ChatGPT, Gemini, Claude ve diğer sohbet botlarını çalıştıran yapay zeka modellerinin, yüz milyonlarca kitap, çevrimiçi makale, akademik yayın ve internette bulabileceğiniz hemen hemen her şeyi içeren devasa veri tabanlarında eğitildiğini artık biliyorsunuzdur. Yayımlanmış çoğu yazar, kendi bilgileri veya onayları olmadan, geçim kaynaklarını tehdit eden aynı yapay zeka araçlarının gelişimine katkıda bulundu. Bu durum yasa dışı görünmüyor mu?
Ancak işin gerçeği o kadar da basit değil.
Fikri mülkiyet, telif hakkı ve teknoloji alanlarında uzman bir avukat olan Cathy Gellis, TechCrunch'a verdiği demeçte, "Bence bu hukuk alanının ve bu teknoloji alanının en büyük sorunlarından biri, ortada dönen çok fazla iş olması. Durum oldukça karmaşık ve yaşananlar konusunda hem lehinde hem de aleyhinde çok yoğun duygular var" dedi.
Geçen yıl, bu tür kararların ilk örneklerinden birinde, Yargıç William Alsup, Anthropic'i, şirketin yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılan eserlerin yazarlarından oluşan bir gruba 1,5 milyar dolarlık devasa bir telif hakkı tazminatı ödemeye mahkum etti. İlk bakışta bu, yazarların lehine ahlaki bir zafer gibi görünse de, Yargıç Alsup aslında Anthropic'in yapay zeka eğitimini yasal buldu. Alsup'un Anthropic'i cezalandırmasının sebebi, bu kitapları yasa dışı çevrimiçi gölge kütüphanelerden korsan yoluyla indirmesiydi.
Yargıç, büyük bir dil modelinin trilyonlarca kelimeyi işleme biçimini bir yazarın edebiyat çalışmasına benzeterek kararında şu ifadelere yer verdi: "Yazar olmayı hedefleyen herhangi bir okur gibi, Anthropic'in büyük dil modelleri de eserleri geride bırakıp onları kopyalamak veya yerlerini almak için değil, keskin bir viraj alıp farklı bir şey yaratmak için bu eserlerden eğitim aldı."
Gellis'e göre bu karar, yapay zeka şirketleri için çok daha avantajlı. 2028 yılına kadar yıllık 200 milyar dolar gelir bekleyen bir şirket için 1,5 milyar dolarlık bir ceza ne kadar caydırıcı olabilir ki?
Gellis, "Bence yapay zeka eğitimi için genel olarak iyi bir haber, çünkü olan bitene baktı ve bunu telif hakkıyla korunan bir eseri kopyalamaktan ziyade, okumaya benzer bir eylem olarak değerlendirdi. Telif hakkı hukuku kopyalamaya dayanır, ancak eseri kullanmaya, deneyimlemeye, tüketmeye veya okumaya dayanmaz" diye konuştu.
Telif hakkı yasaları 1976'dan beri güncellenmedi. Bu da yargıçların, yapay zeka endüstrisinin geleceğini şekillendirme potansiyeli taşıyan yasal sorularla karşılaştıklarında, 50 yıl öncesinin kurallarını nasıl yorumlayacaklarını kendi başlarına bulmaları gerektiği anlamına geliyor.
JWL International'da Fikri Mülkiyet ve Medya Uygulamaları Kıdemli Avukatı ve Kurucusu Jason Henderson, TechCrunch'a verdiği demeçte, "Şu anda herkes çok endişeli çünkü hukuk tam bir muamma ve bu durum tamamen bu sorudan kaynaklanıyor. Yapay zeka modelinin bu kadar çok şeyden eğitim aldığını biliyorlar ve hukuk bu soruya henüz gerçekten ayak uydurabilmiş değil" dedi.
Bu sorular genellikle adil kullanım hukukuna, yani telif hakkıyla korunan bir eserin kullanımının yasal olarak izin verilebilir sayılacak kadar 'dönüştürücü' olup olmadığına dayanıyor.
