Beş yıl önce o zamanlar oldukça saçma görünen bir şey yaptım. Çin'den 2 bin dolarlık elektrikli mini kamyonet aldım, okyanusları aşarak ABD'ye gönderttim ve Florida'daki ailemin arazisinde kullanmaya başladım.
Küçük beyaz elektrikli mini kamyonet bir internet fenomeni haline geldi. Orijinal kutudan çıkarma ve test videosu kısa sürede 10 milyondan fazla izlenme topladı, devam videoları da birkaç milyon izlenme daha getirdi.
Araç aynı zamanda bolca şüpheci de çekti. 2 bin dolarlık Çin yapımı bir elektrikli kamyonetin birkaç ay içinde dağılacağı, paslanıp yok olacağı ya da spektaküler bir para israfı olacağı konusunda ısrar edenler vardı. "İyi ki kasası var" en yaygın esprilerden biriydi. "Yol boyunca dökülen parçaları toplamak için" diye ekleniyordu.
Bir yıl sonra güncelleme verdim ve kamyonetin gayet iyi durumda olduğunu gösterdim. Ama adil olmak gerekirse bir yıl pek bir şey anlatmıyor.
İyi ki şimdi beş yıldan fazla zaman geçti ve Florida'ya dönüp küçük kamyonetin aile çiftliğinde beş tur attıktan sonra nasıl ayakta kaldığını gördüm. Sonuçlar oldukça şaşırtıcı.
İşte beş yıl sonra kamyonetin durumu hakkında gerçek. Ve eğer aksiyonunu görmek istersen, güncelleme videosuna bakabilirsin. İnan bana, izlemek isteyeceksin.
Beş yıllık gerçek iş
Öncelikle şunu anlamak önemli: Bu kamyonet beş yılını bir yenilik aracı olarak garajda geçirmemiş. Ailemin 10 dönümlük çiftliğinde gerçek bir iş gücü oldu.
Yıllar içinde kompost, kum, kereste, ağaç dalları, kütükler, bahçe atıkları ve daha fazlasını taşımak için kullandık.
Hidrolik damperli kasası, kompostu taşımak ve yükseltilmiş ekim yataklarına boşaltmak gibi toplu malzemeleri arazide hareket ettirmek için özellikle kullanışlı.
Babam Florida'nın kuru sezonunda onu mobil sulama kamyoneti olarak kullanıyor bile. Ona gölden su çeken ve kamyonetin kasasındaki su torbasını dolduran güneş enerjili bir pompa sistemi yaptım. Böylece ağaçlarını ve bitkilerini sulamak için etrafta dolaşabiliyor.
Şu ana kadar ailemin üstlendiği hemen her büyük peyzaj ve inşaat projesinde yer aldı.
Yıllar içinde bazı iyileştirmeler de yaptık. Başlangıçta babam ve ben abartılı sert fabrika süspansiyon yaylarını daha yumuşak olanlarla değiştirdik, sürüşü çok daha konforlu hale geldi. Özel bir römork kancası ekledik ve orijinal yol lastiklerini arazinin kumlu ve çamurlu zemini için çok daha iyi çalışan agresif arazi lastikleriyle değiştirdik.
Süspansiyon yükseltmesi rahatça taşıyabildiğimiz ağırlığı azalttı. Kasaya 500 pound civarında kum ya da başka toplu malzeme yüklersen, arka kısım o kadar çöküyor ki ev yapımı römork kancası çime değmeye başlıyor.
Ama yaptığımız işlerin çoğu için mükemmel küçük bir yardımcı araç oldu.
Ve herkes sormadan önce, hayır, bu bir yol ruhsatlı kamyonet değil. Asla Amerikan yolları için tasarlanmadı ve neredeyse tamamen özel mülkte kullanıyoruz. Üstelik kırsalda yaşıyorlar ve traktörler gibi ruhsatsız araçları köy yollarında görmek normal, bu yüzden birkaç kez asfalta çıktı ama 25 mph hızla uzun mesafe taşımacılığı için en ideal araç değil.
Beş yıl sonra gerçekten ne bozuldu?
Beni en çok şaşırtan kısım şu: Neredeyse her şey hâlâ çalışıyor.
Elektrikli camlar hâlâ gıyotin hızında yukarı aşağı iniyor. Elektrikli kapı kilitleri çalışıyor. Farlar çalışıyor. Geri görüş kamerası çalışıyor. Hatta klima hâlâ etkileyici derecede soğuk hava üflüyor.
