Yapay zeka düzenlemelerinin ilk dalgası, modellere hangi verilerin girdiğine odaklandı. 1 Ocak'ta yürürlüğe giren Kaliforniya'nın Eğitim Verisi Şeffaflık Yasası, geliştiricilerin eğitim verilerini — kaynakları, toplama dönemlerini ve verilerin telif hakkıyla korunan veya kişisel bilgiler içerip içermediğini — açıklamasını zorunlu kılıyor. Avrupa Birliği de Yapay Zeka Yasası kapsamında benzer bir zorunlu açıklama şablonu yayımladı ve sağlayıcıların veri kaynaklarını, türlerini ve işleme yöntemlerini belirtmesini istiyor. Her iki düzenleme de girdiler konusunda şeffaflığın, çıktılar konusunda hesap verebilirlik yaratacağı varsayımına dayanıyor.
Artık giderek daha fazla kabul gören argüman ise şu: Bir modelin ürettiği şey, nasıl inşa edildiğinden daha önemlidir ve mevcut yasalar, eğitim süreçlerini yönetmektense ölçülebilir zararları ele almakta daha başarılıdır.
Google, 25 Haziran Perşembe günü 21 sayfalık bir yapay zeka yönetişim belgesi yayımladı ve bu görüşü doğrudan savundu. Belgede "Bu yaklaşım çıktılara odaklanacak, girdilere değil" denilerek "bu yeni araçların ardındaki bilimi mikro düzeyde yönetmek yerine belirli zararları önlemeye ve hafifletmeye bakacak" ifadesi kullanıldı. Google Küresel İlişkiler Başkanı Kent Walker imzasını taşıyan belge, Kaliforniya, Colorado ve AB'deki düzenleyicilerin farklı yönlere gittiği bir dönemde yayımlandı. Kimi eğitim verisi açıklamasına, kimi de gerçek dünya sonuçlarına odaklanıyor.
Belge, telif hakkı konusunda özel olarak şu argümanı öne sürdü: Kamuya açık web verileriyle eğitim yapmak "dönüştürücü, ifade edici olmayan bir kullanımdır — tıpkı bir sanat öğrencisinin bir galeride dolaşırken ilham alması gibi — ve ABD'de adil kullanım kapsamında korunmalıdır." Belgede telif hakkı endişelerinin, belirli bir görselin veya metin parçasının nasıl oluşturulduğuna bakılmaksızın, mevcut bir eseri gerçekten kopyalayıp kopyalamadığına odaklanması gerektiği vurgulandı.
İçeriklerinin eğitimde kullanılmasını istemeyen yayıncılar için Google, robots.txt gibi makine tarafından okunabilir opt-out kontrollerini uygun mekanizma olarak işaret etti ve özel veya kamuya açık olmayan içerikler için ücretli anlaşmalar önerdi. Sorumluluk konusunda daha geniş çerçevede belge şöyle devam etti: "Sağda ve solda herkes, yapay zeka olmadan yapılması yasa dışı olan bir şeyin, yapay zeka ile yapılmasının da yasa dışı olduğu konusunda hemfikir — çarkı yeniden icat etmemize gerek yok."
Çıktı Odaklı Düzenleme Yaygınlaşırken Girdi Kuralları Çoğalıyor
Belgenin çıktı-öncelikli argümanı, doğrudan Kaliforniya ve AB'nin izlediği yönün tersine gidiyor. OpenAI ve Anthropic'in Kaliforniya yasası kapsamında yaptığı ilk açıklamalar, eğitim verilerinin telif hakkıyla korunan materyal içerebileceğini kabul etti ancak sınırlı ayrıntı verdi. Bu durum, büyük ölçekli veri taramasıyla ilgili hem pratik kısıtlamaları hem de çözülmemiş yasal soruları yansıtıyor.
Colorado'nun revize edilmiş yaklaşımı, Google'ın pozisyonuna en yakın olanı. Colorado, Mayıs ayında Yapay Zeka Yasası'nı revize ederek düzenleyici odağı teknolojinin kendisinden, yapay zeka sistemlerinin ürettiği gerçek dünya sonuçlarına kaydırdı. Colorado'da faaliyet gösteren işletmeler artık yapay zekanın önemli bir kararı maddi olarak etkileyip etkilemediğini belirlemek ve bu etki olumsuz bir sonuca yol açarsa etkilenen tüketiciyi bilgilendirmek zorunda. Hukuk bürosu Mintz'in analizine göre yasanın ana teması, girdilerin değil sonuçların yönetişimi.
Yapay Zeka Sorumluluğunun Nerede Başlayacağı Konusunda Ayrılık
Yargısal kayıtlar da düzenleyici bölünmeyi yansıtıyor. San Francisco'daki ABD Bölge Yargıcı William Alsup, yapay zeka eğitimini "tam anlamıyla dönüştürücü" olarak nitelendirdi ve telif hakkı yasasının "orijinal yazarlık eserlerini ilerletmeyi amaçladığını, yazarları rekabete karşı korumayı hedeflemediğini" söyledi.
Yine San Francisco'da görev yapan ABD Bölge Yargıcı Vince Chhabria ise iki gün sonra farklı bir sonuca vardı ve yaygın yapay zeka eğitiminin, insan yaratıcı çalışmasını yönlendiren ekonomik teşvikleri baltalayabileceği uyarısında bulundu. Anthropic, Google ve Stability AI'yi içeren daha fazla dava 2026'da görülmeyi bekliyor.
Yayıncılar, Google'ın önerdiği opt-out modeline karşı çıkıyor. Digital Content Next, Common Crawl Vakfı'na bir ihtarname gönderdi. İhtarnamede telif hakkı yasasının "bir opt-out rejimi olmadığı" savunuldu — bu, Google'ın pozisyonuna doğrudan bir meydan okuma.
Penn State Dickinson Hukuk Fakültesi'nden H. Laddie Montague Jr. Hukuk Kürsüsü Başkanı Daryl Lim, PYMNTS'e yaptığı açıklamada, sınır modeli eğitebilecek firma sayısının bir elin parmaklarını geçmediğini, çünkü bu firmaların aynı anda bilgi işlem gücünü, veriyi, bulut altyapısını ve dağıtımı kontrol ettiğini söyledi. Lim, "Sınır modelleri eğitirken, telif hakkıyla korunan eserler de dahil olmak üzere çok geniş veri havuzlarını tüketmeniz gerekir" dedi ve bu yoğunlaşmanın, sadece çıktı odaklı bir çerçevenin ulaşamadığı yapısal bir endişe olduğunu vurguladı.
