Donut Lab, bataryasının 409 Wh/kg enerji yoğunluğuna ve 805 Wh/L hacimsel yoğunluğa ulaştığını iddia eden yeni bir bağımsız test sonucu yayımladı. Bu, şirketin aylarca süren incelemelerin ardından kayıtlara geçirdiği ilk enerji yoğunluğu verisi olma özelliğini taşıyor.
Ancak bu rakam, şirketin daha önce verdiği ve ihlal ettiği bir sözün gölgesinde kalıyor. Donut Lab, bu "katı hal" (solid-state) pilinin üretime geçtiğini ve 2026'nın ilk çeyreğinin sonuna kadar seri üretim bir elektrikli araca güç vermeye hazır olacağını vaat etmişti. Ne yazık ki öyle olmadı ve şu an da değil.
İddia aslında rakamlarla ilgili değildi, "üretime hazır" olmasıyla ilgiliydi
Donut Lab bataryasını Ocak ayında CES fuarında tanıttığında, manşet 409 Wh/kg değeri değil, hazır oluş durumuydu. Şirket, bu teknolojiyi "OEM araç üretiminde kullanıma hazır dünyanın ilk katı hal bataryası" olarak nitelendirdi ve Verge Motorcycles'ın "bu çığır açan teknolojiyi kullanan dünyanın ilk seri üretim aracı" olacağını, "ilk teslimatların 2026'nın ilk çeyreğinde" yapılacağını duyurdu.
Laboratuvar aşamasını geçemeyen batarya atılımları konusunda daha önce defalarca hayal kırıklığına uğradığımız için, bu iddiayı haber yapmamızın tek sebebi, katı hal pilinin beş yıl sonra değil, birkaç ay içinde gerçek bir araçta piyasaya sürüleceği vaadiydi. Donut Lab'i farklı kılan şey tam olarak buydu: Ortada bir laboratuvar iddiası değil, doğrudan bir üretim vaadi vardı.
Şu anda eylül ayındayız ve yollarda Donut Lab bataryasını kullanan tek bir seri üretim elektrikli araç yok. Haziran ayında yaptığımız araştırmada ortaya çıkan şirketin kendi iç videoları, "üretim" motosikletlerinin aslında üretim sürecini iyileştirmek için kullanılan ön üretim birimleri olduğunu gösterdi. CEO Marko Lehtimäki daha sonra Fin medyasına verdiği demeçte, test edilen pilin "müşterilere gönderilecek pil bile olmadığını" itiraf etti.
Yeni VTT testi aslında neyi ölçtü?
Yeni rapor, Finlandiya'nın saygın ulusal laboratuvarı VTT Teknik Araştırma Merkezi'nden geldi ve tamamen meşru bir ölçüm içeriyor. VTT, "Donut Battery V1.5" olarak adlandırılan ve DL6 kodlu tek bir hücreyi tartıp ölçtü. Hücreyi 25°C sıcaklıkta 0.1C hızında, tam 2.3–4.25V aralığında deşarj etti. Enerjinin kütleye bölünmesi 409.3 Wh/kg, hacme bölünmesi ise 804.7 Wh/L sonucunu verdi.
Donut Lab CTO'su Ville Piippo, "Bu oldukça basit bir testti" dedi. Haklı; enerji yoğunluğunu ölçmek son derece kolaydır ve tam da bu yüzden bu verinin şirketin daha önceki beş VTT testinde yer almamış olması dikkat çekiciydi.
Asıl sorun, bu rakamın neyi kanıtlamadığıyla ilgili.
Yüksek enerji yoğunluğu katı hal teknolojisinin veya yepyeni bir buluşun kanıtı değildir
409 Wh/kg güçlü bir rakam, ancak katı hal kimyası gerektirmiyor ve Donut Lab'in hücresini gelişmiş lityum-iyon pillerden ayırt etmiyor. Amprius zaten 450 Wh/kg değerinde, geleneksel sıvı elektrolitli ve silikon anotlu bir lityum-iyon hücresi satıyor. Ticari yüksek nikelli hücreler 250-300 Wh/kg bandında gezinirken; QuantumScape, Toyota ve Samsung SDI gibi şirketlerin katı hal pilot çalışmaları 350-450 Wh/kg hedefliyor.
Başka bir deyişle, 409 Wh/kg değeri, iyi bir lityum-iyon pilin zaten ulaşabildiği sınırlar içinde rahatça yer alıyor.
