NASA, 2027'de gerçekleştirilmesi planlanan Artemis III gösteri misyonu kapsamında, Orion kapsülü ile ticari iniş araçları arasında kenetlenme ve ayrılma operasyonlarını deneyecek.
Artemis III'ten ve Ay çevresinde yapılacak insansız gösterilerden elde edilen verilerin, 2028'de başlaması planlanan insanlı Ay inişleri öncesinde astronot güvenliğini artırması ve riskleri azaltması bekleniyor.
Artemis III'te İki Ticari İniş Aracı Yer Alacak
NASA, astronotları Ay yörüngesinden yüzeye indirmek ve geri getirmek için SpaceX ve Blue Origin ile insanlı iniş sistemleri geliştirmek üzere anlaştı.
Artemis III için her iki şirket de ilerideki insanlı görevlerde kullanılması planlanan iniş araçlarının test versiyonlarını fırlatacak. Ticari roketler bu iki prototipi uzaya taşıyacak. Artemis III astronotları ise Orion kapsülüyle NASA'nın SLS roketiyle ayrı ayrı alçak Dünya yörüngesine gidecek.
İnsanlı Ay Görevleri İçin Donanım Hazırlığı
NASA, hedefleri ve teknik kabiliyetleri tanımlamak için her iki sağlayıcıyla yakın çalışıyor. Misyon yaklaştıkça, SpaceX ve Blue Origin planlarını hangi donanımın hazır olacağına göre şekillendiriyor.
SpaceX, gelecekteki Starship HLS'nin temelini oluşturacak en yeni tasarım olan Versiyon 3'ü uçurmayı planlıyor. Blue Origin ise insanlı iniş sistemi için tasarlanan mürettebat kabinini test edecek. Her iki şirket de Ay'da yapılacak müteakip insanlı ve insansız uçuşlar için ders çıkarmak amacında.
NASA'nın Marshall Uzay Uçuş Merkezi'ndeki İnsanlı İniş Sistemi Programı yöneticisi Steve Creech, "Her insanlı iniş sistemi sağlayıcısı Artemis III görevine farklı bir şekilde yaklaştı. Nihayetinde SpaceX ve Blue Origin, Ay'da yapılacak insansız gösteri misyonlarını tamamlayıcı nitelikte iddialı hedefler ortaya koydu. Bu sayede insanlı bir iniş öncesinde hem uzay araçları hem de fırlatma araçları hakkında bilgi ve güven kazanacağız. Prototip iniş aracı tasarımları gelecekteki geliştirme çabalarını yönlendirecek ve önümüzdeki yıl içinde olgunlaşmaya devam edecek" ifadelerini kullandı.
Blue Origin Mürettebat Kabinini Test Edecek
Blue Origin'in Blue Moon test aracı, şirketin mevcut Mark 2 mürettebat aracı mimarisine dayanacak. Araçta, gelecekteki Ay operasyonlarına uygunluğu test etmek için ana aviyonik sistemler, uçuş yazılımları ve kontrol sistemleri yer alacak.
Turuncu Orion mürettebat hayatta kalma kıyafetlerini giyen iki Artemis III astronotu, Blue Origin test aracının kapağını açarak içeri girecek. Nihai insanlı versiyonda Çevresel Kontrol ve Yaşam Destek Sistemi, mürettebat kabini ve aviyonikler gibi aynı sistemlerin çoğu bulunacak.
Blue Origin uzay aracı ayrıca, enstrümanlı bir Ay yüzeyi uzay giysisi kütle simülatörü taşıyacak. İnsansız Artemis I görevinde Orion'da uçurulan "Moonikin" mankenine benzer şekilde, bu simülatör Blue Moon kabini içindeki koşullar hakkında gerçek zamanlı bilgi gönderecek.
Starship, Orion ile Burun Buruna Kenetlenecek
SpaceX'in test aracı, halihazırda inşa ve test edilmekte olan Starship Versiyon 3'e dayanacak. 52 metre uzunluğundaki uzay aracının burnuna bir kenetlenme sistemi yerleştirilecek.
Bu konfigürasyon, NASA ve SpaceX'in Orion ve Starship test aracının tek bir birleşik uzay aracı olarak nasıl davrandığını incelemesine olanak tanıyacak. Ekipler ayrıca iletişim ve uzay aracı kontrolüyle ilgili testleri de belirliyor. Artemis III astronotları Orion'un içinde kalacak ve Starship prototipine girmeyecek.
