Uzay, havacılık ve roket teknolojileri
NASA ve IBM, ay verilerini taramak için açık kaynaklı bir yapay zeka modeli geliştirdi. NASA-IBM Lunar Foundation Model adı verilen model 10 Eylül’de duyuruldu ve Hugging Face üzerinden ücretsiz erişime açıldı. Model özellikle LRO misyonu verileriyle eğitildi ve krater haritalama ile kutuplardaki su buzu araştırmalarına destek vermeyi hedefliyor.
Rocket Lab, NASA'nın Mars Telekomünikasyon Ağı görevini Blue Origin'e vermesine karşı Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'ne resmi protesto başvurusu yaptı. Şirket, kararın Kongre kriterleriyle uyuşmadığını ve teknik değerlendirmesinin adil olmadığını savunuyor. Görev, 2030'a kadar faaliyete geçmesi planlanan yeni bir Mars iletişim yörünge aracı öngörüyor.
Yeni ayın 10-11 Eylül'de gerçekleşmesiyle zodyak ışığını gözlemlemek için yılın en uygun dönemlerinden biri başlıyor. Kuzey yarımkürede sabah alacakaranlığından önce doğu ufku izlendiğinde görülebilen soluk koni şeklindeki ışık, iç güneş sistemindeki toz tarafından saçılan güneş ışığıdır. Uzmanlar sabır, karanlık bir gökyüzü ve geniş açılı bir kamerayla gözlem yapmanın en iyi sonucu vereceğini vurguluyor.
NASA'nın vatandaş bilimi projesi Artifact InSPECtor, Euclid ve Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu verilerindeki artefaktları tespit etmek için gönüllüleri davet ediyor. Katılımcılar yapay zekanın teleskop verilerindeki hataları ayırt etmesini öğrenerek karanlık enerji araştırmalarına katkı sağlayacak.
NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi, 25 Ağustos 2026'da yayımlanan bir görüntüyle II Zw 096 sistemindeki iki galaksinin hızlı birleşmesini belgeledi. Görüntü, Chandra, Hubble ve James Webb verilerinin birleştirilmesiyle elde edildi ve erken evrenin şekillenmesindeki galaksi çarpışmalarına ışık tutuyor.
NASA'nın Mars Keşif Aracı'ndaki HiRISE kamerası tarafından çekilen yalancı renkli görüntü, mor tonlardaki dalgalı bir kum tepesi alanını gösteriyor. Görüntü, 2011'de alınan bir fotoğrafla karşılaştırma amacıyla isimsiz bir krater tabanında kaydedildi. Bu tür gözlemler Mars'ın geçmişindeki su varlığı ve yaşam izleri arayışına ışık tutuyor.
NASA, ABD Uzay Akademisi tekliflerini değerlendirmeyi hızlandırdı. Sürecin son kararını Donald Trump verecek ve komisyonu NASA yöneticisi Jared Isaacman başkanlık ediyor. Akademinin sivil mi yoksa askeri eğilimli mi olacağı ve mezunların kamu hizmeti yükümlülüğü tartışma yaratıyor.
11 Eylül 1985’te ICE, bir kuyruklu yıldıza uçarak geçen ilk uzay aracı oldu. Orijinal olarak ISEE-3 olarak fırlatılan sonda, Giacobini-Zinner ve Halley kuyruklu yıldızlarını inceleyerek uzay biliminde bir dizi ilke imza attı. Aynı tarihin 2001’de uzaydan izlenen 11 Eylül saldırılarıyla da uzay tarihinde özel bir yeri bulunuyor.
NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi, çok düşük enerjili X-ışını yaydığı halde bol ultraviyole üreten yeni bir kompakt ikili sistem türü tespit etti. Andromeda ve Pinwheel galaksileri dahil altı galakside 84 şüpheli kaynak bulundu. Araştırmacılar bu hipersoft X-ışını kaynaklarının yıldız oluşumunu düzenleyebileceğini ve tip Ia süpernova patlamalarının tetiklenmesini açıklayabileceğini öne sürüyor.
NASA astronotu Frank Culbertson, 11 Eylül 2001’de Dünya’da bulunmayan tek Amerikalıydı ve saldırı anında Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bulunuyordu. ISS New York’un üzerinden geçtiğinde yıkımı uzaktan gördü ve izlenimlerini gerçek zamanlı olarak NASA Johnson Uzay Merkezi’ndeki Görev Kontrolü ile paylaştı.
United Launch Alliance, Vulcan roketinin geliştirilmesinde gecikmeler ve tasarım kararları nedeniyle zorlanıyor. Pentagon'un 2020'de verdiği sözleşmelerde öne çıkan şirket, 2025 tedarik turunda SpaceX'in gerisine düştü. Vulcan'ın ikinci uçuşunda yaşanan katı yakıtlı güçlendirici arızası, ULA'nın güvenilirlik serisini gölgeledi.