Üstelik bu sonuç en iyi senaryoyu yansıtıyor. Daha önceki VTT kapasite testi hücreyi 1C hızında 2.7V'a kadar deşarj etmişti. Bu yeni test ise 10 kat daha yavaş ve 0.4V daha derin bir deşarj uyguluyor. Her iki tercih de çıkarılabilir enerjiyi maksimize ediyor ve yoğunluk rakamını şişiriyor.
İşin bir de farklı bir hücre olması var. VTT'nin kendi raporu, DL6'yı "V1 hücresinin enerji optimize edilmiş bir varyantı" olarak tanımlıyor. Yani ortada artık en az üç farklı hücre var: Bağımsız olarak lityum-iyon olduğu tespit edilen V1, 409 Wh/kg'a ulaşan V1.5 ve Intertek tarafından incelenen ayrı bir "yeni nesil" hücre. Üretim ortağı Nordic Nano'nun eski ticari üretim şefi olan içeriden biri Lauri Peltola, Nisan ayında verdiği bir suç duyurusunda, bağımsız olarak test edilen bataryanın "Donut ve ortaklarının vazgeçtiği eski bir nesil" olduğunu iddia etmişti. Donut Lab ise suçlamaları reddediyor.
Hâlâ döngü ömrü verisi yok ve iddia edilenden daha azını kanıtlayan bir "kanıt"
Altı bağımsız testin ardından, Donut Lab'in en olağanüstü iddiası olan 100.000 döngüye kadar tasarım ömrü konusunda hâlâ sıfır veri var. Bu test sadece iki kapasite döngüsü çalıştırıp durdu.
Donut Lab'in sunduğu en temiz yeni argüman, Intertek'in çift kutuplu (bipolar) bir iç yapıyı doğruladığı ve "çift kutuplu hücre yapısının yalnızca katı elektrolit ile mümkün olduğu" yönündeki iddia. Ancak Intertek'in doğruladığı şey, elektrolitin katı olduğu değil; seri bağlı katmanlar ve bölünmüş metal folyo elektrotlardan oluşan yapı. "Çift kutuplu" olduğu için "katı hal" sonucuna varmak Donut Lab'in kendi çıkarımı ve bu çıkarım 409 Wh/kg'a ulaşan hücreden farklı bir hücre için yapılmış. Takip etmesi zorsa, bu muhtemelen kasıtlıdır. Hücrenin stabil kaldığını gösteren ayrı bir çivi delinme testi gerçek bir güvenlik sonucudur, ancak güvenlik kimyanın kanıtı değildir; pek çok lityum-iyon ve LFP hücresi bu testi geçer.
VTT ise kendi adına herhangi bir kimya belirlemesi yapmıyor. Raporda "katı hal" ifadesi yalnızca müşterinin proje adı olarak geçiyor.
Electrek'in Değerlendirmesi
Donut Lab'in aslında ne vaat ettiğini netleştirelim, çünkü şirket hedefi sürekli olarak en son yapılan testin sonuçlarına göre kaydırıyor. Vaat "laboratuvarda 400 Wh/kg'a ulaşabiliriz" değildi. Vaat, 2026'nın ilk çeyreğinin sonuna kadar seri üretim bir araçta katı hal bataryası sunulmasıydı. Tüm hikaye buydu ve şüpheci bir elektrikli araç yayını olarak batarya girişimine ilk başta inanma payı tanımamızın tek sebebi de buydu.
Bu vaat artık bir soruşturma ile değil, takvim tarafından çürütüldü. Eylül ayındayız ve yollarda bu bataryayı kullanan tek bir seri üretim elektrikli araç yok. Elimizde bunun yerine, her biri tek bir hücreyi ölçen, her seferinde bir öncekinden biraz farklı bir hücreyi test eden ve asıl önemli olan iki sorudan (gerçekten katı hal mi ve gerçek döngülere dayanıyor mu?) ustaca kaçınan damla damla akan laboratuvar testleri var. Herhangi bir gelişmiş lityum-iyon üreticisinin eşitleyebileceği 409 Wh/kg rakamı bu soruların hiçbirini yanıtlamıyor.
Son araştırmamız, Donut Lab'in hücresinin üretime hazır olma durumunu nasıl abarttığını ayrıntılarıyla ortaya koymuştu. Bu yeni sonuçlar bunu değiştirmiyor, aksine pekiştiriyor. Kusura bakma Donut Lab, ama ispat yükümlülüğü tersine döndü. Seri üretim araçlar vaat edip sadece bir basın bülteni sunan bir şirket, inanma payı hakkını kaybeder. Teslim edilecek hücreyi, teslim edileceği aracın içinde, iddia ettiğiniz şekilde döngüleri çalışırken gösterin ya da hazır demeyi bırakın.
