Ukrayna'daki savaş alanları, modern savaşın kritik bir silahı olarak yerini sağlamlaştıran insansız hava araçlarının (İHA) kalıntılarıyla dolu. Ancak bu enkazın arkasında savunma sektörü için yepyeni bir altın madeni yatıyor. İHA'ların ürettiği veriler, kullanıldıkları savaşlardan çok daha uzun süre yaşayacak ve giderek sivil hayatı bile şekillendiren yapay zeka mimarisinin bir parçası haline gelecek.
Her uçuşta, insansız sistemler görüntüler ve videolardan kumanda girişimlerine kadar binlerce veri noktası topluyor. Bu kayıtların tamamı, bir makinenin ve bir insanın sürekli değişen koşullara nasıl tepki verdiğini gösteriyor.
Ukrayna artık bu deneyimi bir kaynağa dönüştürmeye başladı. Savunma Bakanlığı, ocak ayında on binlerce İHA uçuşu sırasında toplanan milyonlarca veri noktasını hem askeri yüklenicilere hem de ticari şirketlere açacağını duyurdu. O tarihten bu yana 100'den fazla şirket ve İngiltere hükümeti bu verilere erişim hakkı kazandı.
Savaş halindeki bir ülke için bu, finansman ve ortaklıkları çekmenin hızlı bir yolu. Ancak bu adım, savaşın kaosunun yapay zeka şirketlerinin kendi başlarına yeniden üretmekte zorlandığı koşulları yarattığından, cephe hattını aktif bir model eğitim alanına dönüştürüyor.
Diğer ülkelerin ve savaş alanlarının da Ukrayna'yı takip etmesi muhtemel, ancak bu yeni sektörü yönetme sorumluluğu yalnızca varlığı için savaşan bir ülkenin omuzlarına yüklenemez. Bu hukuki boşluğun, sektörün gelişimine dahil olan ülkeler ve şirketler tarafından birlikte doldurulması gerekiyor.
Patlayıcı Büyüme
Ukrayna'nın savaş alanları, modelleri eğitmek ve geliştirmek için kullanılan kayıtlar üreten ilk yer değil. ABD'nin Suriye ve Yemen üzerindeki İHA'ları, 2010'ların sonunda yarı otonom askeri donanımların ilk nesline yön veren verileri toplamıştı.
Ancak şu anki fark, bu verilere erişimin daha geniş bir ekosistem geliştirmek için kullanılması. Savunma firmaları için finansal değeri ise devasa boyutlarda. Savaş alanı verileri, hiçbir laboratuvarın üretemeyeceği koşullarda toplanan büyük hacimli makine deneyimleri sunuyor.
Bunun nedeni, yapay zeka modellerini eğitmek için en değerli verilerin istisnalardan gelmesidir: Görüş mesafesinin kaybolduğu, bir sinyalin sıkıştığı veya bir insan operatörün doğaçlama yaptığı anlar. Yapay zeka şirketleri, modellerini daha sağlam hale getirmek için bu anlardan yeterince yakalamak adına yıllarını ve muazzam meblağları harcıyor. Ancak savaş, bunları kontrollü testlerin eşleşemeyeceği bir sıklıkta üretiyor.
Sürekli değişen bu arazi, İHA verilerini savaş alanının çok ötesinde değerli kılıyor. Teslimat veya uzaktan algılama için kullanılan ticari bir İHA hiçbir zaman topçu ateşiyle karşılaşmayabilir, ancak insanların öngörülemez davrandığı bir dünyada yine de eksik bilgiyle çalışmak zorundadır. Savaş, aynı problemi çok daha kısa bir zaman dilimine sıkıştırıyor.
İşlenip operatörün ne yaptığına dair kayıtlarla eşleştirildiğinde, bu veriler operasyonel kayıtları eğitim setlerine dönüştürüyor. Savaş, ticari bir varlık haline geliyor.
İHA görüntülerinin sonraki nesil askeri teknolojileri beslediği birçok çatışmada bu eğitim döngüsü zaten yaşandı ve pazarın büyümeye devam etmesi bekleniyor. Verileri yapay zeka eğitiminde kullanılabilir hale getirme konusunda uzmanlaşmış Amerikalı bir şirket olan Enabled Intelligence, modellerin yeni turuna aktarmak için yarım milyon saatten fazla Ukrayna İHA görüntüsünü kullanıma sunduğunu ve hem askeri hem de ticari sistemlerde olası kullanımların reklamını yaptığını belirtiyor.
Veri Döngüsünü Kapatmak
Modern savaş çağımızı tanımlayan İHA'ların çoğu sivil teknoloji olarak başladı. Ancak yakın zamanda, çevre değiştikçe ucuz makinelerin otonom olarak, tek başlarına veya bir sürü halinde çalışmasına olanak tanıyan yeni nesil ticari yapay zeka sistemleriyle donatılarak çok daha güçlü hale geldiler. Her uçuş daha sonra sistemin karşılaştığı durumların bir kaydını oluşturuyor.
