Otonom araç teknolojisi şirketleri Tesla, Waymo ve Zoox gibi firmalar, robotaksileri sorun çıkardığında ilk müdahale ekiplerine yerel, sahada destek sağlamak zorunda kalacak. Kaliforniya’da yürürlüğe giren yeni yasaya göre robotaksi polis veya itfaiyeyi 30 dakikadan fazla engellerse şirketlere para cezası uygulanabilecek.
Senate Bill 1246, Vali Gavin Newsom tarafından yasalaştırıldı. Yasa, otonom araçların devre dışı kalması veya acil müdahale ekiplerini etkilemesi halinde güvenliği ve müdahale sürelerini iyileştirmeyi amaçlayan bir dizi yeni kural getiriyor. Şirketler yükümlülüklerini yerine getirmezse sorumlu tutulmalarına yönelik mekanizmalar da oluşturuldu.
Yasa, Kaliforniya’da robotaksilerin arıza yapıp trafiği aksatması, suç mahallerine girmesi veya ilk müdahale ekiplerinin yolunu kesmesi gibi bir dizi yüksek profilli olayın ardından geldi.
Bu olayların büyük bölümü ABD’nin en büyük robotaksi operatörü Waymo’ya ilişkin. Şirketin ülke genelinde ticari filosunda yaklaşık 4 bin otonom araç bulunuyor. Bunların yaklaşık 1.200 adedi San Francisco Körfez Bölgesi’nde. TechCrunch’ın yıl başında yaptığı incelemede Waymo’nun sorunla karşılaştığında araçlarını manuel olarak kullanması için ilk müdahale ekiplerine güvendiği bir dizi olay tespit edildi.
Yaşananlar eyalet ve federal yasa koyucuları robotaksiler, özellikle ilk müdahale ekipleri çevresindeki davranışları konusunda daha sıkı kurallar çağrısı yapmaya itti. Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi NHTSA bile AV geliştiricilerine bu soruna “çözüm” bulmalarını talep eden bir mektup gönderdi.
Yeni Kaliforniya yasası bu endişeleri en azından eyalet sınırları içinde ele almaya çalışıyor.
Yasayı sunan eyalet senatörü Dave Cortese, “Kaliforniya otonom araçları benimsedi ancak kamu güvenliğinin pahasına yeniliği benimsemeyiz. Otonom bir araç kaza yaparsa, arıza yaparsa, acil durumda yolu kapatırsa ya da kolluk kuvvetlerinin veya ilk müdahale ekiplerinin yolunu keserse açık bir hesap verebilirlik olması gerekir” dedi.
Yasaya göre AV geliştiricileri yalnızca ABD’de ikamet eden uzaktan sürücüler çalıştırabilecek ve bu sürücülerin ABD sürücü belgesine sahip olması gerekiyor. Kural, otonom araçlar sorun yaşadığında şirketlerin uzaktan operasyonları nasıl kullandığına yönelik endişeleri gidermek için getirildi.
“Uzaktan operasyon” kavramı çok geniş yorumlanıyor ve AV şirketlerinin yöntemleri hakkında hâlâ çok az şey biliniyor. Yasadaki “uzaktan sürücü” tanımı çok daha spesifik. Uzaktan araç üzerinde doğrudan operasyon yapan veya kullanan bir insanı ifade ediyor. Robotaksilerinin doğrudan kontrolünü alabilecek uzaktan operatörleri olduğunu kamuya açık şekilde belirten tek şirket Tesla.
Waymo dahil diğer şirketler, kendi kendini süren sistemin kontrolü elinde tutarken bir insan çalışanın rehberlik sağlayabildiği veya gerekirse yazılım komutu gönderebildiği uzaktan destek biçimleri kullandıklarını söyledi. Waymo’nun Filipinler dahil küresel bir uzaktan destek personeli ağı var ve Arizona ile Michigan’da komuta merkezleri işletiyor. Şirket bilgisine göre Zoox’un uzaktan operasyon ekipleri ABD’de bulunuyor.
Yasa ayrıca AV şirketlerinin sistem çapında arızalar sırasında araçların konumunu ve durumunu şehir, kasaba ve diğer yerel yönetimlere bildirmesini ve AV kazaları ile tıkanıklıklarına yardımcı olabilecek “yerel olay teknisyenleri” sağlamasını gerektiriyor. Bir AV acil durumda ilk müdahale ekiplerini 30 dakikadan fazla engellerse şirket para cezası da alabilecek.
Waymo ve Zoox dahil şirketler uyacaklarını söyledi.
Waymo sözcüsü e-posta ile gönderilen açıklamada, “Yasa tasarısına yapılan değişiklikler için minnettarız, bu değişiklikler otonom araç operatörlerinin Kaliforniyalılara hizmet vermeye devam etmesini mümkün kılıyor” ifadelerini kullandı. Sözcü, “Waymo Kaliforniya’da yolları daha güvenli hale getirmeye kararlı ve hizmetimizi sürekli iyileştiriyor” diye ekledi.
Yasa temmuz 2028’de yürürlüğe girecek. Eyalette otonom araçları düzenleyen Kaliforniya Motorlu Araçlar Departmanı, gerekli müdahale süreleri de dahil olmak üzere yeni yasanın bazı yönlerine ilişkin kılavuzları belirleyecek.
