Tesla, SpaceX ile olası bir birleşmenin önünü açmak için Çin'deki işlerini elden çıkarmayı değerlendiriyor. Wall Street Journal'ın haberine göre şirket, bu kapsamda Çin operasyonlarını satmaktan tamamen kapatmaya kadar çeşitli seçenekleri masaya yatırdı. Gazetenin aktardığına göre, bazı Tesla yöneticilerine Çin işinin ayrılmasına hazırlanmaları talimatı verildi ve bu ayrılış bir yan kuruluş olarak bağımsızlaştırma, satış veya kapatma şeklinde olabilir.
Eğer bu iddia doğruysa, otomotiv sektöründe dev bir adım atılmış olacak. Tesla'nın Şanghay'daki fabrikası, şirketin ürettiği tüm araçların yarısından fazlasını tek başına karşılıyor. Dolayısıyla bu operasyondan ayrılmak, Tesla'nın araç üretiminin en büyük parçasını kesmek anlamına geliyor.
Rapor Ne Diyor?
Gazeteye konuşan görüşmelere yakın bir kaynak, danışmanların Çin operasyonunun tamamen satışından, bir yan kuruluş olarak ayrılmasına ve hatta tamamen kapatılmasına kadar çeşitli seçenekler sunduğunu söyledi. Ancak raporda, hiçbir şeyin kesinleşmediği ve Tesla'nın bu adımı ne kadar hızlı atabileceğinin de belirsiz olduğu vurgulanıyor. Habere göre şirket, bu ayrılığı nispeten hızlı bir şekilde gerçekleştirebilir çünkü CEO Elon Musk, Pekin'in Tayvan'ı işgal etmesi ihtimaline karşı yöneticilere bir bölünmeye hazırlanmaları talimatını çoktan vermişti. Tesla ve SpaceX, konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
Bu gelişmenin arka planında, Elon Musk'ın aylardır dillendirdiği birleşme fikri yatıyor. Musk, Temmuz ayı başında Tesla ve SpaceX'in birleşmesi fikrini reddetmeyerek, şirketler arasında 'giderek artan bir örtüşme' olduğunu söylemişti.
Musk Birleşmeyi İma Etti, Ardından Konuyu Avukata Havale Etti
Musk, geçtiğimiz hafta Tesla'nın ikinci çeyrek kazanç görüşmesinde bu konuyu daha da ileri taşıdı. Birleşme olasılığı sorulduğunda, 'Özellikle Terafab ile giderek daha fazla örtüşme var' dedi ancak hemen ardından geri adım atarak 'Şirketleri birleştirmek hakkında konuşamayız. Bunun uygun bir süreçle yapılması gerekiyor' ifadelerini kullandı ve soruyu Tesla'nın genel danışmanı Brandon Ehrhart'a yönlendirdi.
Yani birleşme konusunu gündeme getirmekten vazgeçmeyen bir CEO, aniden bu konuyu tartışamayacağını söyleyip konuyu hukuk ekibine devretti. Bundan sadece günler sonra, ekibinin Tesla'nın Çin operasyonunu nasıl ayıracağına dair çalışmalar yaptığına dair bir rapor ortaya çıktı. Bu iki olay birbiriyle bağlantılı.
Ayrıca geçtiğimiz hafta Tesla'nın, SpaceX ile olası bir birleşmeyle ilgili hissedar sorularını yanıtsız bıraktığını da belirtmiştik.
Çin Neden Engel?
Birleşmenin Çin'de takılmasının nedeni SpaceX. SpaceX, ABD hükümetinin en önemli savunma ve uzay yüklenicilerinden biri. Şirketteki Çinli hissedarlık payları Washington'da zaten mercek altında. Senatörler, konunun Pentagon tarafından araştırılmasını istemişti.
Bu yapıya Tesla'yı da katmak, dev bir Çin üretim üssünü bir savunma yüklenicisine bağlamak anlamına geliyor. Çin işini Tesla'nın küresel operasyonlarından ayırmak, şirketin vatandaşlık ve ulusal güvenlik konusunda katı kurallara uymak zorunda olan bir savunma yüklenicisi olan SpaceX ile entegrasyonunu kolaylaştırabilir. Giga Shanghai bir yan proje değil. Aralık ayında Çin'de üretilen 4 milyonuncu arabasını üreten fabrika, Tesla'nın Çin başkanının da belirttiği gibi şirketin küresel teslimatlarının yarısından fazlasını karşılıyor. Fabrika, iç pazarın yanı sıra Avrupa ve Asya'nın büyük bir kısmına da ihracat yapıyor.
Daha önce de belirttiğimiz gibi, Tesla'nın Çin işi SpaceX birleşmesinin önündeki en büyük yapısal engellerden biriydi. Ancak Musk'ın Washington'daki siyasi sermayesi ve Trump yönetimiyle olan ilişkisi göz önüne alındığında, bunun aşılamaz olmadığını da söylemiştik. Çin işinin zorla ayrılması, ulusal güvenlik sorununu Washington'da bir karar alınmadan ortadan kaldırmanın bir yolu.
Electrek'in Yorumu
Çin işinin satılması beni yine de şaşırtırdı. Giga Shanghai, Tesla'nın en iyi fabrikası. ABD'deki fabrikalardan çok daha hızlı ve daha ucuza araç üretiyor, karlı ve Tesla'nın ürettiği araçların kabaca yarısını oluşturuyor. Bu kadar değerli bir varlığı kolayca elden çıkarmazsınız.
Ancak satışın gerçekte ne anlama geleceğine bakmak lazım. Tesla, araçlarının yarısını üreten operasyonu elden çıkarırsa, bu Musk'ın elektrikli araç işinden gerçekten uzaklaştığı anlamına gelir. Musk yönetimindeki Tesla, son iki yılını kendini araba satan bir şirket değil, bir yapay zeka ve robotik şirketi olarak yeniden konumlandırmakla geçirdi. Çin işini satmak, bu yeniden konumlandırmayı bir gerçeğe dönüştürecek. Shanghai'dan sonra geriye kalan, SpaceX-xAI holding şirketinin içine yerleştirilmiş, daha küçük, daha pahalı, ABD ve Berlin merkezli bir araba operasyonu olacak. Bu holding şirketi zaten Tesla'dan daha değerli.
Zamanlama da bunun aslında neyle ilgili olduğunu gösteriyor. Geçen haftaki kazanç görüşmesinden sonra yazdığım gibi, bir Tesla-SpaceX birleşmesi Musk'ın dördüncü milyar dolarlık kendi kendine anlaşması olacak. Bu durumda Musk masanın her iki tarafında da oturuyor. Tesla'nın üretim tabanını yeniden yapılandırarak bu anlaşmanın önünü açmak, Tesla'yı bir otomobil üreticisi olduğu için satın alan hissedarlardan çok şey istemek demek. Bu bir rapor, henüz bir karar değil ve planlar değişebilir. Ancak eğer gerçekse, Tesla yatırımcıları satın aldıkları şirketten çok farklı bir şirkete doğru yönlendirilip yönlendirilmediklerini sorgulamalı. Ve bunun bedeli ne olacak?
