Uzay & Havacılık

Hubble Tek Taraflı Sarmal Galaksiyi Görüntüledi

Hubble Tek Taraflı Sarmal Galaksiyi Görüntüledi
Malta'da dil eğitimi alırken çalışma hakkınız da var, biliyor muydunuz? Detaylar →

NASA ve ESA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nun bu görüntüsüne konu olan galaksi, galaktik ölçekte devasa kuvvetlerle mücadele ediyor. NGC 4654, Başak takımyıldızında bulunan bir ara sarmal galaksi. 'Ara' olarak sınıflandırılmasının nedeni, merkezlerinde çubuk bulunan sarmal galaksilerle bulunmayanlar arasında bir şekle sahip olması. NGC 4654'ün merkezinde zayıf bir çubuk yapısı var ve Dünya'dan 72 milyon ışık yılı uzaklıkta, oldukça büyük ve yoğun bir galaksi kümesi olan Başak Kümesi'nde yer alıyor.

NGC 4654 oldukça asimetrik: bir tarafı yuvarlak ve net bir şekilde tanımlanmışken, diğer tarafından uzun bir gaz kuyruğu uzanıyor — bu görüntüde görüş alanının dışında kalıyor. Bu gaz kuyruğu, galaksilerin uzayda ilerlerken deneyimleyebileceği bir kuvvet olan ram basıncı sıyırmasının sonucu. NGC 4654 o kadar yüksek bir hızla hareket ediyor ki, Başak Kümesi'ndeki galaksiler arasındaki boşluğu dolduran sıcak, seyreltik gazı süpürüyor ve içinden geçiyor. Bu küme içi ortam da galaksiye bir 'ram basıncı' uygulayarak galaksinin ön kenarını sıkıştırıyor ve gazı arkasına doğru sürükleyerek uzun kuyruğu oluşturuyor.

Sadece galaksinin gazı değil, yıldızları da eşit dağılmamış durumda ve bu bir sarmal galaksi için daha sıra dışı. Ön kenardaki sarmal kol yıldızlar ve gaz açısından zenginken, karşı kolda belirgin şekilde yıldız eksikliği var ve bu da galaksinin dengesiz sarmal şeklini etkiliyor. Gökbilimciler, yalnızca ram basıncının bu etkiye neden olmasının pek mümkün olmadığını düşünüyor. Bunun yerine, NGC 4654 aynı zamanda Başak Kümesi'ndeki diğer bir galaksi olan NGC 4639'un kütleçekim kuvvetine de maruz kalmış. İki galaksi şu anda birbirinden çok uzakta olsa da, yaklaşık 500 milyon yıl önce aralarında bir geçiş etkileşimi yaşandığı ve bu etkileşimin NGC 4654'ün bir tarafındaki gazı kopararak orada yıldız oluşumunu sınırladığı ve şeklindeki asimetriyi yarattığı düşünülüyor.

Ram basıncı sıyırması yaşayan birçok galakside, yıldızları oluşturmak için çöken soğuk gazın çekilip kaybolması nedeniyle yıldız oluşum hızları düşer. Ancak NGC 4654, her yıl neredeyse iki Güneş kütlesi kadar yıldız oluşturmaya devam ediyor; bu oran benzer büyüklükteki diğer galaksilerle karşılaştırılabilir düzeyde. Aktif yıldız oluşumu, bu görüntüdeki en yeni Hubble verilerinde görülebiliyor. Veriler, yeni doğan yıldızların bulunduğu enerji yüklü gaz bulutlarının yaydığı kırmızı ışığın bir dalga boyunu yakalıyor. NGC 4654'ün ön sarmal kolundan zayıf çubuğunun çevresine ve diskinin kenarına kadar uzanan parlak pembe kabarcıklar, bu yeni doğan yıldızların parladığı alanlar.

Bu görüntüde kullanılan veriler, galaksilerdeki gaz ile yıldız oluşumu arasındaki bağlantıyı kurmayı amaçlayan iki gözlem programından (15654 ve 17502) geldi. Kendi galaksimizin yakınındaki birçok önemli galaksiyi gözlemleyen araştırmacılar, gazın galaksilerde nasıl hareket ettiğini, nerede ve ne zaman yıldız ve yıldız kümeleri oluşturmak üzere çöktüğünü ve bu yeni yıldızların çevrelerindeki gaz üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu daha iyi anlamayı umuyor.

Üniversite Destekli Dil Okulu

Kaynak: NASA