Katalyst Space tarafından geliştirilen ve bir uzay teleskobuna tutunarak onu daha yüksek bir yörüngeye çıkarması planlanan robot, kontrolden çıkarak dönmeye başladı. NASA ve şirket bugün yaptığı açıklamada durumu doğruladı. 28 Temmuz'da sosyal medyada yayınlanan güncellemede, LINK uzay aracının 'çok eksenli bir dönüş' içinde olduğu ve bunun geçici iletişim kaybına ve ardından sistem sıfırlamasına yol açtığı belirtildi.
Bu görev, NASA'nın bir gözlemevini daha yüksek bir yörüngeye çıkarması için ilk kez özel bir şirketi tutması anlamına geliyor. Böylece gözlemevi beklenen ömrünün ötesinde çalışmaya devam edebilecekti. NASA, bu kurtarma hizmeti için Katalyst'e 30 milyon dolar ödüyor.
Neil Gehrels Swift Gözlemevi 2004 yılında fırlatılmıştı ve neredeyse 22 yaşında olan teleskop, orijinal ömrünün çok ötesinde çalışıyor. Gama ışını patlamaları gibi geçici uzay olaylarına hızlıca yönelebilen gözlemevi, zamanla Dünya'ya doğru çekildi. Şu anda yaklaşık 350 kilometre yükseklikte bulunan Swift, kurtarılmazsa önümüzdeki birkaç ay içinde atmosfere girip yanması bekleniyor. NASA, yörünge yükseltme çalışmalarının Swift'in yüksekliği 300 kilometrenin altına düşmeden başlaması gerektiğini ve bu eşiğe Ekim ayında ulaşılacağını tahmin ediyor.
LINK uzay aracı, 3 Temmuz'da Northrop Grumman Pegasus XL roketiyle havadan fırlatılarak uzaya gönderildi. Son birkaç haftadır uçuş kontrolörleri, Swift ile buluşmadan önce uzay aracının çeşitli sistemlerini devreye alarak devreye alma çalışmalarını yürütüyordu. 15 Temmuz'da yapılan açıklamada, ilk kontrollerin tamamlandığı ve uzay aracının stabil bir duruşa getirildiği bildirilmişti. Ancak 24 Temmuz'da elektrikli itki sistemleriyle iki başarılı ateşleme yapılarak yörünge yüksekliği yaklaşık 2 kilometre artırıldı.
Ancak uzay aracı hafta sonu kendini kontrol etmekte zorluk çekmeye başladı ve dönmeye başladı. Anteni gezegenden uzaklaştıkça iletişim kurmak zorlaştı. NASA'ya göre, uzay aracının yönünü kontrol eden üç reaksiyon tekerleğinden ikisi arızalandı ve soğuk gaz itki sisteminde de işlev kaybı yaşanıyor. Reaksiyon tekerlekleri, momentum boşaltarak uzay aracının yönelimini kontrol ederken, soğuk gaz itki sistemi özellikle hedefe yaklaşırken daha hassas kontrol sağlıyor. Şirket, diğer önemli alt sistemlerin (iletişim, itki ve Swift'i yakalamak için gereken robotik sistemler) düzgün çalıştığını belirtti.
Uçuş kontrolörleri, uzay aracındaki başka bir itki setini kullanarak dönüşü yavaşlatmaya çalışıyor. Şirket yaptığı açıklamada, 'Bu seri ateşlemelere başladık bile ve istenen etkiyi görüyoruz' dedi. Katalyst şimdi, aslında bu amaçla tasarlanmamış olan elektrikli itki sistemini, LINK'in yönelimini dengelemek için kullanıyor. Önümüzdeki günlerde dönüş hızını azaltmak için elektrikli itki sistemini kullanmaya devam edeceklerini, ardından birkaç hafta içinde uzay aracının rehberlik, navigasyon ve kontrol yazılımını güncelleyerek Swift'e yaklaşma manevralarına başlamayı planlıyorlar.
Katalyst'in görevin başmühendisi Kieran Wilson, görev öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Swift'i önümüzdeki birkaç ay içinde yükseltme ihtiyacı nedeniyle uzay aracının çok hızlı inşa edildiğini söyledi. 'Tüm bunlar zorlu ve riskli. Çok daha uzun geliştirme döngüleri ve çok daha fazla fonu olan birçok uzay aracı basit nedenlerle başarısız oldu' dedi.
Katalyst, bu görevi desteklemek için Haziran ayında Fortitude Ventures ve Geodesic Capital yatırımcılarından 12 milyon dolarlık bir fon turu topladı. Şirket ayrıca ABD ordusundan da fon kazandı; ordu, uydulara hizmet verebilecek veya rakip uzay araçlarını gözetleyebilecek dinamik araçlarla ilgileniyor.
