Alaska'daki heyelanlar, Atlanta'da hava kalitesi, Batı'da yangın bulutları... Kuzey Kutbu'nun uç noktalarından tarım bölgelerine kadar uzanan geniş bir coğrafyada, NASA'nın yeni alt yörünge Dünya gözlem misyonları, ABD ve ötesindeki topluluklara fayda sağlayacak bilimsel çalışmalara başlamaya hazırlanıyor.
Altı proje, önümüzdeki birkaç yıl içinde NASA, ABD Donanması, üniversiteler ve diğer kurumlardan yüzlerce bilim insanı ve pilotu harekete geçirecek. Araştırmalar konu bakımından çeşitlilik gösterse de, alt yörünge misyonlarının ortak özelliği uçaklara monte edilmiş sensörlerin kullanılması.
Havadan uzaktan algılama, yer tabanlı cihazlar ile uydular arasında bir köprü görevi görüyor. Uçaklar, helikopterler, dronlar ve balonlar aracılığıyla toplanan veriler, hava tahmincileri, şehir plancıları ve diğer uzmanlar tarafından kullanılan bilgisayar modellerindeki boşlukları doldurabiliyor.
Yangınlar Kendi Hava Durumunu Yarattığında
Bu yaz ilk kez havalanacak proje, Deniz Araştırma Laboratuvarı liderliğindeki INSPYRE (Enjekte Edilen Duman ve Pirokümülonimbus Deneyi) olacak. Ekip, Colorado'daki misyon merkezinden yola çıkarak, Dünya üzerindeki en az anlaşılan şiddetli hava olaylarından birini takip edecek: Aşırı orman yangınlarının kendi gök gürültülü fırtınalarını oluşturacak kadar ısınmasıyla ortaya çıkan dev "yangın bulutları".
Dumanlı ve şimşeklerle çatırdayan bu eşsiz fırtınalar, üzerlerinde uçan pilotlar için kör noktalar oluşturabiliyor ve aşağıda yeni yangınlar başlatabiliyor. Bilim insanları, bu tehlikeli fırtınaları gerçek zamanlı olarak ölçüp haritalandırarak gelecekte tahmin edilebilmelerini sağlamayı hedefliyor. Montana'dan havalanacak NASA'nın yüksek irtifa ER-2 uçağı da dahil olmak üzere birkaç uçak, yangın kaynaklı fırtına sistemleri üzerinde geniş bir sensör seti taşıyacak. Bunlar arasında, Güney Kaliforniya'daki NASA Jet Propulsion Laboratuvarı'nda (JPL) geliştirilen ve ajansın FireSense programı kapsamında uçacak iki son teknoloji kızılötesi yangın izleyici de bulunuyor.
Tarım Arazileri ve Büyükşehirlerde Hava Testi
Tarımsal emisyonlar, Dünya'nın kara ve atmosfer sistemlerinin önemli ancak yeterince araştırılmamış bir parçasını oluşturuyor. Bu yıl başlayacak FarmFlux misyonu, Orta Batı'dan Kaliforniya'nın Central Valley bölgesine kadar uzanan tarım arazileri ve hayvan çiftliklerinden yükselen ozon, metan, amonyak, partikül madde ve diğer kirleticileri ölçmek için bir düzineden fazla sensör konuşlandıracak. Bu emisyonlar insan sağlığını, küresel iklimi ve stratosferik ozonu etkiliyor. Misyon, Maryland, Greenbelt'teki NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi, Colorado Eyalet Üniversitesi ve Boston Üniversitesi tarafından yürütülüyor.
Hava kalitesi sorunu yaşayan iki Kuzey Amerika şehri Atlanta ve Mexico City. Ancak nedenleri farklılık gösteriyor; hava durumu ve arazi yapısı rol oynuyor. Bu farklılıkları araştırmak için HAMAQ (Yarım Küre Hava Kalitesi Havadan Ölçümleri) misyonu, iki başkentteki kötü hava bölgelerini inceleyecek ve uydu bilgilerinin tahmin ve azaltma çabalarına nasıl yardımcı olabileceğini test edecek. Ekip, farklı irtifalarda iki uçak konuşlandıracak: NASA'nın P-3B'si yüzeye yakın uçarak ince partikül ve gaz halindeki kirleticileri doğrudan ölçerken, yakın zamanda satın alınan 777 bilim jeti yükseklerde süzülerek uzaktan sensörlerle kirliliği haritalandıracak. Misyon, Virginia, Hampton'daki NASA Langley Araştırma Merkezi tarafından yürütülüyor.
Hızla Değişen Kuzey
Kuzey Kutbu, Dünya'nın geri kalanından en az iki kat daha hızlı ısınırken, bugün toplanan veriler değişimin ön saflarındaki topluluklara rehberlik edebilir.
Arizona Üniversitesi liderliğindeki Snow4Flow kampanyası, kuzeydeki buzulların ne kadar hızlı ve ne kadar geri çekildiğini ölçmeyi ve modellemeyi amaçlıyor. Ekip, Alaska, Yukon, Arktik Kanada, Grönland ve Norveç'in Svalbard bölgesindeki uzak buz alanlarında seyahat ederek, tarama lazer altimetresi ve iki özel radar ile donatılmış, II. Dünya Savaşı döneminden kalma modernize edilmiş bir uçakla yüzlerce buzulun hem yüzeye yakın kısımlarını hem de donmuş derinliklerini tarayacak. Gözlemleri, uydu verileri ve gelişmiş kar yağışı ve buzul akışı modelleriyle birleştirildiğinde, buzulların Arktik'in farklı bölgelerinde nasıl davrandığına dair anlayışımızı ilerletecek. Misyon, yalnızca bu buzulların bugün yüzeyin altında neye benzediğini değil, aynı zamanda gelecekteki değişiklikleri yönlendirecek süreçleri de ortaya çıkarmayı hedefliyor.