Son ziyaretimde termal kamera ile kontrol ettim ve ızgaradan çıkan hava yaklaşık 55°F yani 12°C civarındaydı. 2 bin dolarlık bir kamyonette beş yıllık bir klima sistemi için fena değil!
Elbette her şey mükemmel değil.
Silecek hâlâ çalışıyor ama hareket alanı ciddi şekilde azaldı. Artık sürücünün görüş alanının ortasında duruyor, bu da Florida'nın ünlü öğleden sonra fırtınaları çıktığında ideal değil.
Arka görüş aynası da sinir bozucu bir şekilde düşme alışkanlığı geliştirdi. Birkaç kez yapıştırdık ve sanırım bir yapıştırıcı ameliyatı daha yaklaşıyor.
İç mekanda sürücü koltuğunda küçük yırtıklar ve ucuz suni deri malzemede gerilmiş dikişler dahil küçük döşeme hasarları var, bunları videoda görebilirsin.
Çok daha az kullanılan yolcu koltuğu hâlâ neredeyse yeni görünüyor. Birkaç yıl sonra iki koltuğu değiştirmeyi düşünebilirim, böylece döşeme onarımına gerek kalmadan bir buçuk on yıl daha kullanabiliriz.
Sürücü kapı kolu çevresindeki dekoratif plastik panel çıkmış, ama parçam hâlâ duruyor ve biraz uğraşla yerine takabilirim. Sadece estetik olduğu için düşük öncelikli bir tamir.
Ve bu gördüğümüz mekanik ve elektrik sorunlarının büyük ölçüde özeti.
Hiç büyük aktarma organı arızası olmadı, hidrolik damperli kasa hâlâ çalışıyor ve kamyonet yeni olduğunda olduğu gibi güvenilir şekilde çalışıp sürüyor.
Hâlâ çok sayıda toplu iş, malzeme taşıma ve bazen arazide rastgele ulaşım için kullanılıyor.
Peki ya tüm o Çin çeliği paslanıp gitmedi mi?
Beş yıl önce eleştirmenlerin en büyük öngörüsü bu ucuz Çin kamyonetinin kısa sürede pas yığınına döneceğiydi.
Adil olmak gerekirse biraz pas var. Ama beklediğin kadar değil.
Çoğu korozyon boya çizilmiş ya da soyulmuş bölgelerde yoğunlaşıyor, özellikle bagaj kapağı ve kasa çevresinde.
En paslı nokta kesinlikle bagaj kapağının üst kenarı. Genelde kürek, merdiven, kereste gibi uzun nesneler kasadan sarkıyor, o kenarda boya aşınmış ve pas kaçınılmaz olarak o birkaç noktada başlamış.
Kamyonet iki konteyner arasına yaptığım bir sığınak çatısı altında dışarıda saklanıyor ama önünde bir skid-steer var ve kamyonetin arkası dışarıda kalıyor, bu yüzden haftada birkaç kez yağmura maruz kalıyor, yazın günde birkaç kez.
İlk yıl içinde kasaya boya ile uygulanan bir yatak astarı uyguladık, bu metalin korunmasına uzun süre yardımcı oldu.
Dört yıl boyunca toprak, kaya, dal ve diğer aşındırıcı malzemeler taşımaktan sonra o kaplama birkaç yerde aşınmaya başladı.
Kasadan kompost küreklereken metalin metale sürtme sesini her duyduğumda biraz irkiliyorum, sonra kamyonetin 2 bin dolara mal olduğunu ve bana bir şey borçlu olmadığını hatırlıyorum.
UV ışınlarına maruz kalmak için dışarıda park edildiğinde ve arka kısmı dünyaya açık kaldığında aşınma etkisi açıkça görülüyor.
Boya ve plastik bileşenlerdeki farkı net şekilde görebiliyorsun. Ön far lensleri hâlâ kristal berraklığında, arka stoplar ise UV maruziyetinden dolayı belirgin şekilde matlaşmış.
Buna rağmen kamyonetin temel yapısı sağlam kalıyor ve pas çoğunlukla kozmetik ve tekrar tekrar dövülen yüksek etkili alanlarla sınırlı, ki bu her saygın iş kamyonunda beklenen bir şey.
Florida'nın yüksek nemi, sık yağmuru ve yoğun güneşi göz önüne alındığında, birçok elektrikli bisikletten bile daha ucuza mal olan bir araç için oldukça etkileyici bir sonuç.
Gerçek test: Babam ne düşünüyor?
Kamyonet ailemin arazisinde yaşadığı için babam benimkinden çok daha fazla zaman kullanıyor.
