Bilim ve teknoloji araştırmaları
MIT mühendisleri ışıkla kasılan yaşayan kas hücreleriyle çalışan kağıt inceliğinde bir yüzen robot yaptı. Cihaz iki yüzgeçle yön değiştiriyor ve su altı labirentinde ilerleyebiliyor. Araştırmacılar teknolojinin kırılgan ortamları keşfedebilecek kendi kendini onarabilen biyohibrit robotların önünü açabileceğini belirtiyor.
Chicago Üniversitesi araştırmacıları, elmas ve silisyum karbür gibi malzemelerdeki spin kusurlarının ışıkla etkileşiminde gözden kaçan bir enerji kaybı mekanizmasını açıkladı. Yeni hesaplama yöntemi, özellikle silisyum karbürdeki divakans kusurlarında içsel dönüşümün beklenenin üzerinde etkili olduğunu gösterdi. Bulgular kuantum bilgisayar, sensör ve yenilenebilir enerji teknolojileri için malzeme tasarımına ışık tutuyor.
Queensland Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası ekip 2.884 Tip Ia süpernovayı tek veri kümesinde topladı. Analiz, karanlık enerjinin sabit değil zamanla değişebileceğine işaret eden yeni kanıtlar sunuyor. Bulgular, modern kozmolojinin temel varsayımını sarsıyor ve yerçekimi ile kuantum fiziğinin birleştirilmesi için ipuçları taşıyabilir.
Cambridge Üniversitesi araştırmacıları yaklaşık 10 dolara mal olan bir optik spektrometre geliştirdi. Cihaz laboratuvar hassasiyetinde ölçüm yapabiliyor ve giyilebilir teknolojiye entegre edilebilecek kadar küçük. Testlerde gıda, plastik ve ilaçları yüzde 100 doğrulukla tanımlayan sensör, invaziv işlem olmadan kan şekeri takibi de dahil sağlık parametrelerini izleyebiliyor.
Moderna ve Merck, kişiselleştirilmiş mRNA aşısı intismeran’ın Keytruda ile birlikte kullanıldığında melanomda ölüm ya da nüks riskini azalttığını açıkladı. Faz 3 çalışmasının iki yıllık verileri, aşı grubunda sağkalım oranlarının belirgin şekilde yükseldiğini gösteriyor. Şirketler düzenleyici kurumlarla görüşmelere başladı ve tam verilerin New England Journal of Medicine’de yayımlanacağı belirtildi.
Guinea-Bissau hükümeti Danimarkalı araştırmacılar tarafından yürütülecek ve ABD tarafından finanse edilecek yenidoğan hepatit B aşısı denemesini resmen reddetti. Karar, denemenin etik tartışmaları ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin desteğiyle ilgili uluslararası tepkinin ardından geldi. Araştırma ekibi kararı saygıyla karşıladığını söylerken denemenin ilerlemeyeceği belirtildi.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, 1,5°C sınırının artık gerçekçi olmadığını resmen kabul etti. Mevcut politikalarla yüzyıl sonunda ısınmanın 2,8°C’ye ulaşacağı hesaplanıyor. Kurum, aşmanın süresini ve büyüklüğünü sınırlamak için 2040’a kadar emisyonları yüzde 70 azaltmayı ve yüzyıl sonuna kadar 320 gigaton karbondioksit uzaklaştırmayı öneriyor.
Pennsylvania Üniversitesi ekibi, yaklaşık 150 bin Reddit gönderisini yapay zekâ ile tarayarak onaylanmamış retatrutide kullandığını söyleyen kullanıcıların beklenmedik şikayetlerini tespit etti. Klinik deneylerde baskın olan sindirim sorunlarının aksine, en sık bildirilen sınıflandırılabilir şikayet iştah artışı oldu. Araştırmacılar bulguların kanıt olmadığını, daha titiz incelemeyi gerektiren bir sinyal olduğunu vurguluyor.
Harvard'da başlayan bir araştırmadan doğan Pascal, katı hal soğutma malzemesiyle buzdolabı ve ısı pompasını yüzde 20 daha verimli hale getirmeyi vaat ediyor. Şirket 8,5 milyon dolarlık yeni yatırım aldı ve ilk prototipi önümüzdeki yıl teslim etmeyi hedefliyor. Sistem karbondioksiti süngerimsi bir malzemeye sıkıştırarak ısıyı taşıyor.
Uluslararası Uzay İstasyonu'nda altı ay kalan 13 astronotun kalp verilerini inceleyen yeni bir çalışma, düzenli egzersizle kalbin ağırlıksızlığa iyi uyum sağladığını gösterdi. Araştırmacılar, astronotların Dünya'ya dönüşte simüle edilen Mars yerçekimine maruz kaldığında ciddi kardiyovasküler zorlanma göstermediğini bildirdi. Bulgular, Mars yolculuğu için kalp sağlığı açısından umut verici bir tablo çiziyor.
Perseverance 11 Ekim'de 28,10 mil mesafeye ulaşarak Opportunity'nin rekorunu geçti. Otonom AutoNav sistemi sayesinde rekoru beş buçuk yılda kıran gezgin, Jezero Krateri çevresinde 4 milyar yıllık kayaları inceliyor. Görev 2028 sonuna kadar uzatıldı.
Yüksek yağlı, düşük karbonhidratlı ketojenik diyet bazı kişilerde kilo vermeye yardımcı oluyor ve kolon kanserine karşı koruyucu olabileceğine dair bulgular var. MIT ekibinin fareler üzerinde yaptığı yeni çalışma, aynı diyetin ince bağırsakta tümör riskini artırabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, etkinin keton cisimlerinden değil yağ asidi oksidasyonundan kaynaklandığını vurguluyor.
