Electra, ilk uçak fabrikası için 850 milyon dolar yatırım yapmaya hazırlanıyor. Şirket, dokuz yolcu kapasiteli hibrit-elektrikli EL9 Ultra Short modelini üretmek üzere Ohio'nun Springfield şehrini seçti. Bu uçak, sadece 150 feet (yaklaşık 46 metre) gibi kısa bir mesafede kalkış yapabiliyor.
Şirket Salı günü yaptığı açıklamada, tesisin yılda 800 uçağa kadar üretim kapasitesine ulaşacağını ve yaklaşık 2.000 kişiye iş imkanı yaratacağını duyurdu. Henüz ilk uçuşunu gerçekleştirmemiş bir uçak için bu oldukça büyük bir taahhüt.
İlk Uçuştan Önce Fabrika
EL9 hâlâ geliştirme aşamasında. Electra, uçağı FAA'ya (ABD Federal Havacılık İdaresi) Part 23 tip sertifikasyonu için sundu ve ilk uçuşun 2027 sonu veya 2028 başında yapılmasını bekliyor. FAA kısa süre önce, uçağın sertifikasyon temelini resmen belirleyen G-1 Issue Paper'ı kapattı.
Dolayısıyla 850 milyon dolarlık fabrika yatırımı, uçağın havada kendini kanıtlamasından çok önce yapılmış bir bahis niteliği taşıyor. Tasarım çalışmaları hemen başlayacak ve 96 dönümlük tesisin inşaatı gelecek yıl başlayacak.
İlk fazda tesis yılda 400 uçak üretecek. İkinci fazla birlikte bu kapasite 800'e çıkacak. Tesis, Springfield-Beckley Belediye Havaalanı'nın yanındaki AirPark Ohio'da yer alacak. Electra, bir yıl süren aramanın ardından 140'tan fazla alternatif lokasyonu geride bıraktıklarını belirtiyor.
Springfield'ın seçilmesi tesadüf değil. Havaalanı, Ulusal Gelişmiş Hava Mobilite Mükemmeliyet Merkezi'ne (National Advanced Air Mobility Center of Excellence) ve FAA onaylı SkyVision yer tabanlı algılama ve kaçınma sistemine ev sahipliği yapıyor. Bu sistem, şirketlerin açık hava sahasında görüş hattı ötesinde uçuş testleri yapmasına olanak tanıyor. Bölge ayrıca Wright-Patterson Hava Kuvvetleri Üssü ve Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı'na da yakın. Burası, ülkedeki en yoğun havacılık yeteneklerinin bulunduğu bölgelerden biri.
Electra CEO'su Marc Allen, "Bu anlaşma, vizyonumuzun gösterim aşamasından gerçeğe dönüştüğü an" dedi. Ohio Valisi Mike DeWine ise yaklaşık 2.000 işi "Clark County için dönüştürücü" olarak nitelendirdi.
EL9 Tam Olarak Nedir?
EL9 Ultra Short, 'blown lift' teknolojisi sayesinde sadece 150 feet'te kalkış ve iniş yapabiliyor. Kaynak: ElectraEL9 bir eVTOL (elektrikli dikey kalkış ve iniş aracı) değil. Sabit kanatlı bir uçak ve 'blown lift' (üflemeli kaldırma) teknolojisini kullanıyor. Kanadın ön kenarı boyunca sıralanmış elektrikli pervaneler, büyük flap'lerin üzerine hava üfleyerek uçağın sadece 150 feet'te kalkış ve iniş yapmasını sağlıyor. Geçtiğimiz yıl daha küçük EL2 demonstratörünün bu numarayı nasıl yaptığını izlemiştik.
Hibrit yapı, uçağa menzil kazandırıyor. Safran TG600 turbojeneratör, bataryayı şarj ediyor ve motorlara güç sağlıyor. Böylece EL9, faydalı mesafeler uçmak için bir batarya atılımına bağımlı kalmıyor. Electra ve Safran bu ay TG600 için ömür boyu sürecek bir anlaşma imzaladı ve 250 adetlik ilk siparişi verdi.
Electra, EL9'un helikopterler ve eVTOL'lara kıyasla 2,5 kat daha fazla yük taşıma kapasitesi ve 10 kat daha fazla menzil sunduğunu, işletme maliyetinin ise %70 daha düşük olduğunu iddia ediyor. Şirket bu konsepti 'Doğrudan Havacılık' (Direct Aviation) olarak adlandırıyor: Havaalanları yerine otoparklardan, mavnalardan ve spor sahalarından kısa noktadan noktaya atlamalar.
eVTOL Şirketleri Farklı Bir Pazarın Peşinde
Joby ve Archer bataryalı hava taksilerini piyasaya sürmek için yarışırken, Electra daha büyük bir uçakla 50 ila 250 millik bölgesel uçuşları hedefliyor. Şirket, çok daha az sertifikasyon riski olduğunu savunuyor. Part 23, küçük sabit kanatlı uçaklar için yerleşik bir yol; eVTOL üreticilerinin FAA ile birlikte yazmakta olduğu yeni kural kitabı değil. Joby de kendi üretimini genişletiyor ancak temelde farklı bir uçak üzerinde çalışıyor.
Electra'nın en güçlü kozu sipariş defteri. Şirket geçen yıl 9 milyar dolarlık ön sipariş ve 2.000'den fazla uçak rezervasyonu aldığını duyurmuştu. Şu anda 60'ın üzerinde ticari müşterinin yanı sıra ABD Hava Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri, Donanma ve NASA'dan 2.200'den fazla niyet mektubu bulunuyor. Bristow Group, iade edilmeyen bir depozito ile ilk teslimat sırasını şimdiden garantiledi.
Para da bir sorun değil. Electra, 2025'te Prysm Capital liderliğinde 115 milyon dolarlık Seri B yatırım turu topladı. Şirketin yatırımcıları arasında Honeywell, Safran ve ilk kez 2022'de yatırım yapan Lockheed Martin Ventures da bulunuyor. Mayıs ayında Electra'nın kendi pazar araştırması, 2030 ile 2040 yılları arasında 50 ila 250 millik yolculuklar için 12.000 ila 16.000 uçağa ihtiyaç duyulacağını tahmin ediyor.