Beş yıl sonra satın almayla ilgili hislerini sorduğumda şaşırtıcı derecede hevesliydi.
Kamyoneti arazinin bakımında vazgeçilmez bir parça haline gelen son derece işlevsel bir ekipman olarak tanımladı.
Hatta son beş yılda tamamladıkları hemen her önemli projede yer aldığını belirtti.
Artık arazide tek elektrikli yardımcı araç o değil. Ailemin ayrıca daha iyi süspansiyonu ve daha kullanışlı damperli kasa çalışması sayesinde küçük günlük işleri üstlenen bir Kandi elektrikli UTV'si de var. Kasa elektrikle alçaldığı için babam çöp ve geri dönüşüm kutularını kaldırıp uzun özel yoldan sokağa götürmeyi kolaylaştırıyor.
Ama hacimli yükler, uzun dallar ya da büyük miktarda toprak ve kompost taşımak gerektiğinde Changli hâlâ tercih edilen araç.
Babam ucuz Çin yapımı elektrikli araçlar hakkında tartışmalarda kaybolan bir şeyi de vurguladı: Çalıştırma maliyetleri neredeyse hiç yok.
Tam şarj bir dolardan biraz fazla elektrik mal oluyor ve yıllar içinde çok az bakım gerektirdi.
Beş yıl sonra bile her sürdüğünde yüzünde bir tebessüm oluşturduğunu söylüyor.
Gerçekten 2 bin dolardı ve değdi mi?
Evet, kamyonet bana 2 bin dolara mal oldu. Ya da teknik olarak fiyat 2.080,00 dolardı ve fabrikaya bunu ödedim. O noktada benim oldu.
Elbette hâlâ Çin'deydi ve bu yüzden bir uluslararası nakliye firmasına kargo gemisiyle ABD'ye göndermesi için ödeme yaptım, hatırladığım kadarıyla tek başına neredeyse 2 bin dolar.
Sonra bu tür araçlarla rekabet etmek zorunda kalmamaları için Amerikan otomotiv şirketlerine yardımcı olmak üzere ABD Hazinesine bir sürü gümrük vergisi ödedim.
Ve ithalat belgelerini benim için halletmesi için bir gümrük komisyoncusunu işe aldım vb.
Üzerine birkaç bin dolarlık ek ücret vardı ama yıllar içinde verdiği inanılmaz kullanım göz önüne alındığında buna değdiğini düşünüyorum.
Elbette bu aracı edinmeyi düşünen herkes için önemli bir uyarı var.
Bu, modern tam boy bir pikap kamyonette bekleyeceğiniz güvenlik ekipmanı, çarpışma koruması ya da düzenleyici onaylar olmadan çok temel, düşük hızlı bir elektrikli yardımcı araç.
Yol aracının yerine kullanılmasını önermem.
Bu bizim için bir iş kamyoneti. Malzeme taşıyor, römork ve tekneleri çekiyor, her hafta çöp kutularını çeyrek mil mesafedeki sokağa götürüyor vb. Bu açıdan özel mülkiyette bir iş kamyoneti olarak harika.
Ama basit olduğunu söylemem, iyi yapılmadığı anlamına gelmiyor. Kamyonet sayısız yük taşıdı, beş yıl boyunca Florida'nın sert hava koşullarından sağ çıktı ve çok az bakım gerektirdi. Ucuz iç mekanı ve temel elektronik bile beklediğimden daha iyi dayandı.
Erken yaptığımız modifikasyonlara, özellikle süspansiyon ve lastik yükseltmelerine de biraz kredi vermem gerekiyor. Bu yükseltmeler tuhaf ithal bir aracı arazi işleri için çok daha pratik bir şeye dönüştürdü.
En büyük bilinmeyen ne kadar daha uzun sürecek. Ne yazık ki kamyonette düzgün bir kilometre sayacı yok, bu yüzden beş yıl boyunca arazide ne kadar yol yaptığımızı bile söyleyemiyorum.
Pil degradasyonu hakkında da bir şey söyleyemiyorum, çünkü kilometre sayacı olmadığı için ne kadar yol gittiğini bilmiyoruz ve 10 dönümlük arazide bir prizden o kadar uzaklaşamıyorsun. Genelde 6 kWh'lik pili her iki haftada bir şarj edip dolu tutuyoruz ama menzil hiç sorun olmadı ve bizim kullanım senaryomuz için hâlâ sorun değil. Bu aracı her gün bir sonraki kasabaya sürmen gerekseydi başka bir hikâye olurdu.
