Bu haber, Dünya yüzeyindeki uzun vadeli değişimi uydu görüntüleriyle izleyen World of Change serimizdeki Antarktika deniz buzu yazısının güncellemesidir.
Arktik, karalarla çevrili bir okyanus havzası iken Antarktika, okyanusla çevrili büyük bir kıtadır. Bu coğrafya sayesinde deniz buzu kış aylarında daha geniş alana yayılma imkanı bulur. Ancak buz aynı zamanda daha sıcak enlemlere kadar uzanır ve bu da yazın daha fazla erimeye yol açar. Antarktika deniz buzu genellikle Güney Yarımküre kışının sonuna denk gelen Eylül ayında zirve yapar ve Şubat ayında minimuma iner.
NASA ve Ulusal Kar ve Buz Verileri Merkezi’ne göre Antarktika deniz buzu 2026’da yıllık maksimum yayılımına 14 Eylül’de ulaştı. Bu tarihte buz örtüsü yaklaşık 17,59 milyon kilometrekareyi kapladı. Bu rakam 6,79 milyon mil kareye denk geliyor ve kayıtlara geçen üçüncü en düşük maksimum olarak yer aldı.
Aşağıdaki haritalar 1990’dan 2026’ya kadar Eylül ayı ortalaması ve takip eden Şubat ayı ortalaması için Antarktika deniz buzu konsantrasyonunu gösteriyor. Opak beyaz alanlar en yüksek konsantrasyonları, koyu mavi alanlar ise açık suyu temsil ediyor. Görseller, uydu verilerinde bir bölgenin buzla kaplı sayılmasında yaygın olarak kullanılan eşik olan en az yüzde 15 buz konsantrasyonuna sahip alanları içeriyor. Bilim insanları bu bölgelerin toplam alanına “deniz buzu yayılımı” diyor.
Rekor Yükseklerden Rekor Düşüklere
1979’dan 2014’e kadar toplam Antarktika deniz buzu on yılda yaklaşık yüzde 1 arttı. Artışın anlamlı bir değişimin işareti olup olmadığı belirsiz çünkü Antarktika çevresinde buz yayılımları yıldan yıla büyük farklılık gösteriyor. 2012’den 2014’e kadar üç yıl üst üste uydular kış deniz buzu yayılımı için yeni rekor yüksekler kaydetti. Bu rekorlar Arktik buzunun keskin düşüş gösterdiği dönemde oluştu.
Yükseliş 2015’te sona erdi ve Antarktika çevresinde önemli deniz buzu azalmaları 2016’da başlamaya başladı. Sonrasında küçük toparlanmalar olsa da genel olarak Antarktika deniz buzu örtüsü normalin altında kaldı. Hem rekor düşük minimum hem de rekor düşük maksimum 2023’te görüldü. Bilim insanları düşüşün uzun vadeli bir değişimin parçası mı yoksa istatistiksel bir dalgalanma mı olduğunu anlamak için alanı her yıl gözlemlemeye devam edecek.
Bulutların Ardını Görmek
Deniz buzu yayılımını belirlemek için bilim insanları Dünya’nın doğal olarak yaydığı mikrodalga enerjisini ölçen pasif mikrodalga sensörlerine sahip uydulara güveniyor. Deniz buzu açık suya göre daha fazla enerji yaydığı için mikrodalga görüntülerinde belirgin şekilde ortaya çıkıyor. Mikrodalga bulutların içinden geçtiği için uydular hava durumundan bağımsız olarak deniz buzunu düzenli olarak gözlemleyebiliyor.
Kayıt 1978 sonlarında NASA’nın Nimbus-7 uydusu tarafından toplanan verilerle başladı, ardından 1987’den itibaren Savunma Meteoroloji Uydu Programı uyduları ve 2002 ile 2011 arasında NASA’nın Aqua uydusu eklendi. 2025’te bilim insanları Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı’nın GCOM-W uydusundan gelen gözlemleri kullanmaya başladı.
NASA Earth Observatory görüntüleri Michala Garrison tarafından Ulusal Kar ve Buz Verileri Merkezi verileri kullanılarak hazırlandı.
JPEG (682.33 KB)
Referanslar ve Kaynaklar
NASA Earthdata (2026, Ekim) Deniz Buzu. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
NASA Earth Observatory (2026, 6 Ekim) World of Change: Antarktika Deniz Buzu. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
NASA Earth Observatory (2016, 16 Eylül) Deniz Buzu. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
NASA Earth Science (2026, 23 Eylül) Arktik Deniz Buzu 2026 Yıllık Minimum Yayılımına Ulaştı. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
Ulusal Kar ve Buz Verileri Merkezi (2026, 23 Eylül) Arktik deniz buzu 2026 için minimum yayılıma ulaştı; Antarktika deniz buzu maksimumu da muhtemelen gerçekleşti. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
Ulusal Kar ve Buz Verileri Merkezi (2026, 9 Mart) Antarktika deniz buzu yayılımı neredeyse ortalama bir minimuma ulaştı. 8 Ekim 2026 tarihinde erişildi.