Uzun süredir gündemde olmayan Ravn X uzay uçağının Long Beach Havalimanı'nda maketi görülürken Aevum ilk tam otonom taksi testini duyurdu. Birleşik Krallık yeni ulusal uzay stratejisi kapsamında 2030'a kadar 7,8 milyar pound yatırım yapacağını açıkladı. Shetland'daki SaxaVord Uzay Limanı'na 30 milyon pound destek verilecek ve ana kiracı Alman Rocket Factory Augsburg olacak.
NASA, Artemis programından elde edilen ay kaya örnekleri ve veri setlerini küresel bilimsel toplulukla paylaşma taahhüdünü sürdürüyor. Ajans, Artemis Anlaşmaları'nın şeffaf veri paylaşımı ilkesine odaklanan iki bölümlük sanal çalıştay düzenledi. Çalıştaylarda açık bilim uygulamaları, veri araçları ve Planetary Data System üzerinden iş birliği örnekleri paylaşıldı.
Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan çekilen bir fotoğraf, Meksika'nın ikinci büyük metropolü Monterrey'i Sierra Madre Oriental dağ sırtlarıyla birlikte gösteriyor. 26 Ağustos 2026'da kaydedilen görüntü, şehrin sanayi yapısını, Río Santa Catarina'yı ve çevredeki doğal alanları uzaydan belgeledi.
Yaz Üçgeni'nin sonbahara kadar gökyüzünde belirgin kalması merak uyandırıyor. Yaz'a ait olmasının nedeni gece boyunca görünme şekli ve yıldızların farklı uzaklıkları. Yaz Üçgeni adının kökeni ve Vega'nın telaffuzu da yazıda ele alınıyor.
10 Eylül 2011’de NASA, ayın yerçekimi alanını haritalamak üzere GRAIL görevini başlattı. Ebb ve Flow adlı ikiz sondalar yaklaşık dokuz ay boyunca mascon adı verilen kütle yoğunlaşmalarını inceledi. Görev 17 Aralık 2012’de sondaların kontrollü şekilde aya çarptırılmasıyla sona erdi.
LINK uydusu itici kontrol sorunu nedeniyle Swift Gözlemevi'ni kurtarma görevinden vazgeçti. Katalyst Space, sondadan veri toplamaya devam ederken Swift'in yılın sonundan önce atmosfere girmesi bekleniyor. Her iki kurum da kalan sürede teknoloji gösterileri yaparak gelecekteki uydu servis görevlerine katkı sağlamayı hedefliyor.
NASA'nın Envision misyonuna radar sağlayamayacağı anlaşılınca ESA, Avrupa yapımı bir radar üzerinde tam hız çalışmaya başladı. Envision'un fırlatışı 2032'ye ertelenirken, VERITAS ve Venüs Bilim Koordinasyon grubu da bütçe sorunları nedeniyle belirsizliğe girdi. ESA ayrıca LISA, New Athena ve Rosalind Franklin görevlerindeki NASA boşluklarını değerlendirmekte.
Yoldaş yıldızlardan beslenerek patlayan yaklaşık 3.000 beyaz cüceden oluşan katalog, karanlık enerjinin zamanla değişebileceğine işaret ediyor. DES verileriyle desteklenen bulgu, 2024 DESI sonuçlarını güçlendiriyor ve kozmolojinin standart modeline meydan okuyor.
Merkür yüzeyindeki kırışıklıklar gezegenin bilim insanlarının tahmin ettiğinden daha hızlı küçüldüğünü gösteriyor. Yeni araştırmaya göre küçülme oranı yüzde 10 ila 30 daha fazla ve bu durum Merkür’ün iç yapısı hakkında yeni ipuçları veriyor.
NASA'nın Landsat 9 uydusuyla çekilen yeni görüntü, Star Trek'te Kaptan Kirk'ün Gorn'la savaştığı Metron gezegeninin aslında Kaliforniya'daki Vasquez Rocks olduğunu uzaydan gösteriyor. 25 milyon yıllık oluşum, bilim kurgu ve western filmlerinin vazgeçilmez mekânı olmaya devam ediyor.
NASA'nın Artemis II komutanı Reid Wiseman ve pilotu Victor Glover eylülde emeritus statüsüne geçiyor. Kanada misyon uzmanı Jeremy Hansen aktif görevden yedekliğe ayrıldığını duyurdu. Dörtlü nisan ayında aya uçuş yaparak 1972'den bu yana düşük Dünya yörüngesinin ötesine geçen ilk ekip olmuştu.
Hızlı radyo patlamaları karanlık madde, karanlık enerji ve nötrinoların kütlesi gibi temel soruları araştırmak için kullanılıyor. Caltech ekibi yaklaşık 100 FRB ile galaktik geribildirimin madde topaklanlığı üzerindeki etkisini doğrudan ölçtü. Bulgular 2029'da faaliyete geçecek Deep Synoptic Array ile daha da güçlenecek.
NASA, Artemis II komutanı Reid Wiseman ve pilot Victor Glover'ı ilk emeritü astronotlar olarak duyurdu. İkili uzay tulumlarını astı ancak eğitim ve danışmanlık erişimini koruyor. Artemis II görevi geçen hafta uçuş sonrası faaliyetlerini tamamladı.