Britanya Kolumbiyası'ndaki Trans-Kanada Otoyolu'nda geçtiğimiz Pazar günü bir Tesla sürücüsü, araç saatte yaklaşık 100 kilometre hızla giderken direksiyon başında uyur halde görüntülendi. Görgü tanığı Carleigh'in aktardığına göre sürücü, yan tarafa yığılmış vaziyette uyuyordu ve araçta iki çocuk da uyuyordu.
Akla gelen ilk soru, Tesla'nın sürücü izleme sisteminin bu durumu neden engelleyemediği. Cevap oldukça basit: Sürücü büyük bir güneş gözlüğü takıyordu ve bu detay, Tesla'nın sürücü takip teknolojisindeki büyük bir boşluğu ortaya çıkarıyor.
Otoyol 1'de Neler Yaşandı?
Golden ve Revelstoke arasında seyahat eden bir aile, Otoyol 1'de Tesla'ya rastladı ve görüntülemeye başladı. Carleigh adı verilen tanık, sürücünün "derin uykuda" olduğunu ve araç yaklaşık 100 km/s hızla ilerlerken belirgin şekilde yana yığıldığını söyledi.
Video, bölgesel bir Facebook grubunda yeniden paylaşıldı ve yerel olarak ilgi gördü. Carleigh, Revelstoke Kraliyet Atlı Polisi'ni (RCMP) aradığını ve polisin daha sonra plakayı aldıklarını ve sürücüyü bulacaklarını söylediğini aktardı.
Olayın bir de hukuki boyutu var. Tesla'nın 'Tam Otomatik Sürüş (Denetimli)' sistemi Kanada'da mevcut, ancak Britanya Kolumbiyası Motorlu Taşıtlar Yasası, Seviye 3, 4 veya 5 otonom araçların kamuya açık yollarda kullanılmasını yasaklıyor. FSD, Seviye 2 bir sistem olduğu için sürücü her an yasal olarak sorumlu; dolayısıyla direksiyon başında uyumak yalnızca tehlikeli değil, aynı zamanda eyalette yasa dışı.
Takip Sistemi Neden Müdahale Etmedi?
Tesla, sürücü izleme sistemini, ellerin direksiyondan ve gözlerin yoldan ayrılmasını önleyen bir güvenlik önlemi olarak pazarlıyor. Sistemin iki katmanı var ve her ikisinin de bilinen açıkları bulunuyor.
2024'teki FSD v12.4 güncellemesinden bu yana Tesla'nın birincil izleme aracı, dikiz aynasının üzerine monte edilen kabin kamerası. Bu kamera, sürücünün yüzünü ve gözlerini takip ederek dikkat belirtileri arıyor. Ancak Tesla'nın kullanım kılavuzu, görüntü tabanlı izlemenin kameranın kapatılması, ortam ışığının zayıf olması, sürücünün öne bakmaması veya sürücünün gözlerini kapatan güneş gözlüğü ya da şapka takması durumunda 'etkinleştirilmeyeceğini' belirtiyor.
Videodaki sürücü büyük bir güneş gözlüğü takıyordu. Sorun da burada: Gözler gizli olduğu için kamera dikkati doğrulayamıyor ve sistem, direksiyon simidine uygulanan torku periyodik olarak kontrol eden eski tip 'hatırlatma' sistemine geçiyor.
Tork algılama çok daha zayıf bir güvenlik önlemi. Sürücünün uyanık olduğunu veya yola baktığını teyit etmez; yalnızca direksiyona bir kuvvet uygulandığını doğrular. Yana yığılmış bir vücut, kol dayama ya da direksiyona takılan hatırlatma engelleyici cihazlar sistemi yanıltmaya yetebiliyor.
Araçta çeşitli aksesuarlar olduğu görülüyor, ancak direksiyonda hatırlatma engelleyici bir cihaz olup olmadığı net değil.
Tesla'nın ayrıca göz kapağı kapanması, göz kırpma süresi, esneme ve baş pozisyonunu izleyen bir Sürücü Uykululuk Uyarısı var. Ancak bu sistem de aynı ölümcül bağımlılıkla karşı karşıya: Gözleri görmesi gerekiyor. Güneş gözlüğü bu sistemi de işlevsiz hale getiriyor. Daha da ironik olanı, yakın zamanda yayınlanan bir Tesla güncellemesi (2025.32.3), tespit edilen uykululuk durumuna sürücüye FSD'yi açmasını önererek yanıt veriyor. Tam da sürücünün sistemi denetleme kabiliyetinin en düşük olduğu anda otomasyonu daha da artırıyor.
Kolayca Kandırılabilen Bir Sistem
Bunların hiçbiri teorik değil. Geçtiğimiz günlerde Çinli Tesla sürücülerinin, aynanın yanına yerleştirdikleri 30 dolarlık plastik oyuncak bebek kafalarıyla kabin kamerasını yanılttığını bildirmiştik. Kamera öne bakan bir 'yüz' görüyor, bunu uyanık bir sürücü olarak sınıflandırıyor ve FSD'nin denetimsiz çalışmasına izin veriyor.
30 dolarlık plastik bir kafa sistemi kasten kandırabiliyorsa, bir güneş gözlüğünün kazara sistemi atlatması tamamen tutarlı. Gözetim sistemi, dürüst sürücüleri dürüst tutmak için tasarlandı; yola düşmeye kararlı ya da aşırı yorgun bir sürücüyü engellemek için değil.
Yazılımın yetenekleri arttıkça bu durum daha da önem kazanıyor. FSD v14 sürümü yolda gerçekten etkileyici ve bu da sürücüleri sisteme aşırı güvenmeye itiyor. Sistem ne kadar iyi performans gösterirse, dikkati bırakmak o kadar cazip hale gelirken, bu içgüdüye karşı koyması gereken izleme sistemi, benzin istasyonundan alınan 2 dolarlık bir aksesuarla bile alt edilebiliyor.
Tesla sistemi hala Seviye 2 olarak sınıflandırıyor ve geçtiğimiz yıl boyunca müşterilerini otonom sürüş yetenekleri konusunda yanılttığı yönündeki kararlara karşı mahkemede mücadele etti. Pazarlama ile yasal gerçeklik arasındaki uçurum, işte bu tür olayların tam da yaşandığı yer.
Electrek'in Yorumu
FSD geliştikçe ve daha fazla kişi kendine aşırı güvendikçe, bu durum rehaveti artırıyor ve buna benzer olaylara yol açıyor.
Kanımca, Tesla'nın bunu önlemek için daha fazlasını yapması gerekiyor. Şirketin, FSD kullanımıyla 'zaman kazanımı' ve görme yetisini kaybedenler için uygun olduğu yönündeki pazarlaması, sürücülerin dikkatlerini bırakabileceklerini düşünmelerine katkıda bulunuyor. Bu arada Tesla, FSD'nin karıştığı her kazada olduğu gibi, hiçbir sorumluluk almayacağını açıkça belirtiyor.
İkisine birden sahip olamazsınız. Aptal insanları aptal olmaktan alıkoyamazsınız belki ama böyle bir ürünü piyasaya sürdüğünüzde, onu 'aptallığa karşı' dayanıklı hale getirmek ve yanlış kullanımı teşvik etmemek için elinizden gelen her şeyi yapma sorumluluğunuz var.
