Uzayda üretim yapıp ürünleri tekrar dünyaya getirmek isteyenler için seçenekler oldukça kısıtlı. Ya Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderim yapmayı beklemek ya da yörüngede belirli bir süre kaldıktan sonra dünyaya dönen uzay araçlarına sahip birkaç girişimle anlaşmak zorundasınız. Ancak bu alanda çığır açacak bir gelişme yaşandı.
Uzaya gidip dünyaya en sık dönen araç olan SpaceX'in Falcon 9 roket güçlendiricisi, geçen yıl 163, bu yıl ise şimdiden 100'den fazla uçuş gerçekleştirdi. Girişimci şirket Besxar, Elon Musk'ın uzay şirketini, bu roketle yapacağı bir düzine uçuşta yörünge tabanlı bir yarı iletken fabrikasının prototipini geliştirmesi için ikna etti.
Eski OpenAI çalışanı Ashley Pilipiszyn tarafından kurulan Besxar, uzayın boşluğundan yararlanarak gelişmiş yarı iletkenler için kritik öncü maddeleri üretmeyi hedefliyor. Dünyadaki çip fabrikalarının bu denli devasa altyapı projeleri olmasının temel nedeni, üretim sırasında çipe zarar verebilecek mikroskobik toz ve kirleticileri uzak tutmak için basınçlı temiz odalar inşa etme zorunluluğu. Pilipiszyn, yeni nesil roketlerin tüm bu karmaşık altyapıya alternatif sunabileceğini savunuyor. Şirket, Dauntless Ventures ve Overture VC liderliğinde 9 milyon dolarlık tohum turu da dahil olmak üzere toplamda yaklaşık 14 milyon dolar fon topladı.
TechCrunch'a konuşan Pilipiszyn, "Fiziğin zaten işlediği bir yere gitmenin çok daha maliyet etkin olduğu bir dönemdeyiz. Fizikle mücadele ettiğiniz dünyada bunu yapmayın" dedi.
Şirketin ilk iki "fabship"i, yani yörüngede yarı iletken malzemeleri taşımak ve test etmek için tasarlanmış küçük kapsüller, Temmuz ayındaki bir Starlink görevinde uzaya fırlatıldı. Amaç, bu kapsüllerin fırlatma sırasındaki zorlu koşullara dayanabileceğini, wafer numunelerini kirlenmeden koruyabileceğini ve onları uzay boşluğuna güvenle maruz bırakabileceğini kanıtlamaktı. Besxar, kapsüllerden birindeki uçuş veri sisteminde meydana gelen ve şirketin şu anda araştırdığı bir arızaya rağmen bu hedeflerinin tamamına ulaştı.
TechCrunch'a konuşan Pilipiszyn, "Uzaya gönderdiğimiz numuneler, dünyada üretilen ve gönderilmeyen waferlara kıyasla en temiz olanlardı ve en az partikül maddeyi içeriyordu. Ölçek büyütürken bu durum bizim için harika bir gelişme" dedi.
Besxar, önümüzdeki iki yıl boyunca geliştirmelerine devam etmeyi ve nihai hedef olarak, henüz geliştirme aşamasında olan yeni nesil roketi SpaceX Starship'in içine daha büyük fabrikalar yerleştirmeyi planlıyor. Pilipiszyn, Starship'te uçuş satın almak için üç yıl önce SpaceX ile ilk temasını kurmuş ve teknolojisini riske atmamak adına şimdilik Falcon 9 güçlendirici roket yükü anlaşmasında karar kılmıştı. Sıradaki adımlar waferları ısıtmak, ardından waferların üzerine önce bir malzeme, sonra iki malzeme ve benzeri şekilde katmanlar eklemek olacak.
Kalifikasyon numuneleri üretmeye başladığında, adını Star Wars evreninde Mandalorian zırhı yapımında kullanılan "beskar" metalinden alan Besxar, veri merkezleri, robotlar ve elektrikli araçlardaki elektrik gücünü düzenleyen gelişmiş çiplerin yapımında kullanılan waferları önde gelen çip üreticilerine tedarik etmeyi hedefliyor.
United Semiconductors ve Space Forge da dahil olmak üzere uzay ortamını daha yüksek kaliteli yarı iletkenler üretmek için kullanmaya çalışan birçok şirket bulunuyor. Ancak hepsi aynı zorlukla karşı karşıya: Anlamlı bir hacimde ürünü tekrar dünyaya getirme konusundaki sınırlı kapasite. Pilipiszyn, fabrika başına yüzlerce ve ardından binlerce wafer üreterek ölçek büyütme beklediklerini belirtiyor. Ancak bu yol, ucuz roketlere bağlı. Bu da SpaceX'in Starship'i tam anlamıyla faaliyete geçirmesini veya Rocket Lab ve Stoke Space gibi rakiplerin kendi yeni nesil roketlerini yörüngeye taşımasını gerektiriyor.
TechCrunch'a konuşan Pilipiszyn, "Artık sağlam bir ulaşım katmanımız olduğuna inanıyoruz, bu yüzden doğrudan uygulama katmanına odaklanabiliriz. Sadece temel üretimimize ve ürünlerimizi mümkün olan en kısa sürede dünyaya geri getirip pazara sunmaya yoğunlaşacağız" dedi.