Üç Güçlü Roket Ard Ardına Fırlatılacak
NASA, SpaceX ve Blue Origin, dünyanın en güçlü üç roketini nispeten kısa bir süre içinde fırlatmayı planlıyor. Bu zorlu takvim, fırlatma ekiplerini, yer işleme sistemlerini, tesisleri, kontrol merkezlerini, iletişim ağlarını ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki birçok büyük saha arasında veri paylaşımını test edecek.
Orion, her bir iniş aracı prototipiyle olmak üzere iki ayrı kenetlenme ve ayrılma manevrası gerçekleştirecek. Testler tamamlandıktan sonra Artemis III astronotları Orion ile Dünya'ya dönecek ve okyanusa iniş yapacak.
Artemis program yöneticisi Jeremy Parsons ise şunları söyledi: "Artemis III, yüksek düzeyde koreografisi yapılmış bir dans gibi olacak. Birden fazla fırlatma rampasında zorlu bir fırlatma dizisi ve yer ve uçuş ekiplerimiz için de aynı derecede zorlu görev operasyonları gerektirecek. Bu, NASA'nın şimdiye kadar üstlendiği en karmaşık ve iddialı görevlerden biri haline getiriyor. Gösteri misyonu, bir sonraki büyük adımımızdan önce zemin hazırlayacak. NASA'nın sistem mühendisliği ve entegrasyonunun yanı sıra alçak Dünya yörüngesindeki fırlatma ve görev operasyonlarındaki uzmanlığı bu misyonu bir araya getirecek."
Geleceğin Çift Fırlatma Görevlerinin Prova Edilmesi
Sonraki insanlı Ay görevlerinde NASA ve ticari ortaklarından biri "çift fırlatma kampanyası" kullanacak. Ay iniş aracı önce yörüngeye yerleştirilecek ve SLS ile fırlatılan Orion'daki astronotları bekleyecek.
Artemis III sırasında ardışık olarak uzaya üç roket göndermek, NASA ve ortaklarına gelecekteki görev mimarisi için gereken fırlatma hazırlığı ve operasyonel zamanlamayı uygulama konusunda nadir bir fırsat verecek.
Blue Origin test aracının ilk fırlatılması bekleniyor. Araç, ekiplere SLS ve Orion fırlatılmadan önce uzay aracını inceleme ve test etme süresi tanımak için 30 güne kadar yörüngede kalabilecek.
Blue Origin uzay aracı, planlanan bir yörüngeyi takip ederek sistemlerinin kontrol edilebileceği belirlenmiş bir "park" yörüngesine girecek.
Blue Origin testlerini tamamladıktan ve Artemis III mürettebatı SLS ile fırlatıldıktan sonra SpaceX, Starship test aracını yörüngeye gönderecek. Starship daha sonra testin ikinci aşaması için Orion ile kenetlenecek.
Orion, görev boyunca dairesel bir yörüngede kalacak. Uzay araçları Ay'a gitmek yerine Dünya yörüngesinde çalıştığı için üç roketin de daha fazla potansiyel fırlatma fırsatı bulunacak. Her roket gerekli yüksekliğe tek bir fırlatmayla ulaşabilecek.
Orion, Kovalayan Uzay Aracı Olarak Görev Yapacak
Her kenetlenme ve ayrılma sırasında iniş aracı prototipi hedef, Orion ise kovalayan uzay aracı görevi görecek. NASA, astronotları Ay yüzeyine taşıyacak gelecekteki görevlerde de aynı düzenlemeyi kullanmayı planlıyor.
Artemis III başlamadan önce NASA, her iki iniş aracı test aracının göreve hazır olduğunu ve mürettebatlı bir Orion uzay aracıyla yaklaşmak için güvenli olduğunu doğrulayacak. İncelemeler, donanım ve yazılımın performans gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını ve uygun tehlike kontrollerinin yerinde olup olmadığını değerlendirecek.
Bu kontroller, her iki kenetlenme testi sırasında Orion'un içinde kalacak Artemis III astronotlarını korumayı amaçlıyor.
Kenetlenme Sistemleri Daha Önce Dünya'da Test Edildi
SpaceX ve Blue Origin, kendi iniş araçları için tasarlanan kenetlenme sistemlerinin yer testlerini gerçekleştirdi. SpaceX, kenetlenme kabiliyetini 2023'te onayladı. Blue Origin ise basınçlı kenetlenme sisteminin geliştirme amaçlı yer testlerini bu yılın başlarında yaptı.
