Son günlerde Güney Amerika'ya çarpan ve California'ya doğru ilerleyen oldukça güçlü bir "gezegen dalgası" var. "Freak" olarak nitelendirilen bu fenomenin "sorun getireceği" yönündeki manşetler endişe yaratabilir; ancak bu dalganın gerçekte ne olduğu ve ne olmadığı anlaşılmalı.
Kelvin dalgası olarak adlandırılan bu hareket, normalde daha batıda sıkışıp kalan sıcak suyu Amerika kıtası tarafına taşıyor. Bu durum zaten savunmasız olan kıyı şeritlerinde deniz seviyesini yükseltiyor. Bu tür dalgalar sık görülür. Geldiklerinde mevcut sorunları daha da kötüleştirebilirler. Ve bu özel Kelvin dalgası olağandan daha dramatik sonuçlar doğurabilir.
Columbia Üniversitesi Lamont Doherty Yer Gözlemevi'nde araştırmacı profesör olan Richard Seager, "Orada onu aramaya çıkarsanız göremezsiniz" diyor.
The New York Times'ın Kelvin dalgası hakkındaki haberine eşlik eden, bir yüzey dalgasının sahil apartmanına çarptığını gösteren fotoğraf yanıltıcı, diye belirtiyor. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi NOAA, Kelvin dalgasının "küvetinizdeki dalgalar gibi, yavaşça sağa sola savrulan" bir şey olduğunu söylüyor. Su seviyeleri zirve ve çukurlarla yükselip alçalıyor, ancak şiddetli bir şekilde kıyıya vurup kırılmıyor.
Kelvin dalgaları tipik olarak El Niño'nun bir işareti; ancak El Niño-Güney Salınımı ENSO düzeninin diğer evrelerinde de görülebiliyor. Diğer evrelerde Pasifik Okyanusu üzerindeki ticaret rüzgarları Güney Amerika yakınındaki sıcak suları batıya, Asya'ya doğru iter. Bu da "upwelling" yani soğuk suyun alttan yüzeye doğru çekilmesiyle sonuçlanır. Sonuç olarak ekvatoral Pasifik'in doğusu tipik olarak serin, batısı ise sıcak olur.
El Niño sırasında bu ticaret rüzgarları zayıflar ve batı Pasifik'te biriken sıcak su Kelvin dalgası biçiminde doğuya akmaya başlar. Upwelling de yavaşlar ve yüzeye ulaşan soğuk su miktarı sınırlanır. Ekvator boyunca doğuya ilerleyen Kelvin dalgası önce Peru ve Ekvador'a çarpar, ardından kıyıdan sekerek kuzeye Britanya Kolumbiyası'na ve güneye Şili'ye doğru hareket eder. Bu olgu geçici deniz seviyesi yükselmesine yol açar, genellikle 6 ila 12 inç arasında.
Ayrıca deniz yüzeyi sıcaklıklarının ne kadar ısındığı nedeniyle kayıtlardaki en güçlülerden biri olması beklenen "süper" bir El Niño'nun ortasındayız. Doğu Pasifik'teki sıcaklıklar 4 Ekim'de normalin 5 derece santigrat üzerindeydi. Seager, "Bu inanılmaz büyük" diyor. "Büyük bir El Niño olayı beklediğiniz gibi, büyük ve güçlü bir Kelvin dalgası olacak."
Deniz seviyesindeki her inç yükselme, fırtına ve yüksek gelgit sırasında taşma riskini artırabilir. Seager'a göre El Niño, Kuzey Pasifik fırtına yolunu güneye kaydırarak Güney California'ya daha fazla fırtına getirebilir. California Valisi Gavin Newsom, bu sezon özellikle şiddetli bir El Niño'ya hazırlanmak için eylülde olağanüstü hal ilan etti. İklim değişikliğiyle birlikte yükselen deniz seviyeleri zaten California'daki sahil yollarını, demiryollarını ve mahalleleri su basıyor.
Long Beach, California'daki Pasifik Akvaryumu'nda öğrenme ve halkla ilişkilerden sorumlu kıdemli yönetici Emily Yam, "Topluluğunuzu ve kıyı şeridinizi korumak için altyapınız yoksa bunu hissedeceksiniz... çünkü 6 ila 12 inç önemsiz değil" diyor.
Fazladan sıcak su deniz yaşamı için de sonuçlar doğuruyor. El Niño, sıcak suyu seven birçok türün normalde olduğundan daha kuzeye seyahat etmesiyle balık avı ve balina izleme için heyecan verici bir zaman olabilir. NOAA, ağustos ayında Washington kıyılarında yakalanan 151 pound ağırlığındaki çizgili marlin'in eyalet rekorunu kırdığını belirtiyor. Güney California'da son zamanlarda çekirge köpekbalığı ve şeytan vatozlarının da alışılmadık görüldüğü bildirildi.
Ne yazık ki daha sıcak sıcaklıklar kıyı ekosistemleri üzerinde de stres yaratıyor. Yam'a göre bilim insanları California'nın simgevi deniz yosunu ormanlarının potansiyel olarak yok olması için hazırlık yapıyor. Bu ormanlar 50 ila 60 Fahrenheit derecelik sıcaklıklarda gelişiyor, ancak su son zamanlarda 70'li derecelere ulaştı. Kelvin dalgası, sıcak suyu geçen mayıstan bu yana süren bir deniz ısı dalgasından muzdarip bir bölgeye daha da yığıyor.
Geçici deniz seviyesi yükselmesinin kışın başına kadar sürmesi bekleniyor. Haziranda başlayan El Niño'nun 2027'ye girerken hızla zayıflaması öngörülüyor.
