Yıllık küresel sıcaklıkları her yıl değerlendirmek bağlam ister. Bir yıldan diğerine doğal değişkenlik oldukça fazladır, bu yüzden zaman içindeki eğilime odaklanmak önemlidir. Ünlü bir şekilde küresel ısınma 1998'de sona ermedi; bazılarının birkaç on yıl önce iddia ettiği gibi değil. Çok güçlü bir El Niño'dan sonra La Niña'nın egemen olduğu yılların bir serisi yaşandı.
Yıllık sera gazı emisyonları çok daha az değişkendir ve nispeten istikrarlı bir şekilde artmıştır, ancak tabloyu bulanıklaştırabilecek pek çok karmaşık faktör hâlâ vardır. Bazen bu faktörler bir araya gelerek bir yılı eğilimden uzaklaştırır. 2026'nın bu tür bir yıl olacağı görünüyor.
East Anglia Üniversitesi'nden Corinne Le Quéré öncülüğünde yapılan yeni bir analiz, fosil yakıt emisyonlarının geçen yıla göre yaklaşık yüzde 0,4 düştüğünü tahmin ediyor. Bu, iklim değişikliği konusunda sevindirici bir ilerlemenin simgesi olan bir zirve değil; araştırmacılar bunun İran'daki savaşın ve petrol fiyatları üzerindeki etkisinin yol açtığı kısa vadeli bir düşüş olduğunu düşünüyor.
Yüzdelerin değişimi
Bu ekip, fosil yakıt kullanımını ve ormansızlaşma gibi unsurları derleyerek küresel ve ülke bazında karbon emisyonlarını takip eden Global Carbon Project üzerinde çalışıyor. Bu durumda istatistiklere baktılar ve önümüzdeki birkaç yıl için ne bekleyeceğimizi göstermesi gereken temel alt eğilimleri ortaya çıkarmaya çalıştılar.
Geçen yıl fosil yakıt emisyonları yüzde 1,2 arttı; bu, 2019-2025 ortalaması olan yıllık yüzde 0,8'in biraz üzerinde. Bu yılki düşüşte petrol emisyonlarında yüzde 1,9'luk bir gerileme, doğal gaz kullanımından kaynaklanan emisyonlarda daha küçük yüzde 0,3'lük bir düşüş ve kömür emisyonlarında yüzde 0,6'lık bir artış görüldü.
Pandemi kaynaklı 2020 düşüşünün aksine bu, enerji talebindeki yaygın bir azalmadan kaynaklanmadı. Talep arttı, ancak elektrikli araçlar ile güneş ve rüzgâr üretimindeki artış büyümenin yaklaşık yüzde 70'ini karşıladı. Elektrikli araçlar bu önemli petrol emisyonu düşüşünün yalnızca yaklaşık yüzde 20'sini açıklayabiliyor; bu da büyük kısmının yüksek fiyatlardan kaynaklandığı anlamına geliyor.
Emisyonları basit bir şekilde kırmak için ekonomik çıktı ile ilişkilendirmek mümkün. Bir ülkenin gayri safi yurt içi hasılası, birim GSYİH başına enerji kullanımı ve birim enerji başına karbon emisyonu bilindiğinde toplam karbon emisyonu hesaplanabilir. GSYİH artabilir, ancak bu daha az enerji yoğun sektörlerden ya da daha temiz bir enerji sisteminden kaynaklanıyorsa karbon emisyonları onunla birlikte artmayabilir.
2019 ile 2025 arasında 59 ülke ekonomik büyüme yaşamasına rağmen emisyonlarını azalttı; küresel emisyonlar yıllık yüzde 0,8 arttı. Araştırmacılar, ekonomik büyümenin elektrikli araçların ve güneş ile rüzgâr üretiminin büyümesiyle birlikte gerçekleşmemiş olsaydı artışın çok daha yüksek olacağını, yıllık yüzde 1,9 olacağını tahmin etti.
Hâlâ tam olarak orada değil
Uluslararası Para Fonu'nun 2028'e kadar olan GSYİH projeksiyonu göz önüne alındığında araştırmacılar bu eğilimleri ileriye doğru da çıkardı. Buna göre küresel fosil yakıt emisyonlarının artmaya devam etmesi bekleniyor. Bu, şimdiki yılı da kapsıyor; petrol fiyatlarındaki şok olmasaydı 2026'da da emisyonların artmasını görecektik.
Öyleyse emisyonların zirvesine yakın olabiliriz, ama muhtemelen henüz orada değiliz. Elektrikli araçların ve yenilenebilir enerjinin büyümesi emisyon artışının çoğunu telafi ediyor, ama hepsini değil. Bunun için biraz daha güç gerekiyor.
Araştırmacılar yazıyor: "Temiz teknoloji dağıtımının zaman içinde daha da hızlandırılması desteklenirse, küresel CO2 emisyonlarında sürdürülebilir bir zirve ve düşüş birkaç yıl uzakta olabilir."
Nature Climate Change, 2026. DOI: 10.1038/s41558-026-02821-8 (DOI Hakkında).
