Avrupa, tarihi bir sıcak dalgasının pençesindeyken elektrik şebekeleri de sınırlarına dayanıyor. Serinlemek için fan ve klimaya yönelen milyonlarca insan talebi artırırken bazı santraller bu yükü karşılamak için devreye giremeyecek durumda.
Fransa, 23 Haziran'da 1947'den bu yana ölçülen en sıcak günü yaşadı. Termometreler 44°C'yi aşarken gece sıcaklıkları da olağandışı biçimde yüksek kaldı. Bu uzun süreli bunaltıcı hava, ülkedeki pek çok nehri ısıttı; soğutma için bu nehirlere bağımlı olan nükleer santraller açısından ciddi bir sorun haline geldi. Bir reaktör zaten kapatıldı, diğerleri ise hafta içinde kısıtlamalarla karşılaşacak.
Güney Fransa'daki Golfech nükleer santralinin ikinci ünitesi, 22 Haziran'ı 23 Haziran'a bağlayan gece yaklaşık 23:45'te devre dışı kaldı. Santralı soğutmak için kullanılan nehir suyu fazla ısınınca reaktör durduruldu. Santral sahibi ve işleticisi EDF'in sözcüsü Brid Nelligan, bu kapatma işleminin ihtiyati bir tedbir olduğunu açıkladı.
Santral, Garonne Nehri'nden su alıyor ve ekipmanları soğuttuktan sonra suyun büyük bölümünü biraz daha yüksek sıcaklıkta nehre geri veriyor. Fransız mevzuatı bu geri dönüş suyunun sıcaklığını sınırlandırıyor. Nehir suyunun 28°C'ye ulaşması bekleniyor olması üzerine santral kapatıldı.
Fransa'nın tüm nükleer filosunu işleten EDF, ülke genelinde diğer reaktörlerin çıkışını da kısıtlıyor. Nelligan'a göre Nogent-sur-Seine santralindeki bir reaktör Salı itibarıyla güç azaltmaya gitti; hafta içinde daha fazlası bu kısıtlamayla karşılaşacak.
Aşırı sıcaklar daha önce de Fransa'nın nükleer sektörünü vurmuştu. Ember Energy verilerine göre Temmuz 2025'teki sıcak dalgasında ülke genelinde en az 7 gigawattlık nükleer kapasite devre dışı kalmak zorunda kaldı. Bu rakam, İrlanda'nın tüm elektrik şebekesinden daha büyük.
Ulusal elektrik şebekesinin işleticisi RTE'ye göre bu kez santral kesintileri ve kısıtlamalarının Fransa'da talebi karşılamayı imkânsız kılacak ölçüde ciddi olmayacağı öngörülüyor.
Nükleer enerji bu sıcak dalgasında en fazla gündem bulan üretim kaynağı oldu; ancak diğer elektrik üretim türleri de benzer sorunlarla boğuşuyor. Hidroelektrik santraller, kuraklık koşullarının su düzeyini düşürdüğü dönemlerde üretimi azaltmak ya da tamamen durdurmak zorunda kalıyor. 2025 yılının ilk beş ayında yüksek sıcaklıklar ve düşen su seviyeleri, Avrupa'daki hidroelektrik üretimini bir önceki yıla kıyasla yüzde 13 oranında düşürdü.
Kömür ve doğalgaz santralleri de yüksek sıcaklıklardan nasibini alıyor. Bunaltıcı hava ekipmanları zorluyor, soğutma kulelerinin verimliliğini düşürüyor. İngiltere'deki beş gaz santrali, bu koşullar nedeniyle toplam yaklaşık 2,5 gigawattlık kapasite kaybı yaşadıklarını açıkladı.
Enerji istihbarat sağlayıcısı Montel'in direktörü Jean-Paul Harreman, Avrupa elektrik şebekesini zorlayan asıl etkenin soğutma amaçlı artan tüketim olduğunu belirtti. Tarihsel olarak klima kullanımının yaygın olmadığı ülkeler bile artık bu teknolojiye yöneliyor. İngiltere'de klimaya sahip ev sayısı 2022'den bu yana yaklaşık iki katına çıktı.
Dünya genelinde ise iklim değişikliğinin daha sık ve daha şiddetli sıcak dalgaları getirmesiyle birlikte bu baskının artmaya devam etmesi bekleniyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre küresel soğutma enerji tüketimi 2023 düzeyine kıyasla 2050'ye kadar iki katına çıkacak.
Bruegel ekonomi ve politika düşünce kuruluşunun kıdemli araştırmacısı Simone Tagliapietra şunları söyledi: "Enerji şirketleri yaz pik dönemlerini planlayarak, soğutma talebini daha esnek hale getirerek, şebekeleri yüksek sıcaklıklara dayanıklı biçimde güçlendirerek, batarya ve talep yönetimi sistemleri devreye alarak ve santrallerin soğutma altyapısını iklime karşı sağlamlaştırarak bu duruma uyum sağlayabilir."
Ancak bu değişikliklerin bedeli oldukça yüksek olabilir. EDF bu yılın başında, Fransa genelindeki nükleer ve hidroelektrik tesisleri kapsayan bir iklim değişikliği güvenlik açığı değerlendirmesi yayımladı. Önümüzdeki 15 yıl boyunca yıllık yaklaşık 600 milyon Euro (yaklaşık 680 milyon dolar) iyileştirme harcaması öngörülüyor.
Bu arada Avrupa'nın büyük bölümünde yüksek sıcaklıkların hafta sonuna kadar sürmesi bekleniyor.