Ortaya çıkan veriler kritik öneme sahip. Bu otonom sistemleri eğitmek için genellikle geliştirilen kontrollü laboratuvar ortamları, arızaları yaklaşık olarak simüle edebilir ancak çok gerçek riskler içeren bir savaş alanının canlı koşullarına denk gelemez. Askeri istihbarat programları, Project Maven gibi programlar aracılığıyla Predator ve Reaper İHA'ları gibi yoğun sensörlü sistemler tarafından üretilen verileri neredeyse on yıldır elinde tutuyor, ancak erişim tamamen savunma dünyasıyla sınırlıydı. Üretilen veriler, yalnızca veriyi ilk üreten orduya geri besleyecek yeni silah sistemleri geliştirmek amacıyla, kısıtlı ve gizli kanallar aracılığıyla erişilebiliyordu. Bu deneyim artık çok daha geniş bir geliştirme ağıyla paylaşılıyor.
Döngü artık kapanıyor. Savaş alanı için uyarlanan ticari teknolojiler, geldikleri sektörlere geri akabilecek veriler üreterek hem hükümetlerin hem de özel sektörün güvendiği veri altyapısının bir parçası haline geliyor.
Ukrayna üzerindeki sinyal sıkışıklığı olan hava sahasında eğitilen İHA'lar, artık önceki nesil teknolojiler için gerekli olan cep telefonu sinyalinden yoksun yerlerde çiftçilerin tarlalarını haritalandırmasına ve incelemesine yardımcı olmak için tarım sektöründe konuşlandırılıyor.
Diğer ülkelerin de savaş alanı verilerini satarak Ukrayna'yı takip etmesi muhtemel ve bu durumun yaratacağı yeni pazara henüz hazır değiliz.
Kötü niyetli aktörler verileri ele geçirebilir, ancak satın alma kontrolleri bu riski zaten azaltıyor. İstihbarat görevlileri, verilerin düşmanlara veya kötü niyetli aktörlere ulaşma yollarına karşı potansiyel müşterilerin altyapısını inceliyor.
Ancak eğitim verileri yeni bir izlenebilirlik sorunu yaratıyor. Ticari veri setlerinin hareketi, eklenen iletişim bilgileri orijinal alıcıdan iki adım sonra ortaya çıktığında takip edilebilirken, yapay zeka eğitim verilerinin kökeni, teknolojinin kendisine gömülü bir şekilde ortadan kayboluyor. Bir diğer risk ise, bu veri kullanımının, tehlikeden uzak daha zengin ülkelerin cephe hatlarındaki devletlerin taşıdığı ölümcül tehditten faydalandığı ve savaşın dijital altın madeni olarak sonsuza kadar devam etmesi için pazar teşviki yaratabileceği sömürücü bir ekonomi yaratmasıdır.
Tartışmalı Yeni Bir Sınır
Mevcut yasalar, orduların savaşı nasıl yürüteceğini düzenliyor. Ancak savaşta oluşturulan kayıtların operasyonel bağlamından arındırılıp veri olarak paketlendiğinde ve ürünleri üretildikleri yerin çok ötesinde dolaşan şirketlere lisanslandığında ne olacağı konusunda neredeyse hiçbir şey söylemiyor.
Bu sistemleri tasarlayan şirketlerin sorumlulukları hala netleşmiş değil. Ukrayna, yeni imzalanan İngiltere-Ukrayna Yapay Zeka anlaşmasında da belirtilen erişim kontrolleri inşa ediyor, ancak hiçbir hükümet bir model tarafından emilen verilerin sivil pazarlara geri geçtiğinde ne olacağını düzenlemek için aktif olarak çalışmıyor.
Bu kayıtlar insan hayatları içeriyor. İçlerinde görülen askerler ve siviller, yıllar sonra satılabilecek ürünler için eğitim materyali olmayı kabul etmediler. Ancak bir İHA saldırısından kaçan sivillerden gelen sensör verileri, kamera görüntüleri ve koordinatlar, artık gelecekteki makinelerin kararlarını nasıl vereceğini belirleyen veri türlerini oluşturuyor.
Bu bir onay sorunu. Verilerde yer alan bireyler, hedefler, operatörler veya etrafta bekleyen siviller olsun, eğitim materyalinin bir parçası haline geliyor. Bu verilere dayanan otonom yetenekler, savaş alanının sınırında durmuyor. Bu yetenekler, teslimat araçları veya tarım makineleri gibi diğer askeri veya ticari sistemlere geçiyor. Verilere gömülü hatalar ve varsayımlar, model sivil hayata geçtiğinde bile onunla birlikte yol alıyor.
Savaş alanı verileri sıradan ticari materyal gibi değerlendirilmemeli. Ancak şu anda bu konu üzerinde yetkisi olan herhangi bir kurum veya düzenleyici yok. Bu arada, savunma verilerine erişim sağlayan hükümetler, bunu kontrollü bir silah transferi gibi ele almalı; kaynağını kaydetmeli, kullanıcılarını lisanslamalı ve ileriye dönük paylaşımı kısıtlamalı. Ukrayna bu sorunla yüzleşmeye başladı. Avengers Labs programı, şirketlerin hassas veritabanlarına doğrudan erişim vermeden savaş alanı verileri üzerinde modeller eğitmesine olanak tanıyor. Ancak bu, sorunun yalnızca bir kısmını hafifletiyor.
