NASA'nın Artemis programı Ay'a dönüş hedefi doğrultusunda testler, plan revizyonları ve altyapı araştırmaları ile gündemde. Radyasyon verileri, Starship fırlatma tahminleri, iniş aracı testleri ve Ay mağaralarında üs arayışı son gelişmeler arasında yer alıyor.
NASA Başkanı Jared Isaacman, Artemis programında yılda en az bir kez büyük roket fırlatmanın zorunlu olduğunu söyledi. Artemis III’ün 2027’de, mürettebatlı Ay inişinin ise 2028 sonu için planlandığını belirten Isaacman, Çin’in 2029 hedefiyle gerçek bir uzay yarışı yaşandığını vurguladı.
Çinli yetkililer 7. İnsanlı Uzay Sempozyumu'nda dört aşamalı insanlı ay programının yol haritasını paylaştı ve inişin 2030'dan önce yapılacağını duyurdu. Program 2027'de başlayacak testlerle ilerleyip 2029'da ay yörüngesinde prova yapmayı hedefliyor. NASA'nın Artemis programı ise 2028'de mürettebatlı iniş planlıyor.
Başkan Trump 3 Kasım'da "American Declaration of Freedom in Space" başlıklı bildiriyi yayımladı. Bildiri uzayı tüm insanlığın bölgesi olarak tanımlıyor ve ABD'nin Artemis programıyla 2028'de Ay'a dönüş hedefini yineledi. Yeni fon ya da program öngörmeyen metin, 1967 Uzay Antlaşması ilkelerine atıf yapıyor.
This Week In Space'ın 234. bölümünde Ay'daki Marius Hills Pit'e gönderilecek NASA destekli yük ve lav tüplerinde yaşam olasılığı ele alınıyor. Planetary Science Institute'dan Than Putzig, jeofizik aletlerle boşluk tespiti ve Artemis planlarıyla ilişkiyi anlatıyor. Program Ay üssü çalışmaları ve lav tüpü oluşumuna odaklanıyor.
NASA'nın mürettebatsız Artemis I görevi, Ay çevresindeki kozmik radyasyonun Dünya yörüngesine göre daha yüksek olduğunu ancak farkın tahmin edilenden küçük olduğunu gösterdi. Polonya Bilimler Akademisi ekibi tarafından geliştirilen lityum florür dedektörleri, radyasyonun insan vücudunda neredeyse eşit dağılım gösterdiğini ortaya koydu.
NASA, Artemis III test uçuşunun operasyon konseptini Kennedy Uzay Merkezi'nde paylaştı. New Glenn, SLS ve Starship'in sırayla kullanılacağı görevde mürettebatın LEO'da Blue Moon ve Starship ile kenetlenme testleri yapması planlanıyor. Ajans, fırlatmayı gelecek yaz hedefliyor ancak programın yaklaşık 90 gün geride olduğu belirtiliyor.
NASA'nın Artemis programı kapsamında Starship tabanlı iniş aracını yakıtlamak için gereken fırlatma sayısı tartışma konusu oldu. Güvenlik paneli üyesi Charlie Precourt 22 uçuş tahmininden söz ederken Elon Musk bu rakamın çok yüksek olduğunu ve gerçek sayının 6 ila 8 olacağını savundu. NASA'nın 2028'de insanlı Ay inişi hedefi sürerken yakıt transferi belirsizliği devam ediyor.
NASA, ilk Ay üssünün kurulmasına yönelik üç bilimsel araştırmayı PRISM programı kapsamında seçti. Görevler yeraltı mağaralarını, buz rezervlerini ve çevresel tehlikeleri inceleyecek. Bulguların Artemis programı ve Mars yolculuklarına hazırlık için kullanılması bekleniyor.
NASA, Artemis görevleri için dekompresyon hastalığı, uçuş sırasında venöz tromboembolizm ve patent foramen ovale ilişkisini değerlendiren bir uzman çalışma grubu topladı. Grup, PFO varlığının VTE için büyük bir risk faktörü olmadığı ve kabarcık skorlarının DCS riskini kesin olarak öngörmediği sonucuna vardı. Çalışma, PFO taraması ve ilaç kullanımı konusunda yeni risk azaltma önerileri sundu.
Uluslararası Ayı Gözlem Gecesi 19 Eylül 2026'da düzenlenecek. Etkinlik ilk çeyrek ay döneminde ayın öğleden sonra ve akşam saatlerinde rahatça görülebilmesini sağlıyor. Katılımcılar NASA'nın haritasındaki etkinliklere katılabiliyor, kendi gözlemlerini düzenleyebiliyor ya da evden teleskopla ay izleyebiliyor.
Maryland Üniversitesi öncülüğünde yürütülen yeni bir araştırma, ay depremlerinin yarattığı sismik dalgaların ayın yüzeyinin altındaki buz rezervlerini haritalandırmada kullanılabileceğini ortaya koydu. Bu teknik, gelecekteki astronotlar için hayati önem taşıyan su kaynaklarının bulunmasını sağlarken, Dünya'daki okyanusların kökenine dair de ipuçları verebilir.
NASA, 2027'de gerçekleştirilecek Artemis III gösteri misyonuyla Ay yüzeyine iniş öncesinde kritik testler yapacak. SpaceX ve Blue Origin, geliştirdikleri insanlı iniş sistemlerinin test versiyonlarını Dünya yörüngesinde deneyecek. Bu testler, 2028'de planlanan mürettebatlı Ay inişleri için önemli veriler sağlayacak.