Amerikan bir girişim bu hafta başında deneysel uçağını ilk kez havalandırarak tarihe geçti. Heart Aerospace’ın X1 modeli, gökyüzüne çıkan dünyanın en büyük tamamen elektrikli uçağı unvanını aldı. ABD ile İran arasında yaşanan savaş nedeniyle jet yakıtı fiyatlarının fırladığı bir dönemde gerçekleşen bu test uçuşu, 12 Ağustos'ta New York'un kuzeyindeki Plattsburgh Uluslararası Havalimanı'nda gerçekleştirildi.
Kanat açıklığı 106 fit, burnundan kuyruğuna uzunluğu 76 fit olan ve kalkışta 25.000 poundun üzerinde ağırlığa sahip bataryalı uçak, kanatlarına monte edilen dört elektrikli motor sayesinde bu ağırlığa ulaşıyor. İlk uçuşunda toplam 27 dakika havada kalan ve 1.100 fit yüksekliğe çıkan uçağın elektrikli güç aktarma organı bir megawattın üzerinde güç üretti. Tüm bu süreç için ödenen elektrik faturası ise sadece 5 dolar oldu.
Tamamen elektrikli uçaklar, jet yakıtı yakmanın getirdiği emisyonlardan arınmış, daha sessiz ve daha temiz bir uçuş sunuyor. Ayrıca bu teknoloji, jeopolitik dalgalanmalardan etkilenen geleneksel uçaklara kıyasla çok daha güvenilir bir maliyet etkinliği sağlama potansiyeli taşıyor.
Ancak X1'in bu ilk başarısı, Heart Aerospace'ın tamamen elektrikli bir uçağı ticarileştireceği anlamına gelmiyor. Mevcut batarya sistemleri genellikle 100 ila 200 millik kısa uçuşları destekleyebildiğinden, bu teknoloji şu anda Joby ve Archer gibi şirketlerin hava taksi operasyonlarıyla sınırlı kalıyor. Bu nedenle X1 ve planlanan takip uçağı X2, şirketin havayolu endüstrisine sunacağı asıl ürün olan 30 kişilik ES-30 hibrit elektrikli bölgesel yolcu uçağının geliştirilmesine yön verecek.
Ticari uçuşlar için planlanan bu hibrit uçak, iki iç elektrikli motoru jet yakıtıyla çalışan ticari turboprop motorlarla birleştiriyor. ES-30, sadece elektrikle 125 mil menzile ulaşabilirken, hibrit modda 500 millik bir uçuş menzili sunacak. Bu sayede ABD ve Avrupa'daki büyük şehirleri birbirine bağlayan popüler kısa mesafe koridorlarında faaliyet gösterebilecek.
Bu durum, yakıt maliyetlerini düşürmenin yollarını arayan hava taşımacılığı şirketleri için büyük bir anlam taşıyor. Kaliforniya merkezli üreticinin nihai hedefi, bölgesel havayollarının işletme maliyetlerini yüzde 40'tan fazla düşürme vaadiyle ES-30'u piyasaya sürmek. Nitekim United Airlines, Heart Aerospace'tan nihai olarak 100 uçak satın almayı taahhüt ederken, diğer büyük havayolu şirketlerinden de niyet mektupları alındı. Toplamda 9,4 milyar dolarlık taahhüt bulunan hibrit elektrikli uçağa United Airlines, Air Canada ve JSX gibi devler ilgi gösteriyor.
Hibrit uçağın tip sertifikasyonunun 2031 yılında alınması hedefleniyor. O zamana kadar X1 elektrikli uçağı, kilit teknolojileri, aerodinamik yapıyı ve uçuş performansını doğrulamak için kullanılacak. İlk test uçuşu, FAA Deneysel Kategori Özel Uçuşa Elverişlilik Sertifikası (SAE-EC) kapsamında yapıldı. Uçuş profili; taksi, kalkış, tırmanış, manevra ve iniş aşamalarını içeriyordu.
Heart Aerospace Kurucusu ve CEO'su Anders Forslund konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "X1'in ilk uçuşuyla Heart Aerospace, ticari bir yolcu uçağı ölçeğinde elektrikli uçuşu kanıtlamış oldu" dedi. Forslund sözlerini şöyle sürdürdü: "Elektrikli ticari uçaklar, havayolu ekonomisini temelden yeniden şekillendirme ve nihayetinde yolcular için hava yolculuğu maliyetlerini düşürme potansiyeline sahip. Bu durum, evlere daha yakın havalimanlarından daha uygun fiyatlı, daha sık ve daha temiz hava hizmeti sunarak bol ve erişilebilir hava yolculuğu vizyonumuzun temelinde yer alıyor."
Heart, halihazırda Los Angeles'taki pilot üretim tesisinde ilk ön üretim ES-30 hibrit uçağını geliştirdiğini ve uçuş testlerinin 2028'de başlamasının planlandığını duyurdu.
