli bisikletçilerin motosiklet çetesine e-bisiklet sürücülerinin çoğunun haydut olmadığını açıklamaya çalışıyor. O ve arkadaşları sorumlu bir şekilde sürüyor. Yetişkinlerin e-bisikletlerin onun gibi çocuklara neler verdiğini anlamasını istiyor. Onlara bağımsızlığı, paylaşılan deneyimlerin arkadaşlığını, kimseyi rahatsız etmeden üçüncü bir mekânda var olma yeteneğini anlatmak istiyor.
Sonra bisikleti patlıyor.
Yine pili yüzünden değil – Randy’nin spandexli bisiklet çetesi üzerine bir bomba yerleştirdiği için.
Ama bu ayrım hızla kayboluyor.
Kenny’nin ölümü e-bisikletlerin tehlikeli olduğuna dair sosyal kanıt haline geliyor ve tüm kasaba onları yasaklamak için bir araya geliyor. Polis kasabadaki her e-bisikleti topluyor, onları kaldırılmış pikap kamyonlarının arkasına yükleyip çocuklar okula yürüyerek geri dönerken bisikletleri götürüyor.
Bu saçma ama bölümdeki bir başka keskin hiciv parçası, tek bir muhteşem olayın tüm bir ulaşım kategorisinin temsilcisi haline gelmesi. En kötü sürücülerin davranışları her sürücünün temsilcisi haline geliyor. Ve tehlikeli davranışları, uygunsuz araçları veya güvensiz ekipmanı hedeflemek yerine, herkesin sorun olarak karar verdiği şeyi ortadan kaldırmak en kolay siyasi çözüm oluyor.
Elbette South Park bir e-bisiklet politika belgeseli değil. South Park işte. Her şey kasıtlı olarak gerçekliğin çok ötesine itiliyor. Ama patlamaların ve absürtlüğün altında bölüm şaşırtıcı derecede önemli bir şeyi doğru yakalıyor.
Bugünün e-bisiklet patlaması etrafında meşru sorunlar var. Çocukların yüksek güçlü makineleri sorumsuzca kullanması bunlardan biri. Elektrikli bisiklet sınıflandırmalarının dışında çalışmasına rağmen e-bisiklet olarak pazarlanan araçlar bir diğeri. Pil güvenliği de ciddi dikkat gerektiriyor.
Ama bu sorunların hiçbiri e-bisikletlerin kendilerinin doğası gereği sorun olduğu anlamına gelmiyor.
Milyonlarca sürücü için – aralarında bolca ergen de var – bunlar insanlara daha uzak mesafeler kat etmeyi, yokuşları daha kolay tırmanmayı ve aksi halde sahip olmayabilecekleri bir ulaşım bağımsızlığı derecesi yaşamayı sağlayan basit bisikletler.
Evet, South Park 22 dakika boyunca e-bisikletlerle dalga geçti. Ama bir şekilde sonunda onlar için oldukça ikna edici bir savunma da yaptı.
[Not: Bu makaledeki tüm görseller telif hakkı yasası nedeniyle dava yememek için genel yapay zekâ üretimi. Görünüşe göre e-bisikletim yerine 5 km pedal bisikletimle sürersem bu dört yapay zekâ görsel üretiminin çevresel etkisini telafi edebilirim. 20 dakika sonra döneceğim.]
