Avrupa Komisyonu'nun yürüttüğü ön inceleme, Meta'nın Instagram ve Facebook'taki 'bağımlılık yapan' tasarımı nedeniyle AB'nin Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) ihlal ettiğini ortaya koydu. Şirketin her iki uygulamayı da yeniden tasarlamak zorunda kalması ve 12 milyar dolara kadar para cezasıyla karşı karşıya kalması bekleniyor.
Avrupa Komisyonu, Meta'nın 'bağımlılık yapan tasarımının kullanıcıların, özellikle de reşit olmayanların ve savunmasız yetişkinlerin fiziksel ve zihinsel sağlığı üzerindeki riskleri yeterince değerlendirmediğini' belirtti. Komisyon, özellikle kişiselleştirilmiş öneriler, otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi özellikleri işaret ederek bunların 'kullanıcının kaydırmaya devam etme dürtüsünü körüklediğini ve beyni otomatik pilot moduna geçirdiğini' savundu.
Raporda ayrıca Meta'nın kullanıcıların kullanımını sınırlamak için sunduğu araçlar da eleştiriliyor. Rapora göre, zaman yönetimi araçları kolayca kapatılabiliyor; ebeveyn kontrollerinin etkili olması için ebeveynlerin teknik bilgi, çaba ve zaman harcaması gerekiyor; Meta'nın ruh sağlığı farkındalık önlemleri ise riskleri azaltmak için fazla sınırlı kalıyor.
Komisyon'a göre Meta, hem Facebook'u hem de Instagram'ı yeniden tasarlamak zorunda kalabilir. Bu kapsamda otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi özelliklerin varsayılan olarak devre dışı bırakılması, etkili ekran süresi molaları uygulanması ve öneri algoritmasının 'daha az etkileşim odaklı' hale getirilmesi öneriliyor.
Avrupa Komisyonu'nun soruşturması Mayıs 2024'te başladı ve ayrıca Meta'nın yaş doğrulama araçları ile reşit olmayanlara yönelik içerik korumalarını da ayrı ayrı değerlendiriyor. Meta'ya savunma hakkı tanınacak, ancak Komisyon'un kararı kesinleşirse Zuckerberg ve şirketi, dünya çapındaki yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar uyumsuzluk cezasıyla karşı karşıya kalabilir. 2025'te bu rakam 200,97 milyar dolardı, yani potansiyel ceza 12 milyar dolara kadar çıkabiliyor.
AB'nin teknoloji politikası şefi Henna Virkkunen, Reuters'a yaptığı açıklamada, “Bizim başlangıç noktamız, bulgularımıza göre bu tasarımın çok bağımlılık yapıcı olduğu ve değişiklik yapılması gerektiğidir” dedi. “Bir sonraki adım ya Meta'nın tasarımını değiştirmesi ya da uyumsuzluk kararının çıkması olacak” diyen Virkkunen, nihai kararın ön bulguları teyit etmesi halinde AB'nin bu mücadeleden geri adım atmayacağını vurguladı. Virkkunen, “Dijital Hizmetler Yasası, platformları hizmetlerinin bağımlılık yapan tasarımı ve etkileri konusunda hesap verebilir kılmak için net bir çerçeve sunuyor. Mevzuatımızı Avrupa'da uygulamaya tamamen kararlıyız” ifadelerini kullandı.
Bu karar, AB'nin 16 yaş altı için blok çapında sosyal medya yasağını değerlendirdiği bir dönemde geldi. Avrupa Komisyonu'nun bu konudaki raporu önümüzdeki Pazartesi günü açıklanacak. Uzman raporunun, gençler için Avrupa çapında bir sosyal medya yasağının önünü açması bekleniyor.
Meta, AB'deki cezaların yanı sıra ABD'de de büyük bir hukuki mücadeleyle karşı karşıya. Şirket, platformlarının çocukları bağımlı hale getirdiği iddiasıyla 29 eyaletin açtığı davayı düşürme talebini kaybetti. Duruşma Ağustos ayında başlayacak ve Meta'nın suçlu bulunması halinde eyaletler 1,4 trilyon dolara kadar ceza talep edebilecek. Reuters'ın haberine göre bu rakam, Meta'nın yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine tehlikeli biçimde yakın. Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta ise “Meta, çocukların güvenliği yerine kârı ön planda tuttu ve bir nesil Amerikalı çocuğu etkileyen ruh sağlığı krizini körükledi” diyerek cezanın yerinde olduğunu savundu.
