Avrupa Uzay Ajansı'nın Hera uzay aracı, NASA'nın tehlikeli bir uzay kayasını yönlendirmek için gerçekleştirdiği tarihi 2022 deneyinde yer alan iki asteroitten ilk net görüntüyü aldı. Çiftin yanına yaklaşan Hera, çarpışmanın gizemli sonuçlarını inceleyecek ve asteroitin bilim insanlarının öngördüğünden çok daha fazla kaymasının nedenini ortaya çıkarmaya çalışacak.
Avrupa Uzay Ajansı'nın Hera uzay aracı, tarihi bir asteroit çarpışmasını araştırmak üzere yürüttüğü görevde önemli bir kilometre taşına ulaştı. Üzerindeki kamera ilk kez Didymos ve Dimorphos asteroitlerini tek bir ışık noktası yerine ayrı nesneler olarak görüntüledi.
Asteroit çifti şu anda Dünya'dan yaklaşık 197 milyon kilometre uzakta. Hera, 18 Ekim akşamı hedeflerine yaklaşık 1.280 kilometre uzaklıktayken siyah-beyaz Asteroid Framing Camera'sıyla yeni görüntüyü elde etti.
"Bu görüntüyle daha küçük Dimorphos asteroiti ilk kez görünür hale geldi" diye açıklıyor Michael Kueppers. "Bu kayıttan önce uzay aracı Didymos sistemini tek bir nokta olarak çözüyordu. Ama şimdi, Dimorphos bu ilk görüntüde sadece yaklaşık bir pikselden oluşsa da ana gövdesinden açıkça ayrılmış durumda."
Hera iki asteroide yaklaşıyor
Bu kırılma niteliğindeki görüntü, Hera'nın asteroit sistemine yaklaşırken hızını azaltmak için tasarlanan başarılı bir manevra serisinin ardından geldi. Ekim ayı içinde uzay aracı bir hafta arayla iki kez iticilerini ateşledi. Bu ayarlamalar, asteroitlere göre hızını sadece 20 metre saniyeye indirdi ve görev kontrolörlerinin kalan yaklaşımı dikkatli şekilde yönetmesini sağladı.
İlk görüntüde iki asteroit minik görünse de aslında önemli büyüklükte cisimler. Dimorphos yaklaşık 151 metre çapında; bu boyut Giza Büyük Piramidiyle kabaca karşılaştırılabilir. Daha büyük yoldaşı Didymos ise yaklaşık 780 metre çapında; dünyanın en yüksek binası Dubai'deki Burj Khalifa'nın yüksekliğinden biraz daha küçük.
Dimorphos, Didymos'un etrafında ortalama sadece 1,15 kilometre uzaklıkta dolaşıyor ve yaklaşık 18 santimetre saniye hızla hareket ediyor.
"Görev için tasarlanan ve inşa edilen ikili asteroit sistemini Hera'nın kendi gözleriyle ilk kez görüyoruz" diye ekliyor görev yöneticisi Ian Carnelli.
"Hera yaklaştıkça görüşlerimiz çok daha keskinleşecek. Güneş Sistemi'nde insan müdahalesiyle yörüngesi ölçülebilir şekilde değiştirilen ilk cisim olan Dimorphos'un ilk detaylı görüntülerini 25 Kasım'da açıklayacağız."
NASA'nın tarihi asteroit çarpışmasının ardından
Hera'nın varışı, bilim insanlarına dört yıl önce gerçekleştirilen çığır açan bir gezegen savunması deneyinin sonuçlarını inceleme fırsatı verecek.
26 Eylül 2022'de NASA'nın Double Asteroid Redirection Test (DART) uzay aracı Dimorphos'a yaklaşık 6,1 kilometre saniye hızla kasıtlı olarak çarptı. Çarpma, enkazı uzaya 10.000 kilometreye kadar fırlattı ve asteroitin Didymos çevresindeki yörünge periyodunu yaklaşık 33 dakika kısalttı.
Deney, bir uzay aracının bir asteroitin hareketini kasıtlı olarak değiştirebileceğini gösterdi; bu başarı, Dünya'yı gelecekteki asteroit tehditlerinden korumak için potansiyel olarak büyük önem taşıyor.
Bununla birlikte çarpışma, bilim insanlarının hâlâ tam olarak açıklamaya çalıştığı sonuçlar da üretti. Asteroitin yörüngesindeki değişim, bilgisayar simülasyonlarının öngördüğünden önemli ölçüde daha büyük oldu ve bu durum fiziksel özellikleri ile çarpma karşısındaki tepkisi hakkında soruları gündeme getirdi.
Araştırmacılar hâlâ DART'ın Dimorphos'ta bir krater bırakıp bırakmadığını ya da asteroitin genel şeklini önemli ölçüde değiştirip değiştirmediğini bilmiyor. Çarpmanın neden bu kadar etkili olduğunu anlamak için bileşimi, iç yapısı ve kütlesi hakkında daha kesin ölçümlere de ihtiyaç var.
Bu sorulara yanıt vermek, 'kinetik etki' yaklaşımını güvenilir bir gezegen savunma stratejisine dönüştürmek için elzem.
Hera detaylı asteroit incelemesine hazırlanıyor
Önümüzdeki aylarda Hera, NASA'nın çarpmasının Dimorphos'a gerçekte ne yaptığını ortaya çıkarmak için ayrıntılı bir 'kaza yeri araştırması' gerçekleştirecek.
Uzay aracı, asteroiti ve çevresini incelemek için bir dizi bilimsel araç kullanacak. Ayrıca, çok daha yakın mesafelerden ek gözlemler toplamak için her biri ayakkabı kutusu büyüklüğünde iki küçük uydu olan 'CubeSat' fırlatacak. Araştırma, zamanla iniş operasyonlarını da içerecek şekilde planlanıyor.
Bu ölçümler birlikte, asteroitlerin yüksek hızlı çarpma olaylarına nasıl tepki verdiğini daha iyi anlamaya ve gelecekteki saptırma girişimlerinin nasıl işleyebileceğine dair tahminleri geliştirmeye yardımcı olmalı.
Hera Uzay Eşlikçisiyle tanışın
Hera'nın yolculuğunu takip etmek isteyenler, görevi Hera Uzay Eşlikçisi üzerinden keşfedebilir. Bu etkileşimli iletişim platformu, geleneksel bir yapay zekâ sohbet robotundan daha fazlası; Avrupa Uzay Ajansı'nın ilk gezegen savunma görevini kamuoyuna erişilebilir kılmak için göreve bağlı olarak tasarlandı.