MIT mühendisleri tekstil atığını azaltmak için eritilip yeniden iplik haline getirilebilen termoplastik bir iplik geliştirdi. Polietilenin iki varyantından üretilen iplik, 10 kez eritme ve yeniden iplik yapma döngüsünden sonra bile gücünü koruyor. Araştırmacılar yöntemin örme ve dokumaya uygun hale gelmesiyle döngüsel bir tekstil ekonomisine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Quantinuum, yeni nesil Helios donanımıyla mantıksal kübitlerde hata oranını her adımda yaklaşık 12 kat azaltmayı başardı. Renk kodu tabanlı hata düzeltme deneylerinde ölçeklemenin kırılma noktasının ötesinde güçlü şekilde ilerlediği gösterildi. Bulgular, karmaşık algoritmalar için gereken hata seviyelerine ulaşmada umut verici bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası bir araştırma grubu, Büyük Patlama’dan sonraki ilk beş dakikada oluşan helyum miktarını bugüne kadarki en yüksek hassasiyetle belirledi. Gözlemler, erken evrenin kimyasal bileşimine dair yeni ipuçları veriyor ve Standart Model’in test edilmesine olanak sağlıyor.
Alaska Denali Ulusal Parkı'nda 2013'te çıkan büyük bir tundra yangını sonrası permafrostun erimesi ve karbon salımı Northern Arizona Üniversitesi ekibi tarafından izleniyor. Araştırmalar yangınların permafrostu hızla çözdüğünü ve iklim değişikliğiyle beslenen geri bildirim döngüsünü güçlendirdiğini gösteriyor. Bilim insanları farklı ekosistemlerde iyileşme ve karbon kaybının büyük farklılık gösterdiğini vurguluyor.
Max Planck Işık Bilimi Enstitüsü'ndeki araştırmacılar, organik kristal üzerinde ultra temiz bir yüzey oluşturarak tek tek moleküllerin kuantum koheransını Fourier limitine kadar koruyabildi. Yöntem, moleküllerin yüzeyle etkileşimini incelemek ve kuantum yayıcıları nanometre hassasiyetle kontrol etmek için yeni bir yol açıyor.
NASA’nın OSIRIS-REx göreviyle Dünya’ya getirilen Bennu örnekleri, asteroitin hızlı ısı kaybının nedeni olarak kayaların içindeki geniş çatlak ağlarını gösterdi. Laboratuvar analizleri ve X-ışını tomografisi, düşük termal ataletin sadece gözeneklilikten değil, kırık yapısından kaynaklandığını ortaya koydu.
Yörünge istihbarat şirketi LeoLabs'a göre Rus askeri uydusu Kosmos 2612, ABD işletmeli ticari görüntüleme uydusu ICEYE-X36'ya izinsiz olarak alçak yörüngede yaklaştı. Yaklaşma hafta sonu 500 metreye kadar indi ve Rus uydusunun kontrollü bir yakın operasyon sergilediği belirtildi. Olay, Ukrayna'nın da kullandığı ICEYE sistemine yönelik bir provokasyon olarak değerlendiriliyor.
Seattle merkezli Endurance Energy, Pasifik Okyanusu’ndaki Axial Seamount yakınında dünyanın ilk denizaltı jeotermal santrali gösterimini yaptı. 3 tonluk prototip Adélie, yaklaşık 10 saniye net pozitif elektrik üreterek teknik fizibiliteyi kanıtladı. Şirket, 2027’de Tonga Krallığı’nda ticari ölçekli kurulum hedefliyor.
Minnesota'nın Scott Township bölgesindeki bir mısır tarlasında Çin yapımı Zhuque-2E roketine ait olduğu değerlendirilen büyük bir metal parça bulundu. 15 Eylül'de fırlatılan roket aynı gün yörüngeden çıkarılarak atmosfere girdi ve enkazın ABD Orta Batısı'na düştüğü sosyal medyada kaydedilmişti. Olay, uzay çöpü riski ve uluslararası sorumluluk tartışmasını yeniden gündeme getirdi.
Warwick Üniversitesi ekibi beyaz cüce yıldızların beklenmedik renklerde parlayabildiğini gösterdi. Hesaplamalara göre WD J1330+6435 adlı beyaz cüce, insan gözüne şarap kadehi yeşili olarak görünüyor. Araştırma aynı zamanda Samanyolu’ndaki ilk gerçek yeşil yıldız olarak kayda geçen bu bulgunun yanı sıra muhtemelen şimdiye kadar bulunan en kırmızı yıldız adayını da ortaya çıkardı.
İnnsbruck Üniversitesi öncülüğündeki ekip, ultra soğuk sezyum atomlarını aşırı koşullarda döngüsel olarak değiştirerek <strong>kesirli Fermi denizi</strong> olarak adlandırılan yeni bir kuantum madde hali oluşturdu. Durum yüksek enerjili olmasına rağmen gizli bir düzen taşıyor ve Tomonaga-Luttinger sıvısı kuramının ötesinde korelasyonlar gösteriyor. Teorik çerçeve Physical Review Letters'te yayımlandı, deneysel gerçekleme çalışması ise hakem değerlendirmesinde.
Astronomlar Mrk 501 galaksisinin merkezinde iki süper kütleli kara deliğin birbirine doğru sarmal hareket ettiğini gösteren kanıtlar buldu. 23 yıllık radyo gözlemleri ikinci bir jetin varlığını ortaya koydu ve ikilinin yörünge süresinin yaklaşık 121 gün olduğu hesaplandı. Kütlelerine göre bu sistemin 100 yıl gibi kısa bir sürede birleşebileceği belirtiliyor.