Adil kullanım, telif hakkı yasasının, telif hakkıyla korunan materyallerin açık onay olmadan kullanılmasına izin veren bir istisnasıdır. Bu istisna, eleştiri, parodi, eğitim ve diğer yollarla telif hakkıyla korunan eserler üzerinde yorum yapma ve geliştirme yapma yeteneğini korur. Yargıçlar, bir şeyin adil kullanım olup olmadığına karar verirken, eserin amacı ve niteliği, kullanılan miktar ve piyasa üzerindeki etkisi gibi belirli faktörleri dikkate alır.
Henderson, "Telif hakkı her zaman piyasayı korumak ve büyütmekle ilgilidir. Mahkemelerin yapay zeka davalarındaki gerekçeleri biraz dağınık. Kazanan taraf genellikle şu oluyor: Eğer birinin mülkü üzerinde eğitim yapıyorsanız ve amacınız doğrudan rekabet etmekse, mahkemeler buna hoş bakmaz. Ancak yaptığınız şey rekabet etmeyecekse, mahkemeler bunu kabul edilebilir kılmanın yollarını bulma eğilimindedir" diye belirtti.
Henderson burada, medya ve teknoloji şirketi Thomson Reuters'in, rakip yapay zeka tabanlı bir hukuk platformu oluşturmak için içeriğini kopyaladığı gerekçesiyle araştırma şirketi Ross Intelligence'a açtığı davaya atıfta bulunuyor.
Yargıç Stephanos Bibas geçen yıl verdiği kararda, "Ross'un kullanımı dönüştürücü değildir, çünkü Thomson Reuters'inkinden 'daha ileri bir amaca veya farklı bir karaktere' sahip değildir" yazdı.
Bu davada Yargıç Bibas, Reuters'ın içeriği üzerinde doğrudan rekabet edecek yeni bir platform oluşturmak için eğitim yapmanın adil kullanım olmadığını belirledi. Yazarlar, sohbet botlarının yeni ve sentetik kitaplar üretmek için eserlerini kullanarak onlarla rekabet ettiğini iddia edebilirler, ancak bu argüman henüz mahkemede kabul görmedi.
Yapay zeka ve telif hakkı arasındaki ilişkiye gelince, Gellis aslında ne hakkında konuştuğumuzu daraltmanın faydalı olacağını düşünüyor. Yapay zeka eğitimi açısından telif haklarına bakışımız ile yapay zeka tarafından üretilen içeriğin telif haklarına bakışımız oldukça farklı.
Thaler v. Perlmutter davasında mahkeme, bir eser yüzde 100 yapay zeka tarafından üretildiyse telif hakkıyla korunamayacağına hükmetti. Bu durum yepyeni bir tartışma kapısı açıyor: Bir eserin yapay zeka kullanılarak üretilip üretilmediğini kesin olarak nasıl kanıtlayabiliriz ve eğer öyleyse, ne kadarının yapay zeka ile oluşturulduğunu veya yapay zeka yardımıyla üretildiğini nasıl bileceğiz?
Gellis, "Romanınızı Microsoft Word'de yazıp yazım denetimi çalıştırdığınızda, Word'ün romanınıza sahip olmadığı fikriyle rahatız. Yapay zeka bizi bir süredir görmezden geldiğimiz bir sürü karara bakmaya zorluyor" dedi.
Çoğu yapay zeka şirketi hala bu konularla ilgili devam eden davalarla boğuşuyor, bu da bu sorunlara yakın zamanda kesin bir çözüm bulamayacağımız anlamına geliyor.
Gellis, "Gördüğünüz şey, ilk açılış vuruşlarının etkili olması ve bu etkinin, diğer mahkemeler farklı kararlar verirse boşa çıkabileceği gerçeği. Hangi kararın galip geleceğini anlamak için davanın ilerleyen aşamalarını beklemek gerekecek. Ancak bu arada, tüm bu kararlar yaşanan her şeyi şekillendiriyor. Yapay zeka şirketlerinin bunları görmezden gelmesi biraz ahmakça olur" diye konuştu.
