El Niño o zaman ve şimdi

13 Ekim 1997 – 12 Ekim 2026

Ekim 2026’da orta ve doğu ekvatoral Pasifik’te deniz seviyeleri normalin üzerinde (sağda). Bu durum El Niño’nun bir özelliği. Desen, uydu altimetri kayıtlarındaki en güçlü El Niño olaylarından biri olan Ekim 1997’yi (soldaki) yakından andırıyor. Haritalar NASA Earth Observatory/Lauren Dauphin tarafından hazırlandı, altimetri verileri NASA/JPL-Caltech tarafından sağlandı.

El Niño, yaklaşık her iki ila yedi yılda bir görülen doğal bir iklim döngüsünün parçası ve ekvatoral Pasifik’in bazı bölgelerine normalden daha sıcak su getiriyor. En son çok güçlü El Niño olayları 1997-98 ve 2015-16’da yaşandı ve hava düzenlerini altüst etti. Etkiler gezegeni kapsadı; Endonezya ve Amazon’da yangınlar, güney Afrika’da kuraklık nedeniyle ürün kayıpları, Güney Kaliforniya’da yoğun yağmur ve kıyı taşkınları görüldü. Mevcut El Niño bu geçmiş devleri gölgede bırakacak düzeyde.

Her El Niño, atmosfer ve okyanus arasındaki geri besleme döngüsünden büyüyor. Ticaret rüzgarları normalde sıcak suyu batı Pasifik’te biriktirir ve burada doğuya göre daha yüksek durur. Bu rüzgarlar zayıfladığında sıcak su doğuya doğru dalgalanmaya başlar, bu da rüzgarları daha da zayıflatır ve bazen tersine çevirir, daha fazla sıcak suyun doğuya hareket etmesine izin verir. Su ısınmaya ve orta ile doğu Pasifik’te birikmeye devam ettikçe döngü yoğunlaşır.

Ama her El Niño’nun kendi karakteri vardır; bu karakter, Pasifik’te ısının nerede biriktiği ve atmosferin nasıl tepki verdiğiyle şekillenir. NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’nda (JPL) deniz seviyesi görevlerinin proje bilim insanı Josh Willis, ‘Tipik El Niño’yu aramak çok kaçamak bir iş’ dedi. ‘Hepsi, nerede gerçekleştiği ve etkilerinin nasıl ortaya çıktığı bakımından farklı.’

Altimetri uyduları bu farkları deniz yüzeyi yüksekliğini ölçerek izleyebilir. Su ısındıkça genişlediği için orta ve doğu ekvatoral Pasifik’te normalden yüksek deniz seviyeleri El Niño ile ilişkili ısı birikimini işaret eder. Yukarıdaki haritalar Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi yüksekliği anomalilerini 13 Ekim 1997’de (sol) ve 12 Ekim 2026’da (sağ) gösteriyor. Veriler sırasıyla TOPEX/Poseidon uydusundan ve Sentinel-6 Michael Freilich uydusundan geliyor ve JPL’deki bilim insanları tarafından işlendi.

Kırmızı tonları deniz seviyelerinin ortalamadan yüksek olduğu yerleri gösteriyor. Normal deniz seviyesi koşulları beyaz görünüyor ve daha alçak alanlar mavi. El Niño ve diğer kısa vadeli doğal olaylarla ilişkili deniz seviyesi anomalilerini vurgulamak için mevsimsel döngüler ve uzun vadeli eğilimlerle ilgili sinyaller çıkarıldı.

‘Altimetrinin benzersiz yanı, neredeyse aynı yörüngede uçan, her görev bir sonrakini örtüşen neredeyse aynı uydulardan gelen 35 yıllık bir kayda sahip olmamız’ diyen Willis, ‘Bu sayede geriye dönüp bakıp bu El Niño’yu 1997’de olanla karşılaştırabiliyoruz. Ve şu anda bu olayın daha da büyük olma yolunda ilerlediğini görüyoruz’ ifadelerini kullandı.

1997-98 olayı ile kıyaslandığında 2026’daki El Niño çok daha ani başladı. Ancak ekim ayı itibarıyla iki olay karakter olarak benzer görünüyor; deniz seviyesinin eğimi (batıda alçak, doğuda yüksek) ve Güney Amerika’ya kadar uzanan yüksek, sıcak su. Willis bu nedenle etkilerin de benzer olabileceğini düşünüyor. 1997-98’de bu, örneğin Kaliforniya’da ve ABD’nin güney kuşağında bol yağış anlamına geliyordu.

2015-16 El Niño’su da güçlü bir olaydı ancak karakteri farklıydı. Jason-2 uydusundan gelen altimetri verilerine dayanan 12 Ekim 2015’teki deniz yüzeyi yüksekliği anomalileri yukarıda 1997 ve 2026’daki aynı döneme ait haritalarla birlikte gösteriliyor. 2015’te ekvatordaki olağanüstü sıcak ve yüksek su, diğer yıllarda olduğu kadar Güney Amerika’ya dayanmadı. O kış yağış etkileri daha çok Orta Amerika ve güneydoğu ABD üzerinde yoğunlaştı, Meksika’da önemli taşkınlar yaşandı.

NOAA’nın 8 Ekim 2026 tarihli El Niño görünümü, 2027’nin ilk üç ayında güçlü-çok güçlü El Niño olasılığını %83 olasılık olarak açıkladı. Ancak etkilerin kış 2026-27 ve sonrasında nasıl gelişeceği henüz belli değil. Willis, El Niño’nun etkisinin kaotik bir atmosfer üzerinden yayıldığını ve tropiklerin ötesine uzandıkça sinyalin bulanıklaşabildiğini kaydetti. ‘Burada her zaman biraz şans faktörü var’ dedi Willis. ‘Bu El Niño 1997’ye benziyor diye aynı olacak anlamına gelmez; bu şu anki en iyi tahminimiz.’

NASA Earth Observatory haritaları Lauren Dauphin tarafından hazırlandı, kullanılan NASA-SSH altimetri verileri Josh Willis, Severine Fournier ve Kevin Marlis, NASA/JPL-Caltech tarafından sağlandı. Yazı Kathryn Hansen tarafından kaleme alındı.