Bilim ve teknoloji araştırmaları
X-energy, yüksek sıcaklık gerektiren ağır sanayi için küçük modüler reaktörler geliştiriyor. Xe-100 modeli helyum gazıyla soğutuluyor ve hem ısı hem de elektrik sağlayabiliyor. Şirket ABD ve İngiltere'de projeler yürütürken, SMR'lerin maliyet, atık ve ticari olgunluk konularında soru işaretleri bulunuyor.
Fizyoloji veya Tıp Nobel Ödülü, ışığı kullanarak sinir hücrelerini açıp kapatma yöntemini geliştiren üç araştırmacıya verildi. Optogenetik olarak adlandırılan teknik, tek hücreli bir algden elde edilen proteinlerle başladı ve beyin araştırmalarında devrim yarattı. Ödül, temel araştırmanın beklenmedik uygulamalar doğurabildiğini bir kez daha gösterdi.
Ekim ayında Satürn karşıt konuma geçerek gece boyu izlenebilir hale geliyor. Ayın ortasında Halley Kuyrukluyıldızı kalıntılarından kaynaklanan Orionid meteor yağmuru zirve yapıyor ve ay ışığı nedeniyle şafak öncesi gözlem öneriliyor. Ayın sonunda Ay, Pleiades yıldız kümesinin yakınından geçecek.
Purdue Üniversitesi'nden bir bioarkeolog, 1920'lerde Abydos'tan çıkarılan 46 kafatasını yeniden inceledi. İncelemede kafataslarının yaklaşık yüzde 39'unda künt kuvvet travmasına işaret eden lineer kırıklar bulundu. Bulgular, İlk Hanedan firavunlarının gömülmesiyle birlikte hizmetkarlarının öldürüldüğü tezini destekliyor.
National Geographic'in yeni belgesel serisi Africa: Earth’s Wild Home, Afrika kıtasındaki ekosistemleri yedi bölümde anlatıyor. Dört yılda yaklaşık 30 ülkede çekilen yapım, anlatıcılığını Wunmi Mosaku'nun üstlendiği sahnelerle vahşi yaşamı ve koruma çalışmalarını mercek altına alıyor. Seri şu anda Disney+ ve Hulu'da izlenebiliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın yeni raporuna göre elektrik, ilk kez hem en ucuz hem en güvenli hem de en temiz enerji seçeneği hâline geliyor. Ancak araştırmacılar, ağır taşımacılıktan ticaret engellerine ve yüksek altyapı maliyetlerine kadar elektrifikasyonun önünde ciddi engeller bulunduğunu söylüyor.
Jüpiter'in buzlu uydularını incelemek üzere yola çıkan Juice uzay aracı, Dünya'nın yerçekiminden faydalanarak hızını ve yönünü değiştirdi. Bu manevra sayesinde yakıt tasarrufu sağlayan araç, aynı zamanda bilimsel cihazlarını test etme fırsatı buldu.
Seattle Dağ Kurtarma ekibi Pasifik Kuzeybatısı'nda kurtarma çalışmalarında güç destekli ekzoskeleton deniyor. Endüstride IKEA'dan Ford'a kadar farklı alanlarda kullanım artarken, Ukrayna ordusu 2026 başında cephede benzer cihazları test etti. Uzmanlar teknolojinin sensörler, robotik motorlar ve yeni malzemelerle hızla geliştiğini belirtiyor.
ABD'de 2008 ekonomik krizi sonrası karbon emisyonları ile GSYH arasındaki bağ koptu. Veriler, ülkenin ekonomik büyümesini sürdürürken karbon salınımını düşürmeyi başardığını gösteriyor.
Eylül ayı derlemesi, gözden kaçan altı bilimsel çalışmayı bir araya getiriyor. Karanlık maddeye dair zayıf bir sinyal, LHC’de Z bozonlarında dolaşım, Mars evleri için maya bazlı malzeme, geç Pleistosen’de betel fıstığı kullanımı, Galileo’ya atfedilen bir teleskop tanımı ve 19. yüzyıl cosmorama’larının emlak pazarlamasında kullanımı anlatılıyor.
Nörobilimci Christin Glorioso’nun kurduğu Younger yarışması katılımcıların altı ayda biyolojik yaşını düşürmesini hedefliyor. Yarışmada kan, beyin, fiziksel ölçüm ve yüz yaşı gibi farklı yöntemlerle elde edilen veriler bir liderlik tablosunda karşılaştırılacak. Organizasyon aynı zamanda yaşlanma saatleri hakkında kapsamlı veri toplamayı ve uzun ömür yaklaşımlarını gözlemlemeyi amaçlıyor.
SpaceX, Dragon kapsülünde meydana gelen bir valf arızasını 'uzay aracı cerrahisi' olarak tanımlanan yöntemle gidererek dört kişilik mürettebatı Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderdi. Görevin komutasını üstlenen Jessica Watkins, bir uzay aracını yöneten ilk siyahi kadın oldu.
Jeotermal şirketi Fervo Energy, Cape Station santralinden 30 Eylül'de şebekeye elektrik satmaya başladı. Santral, geliştirilmiş jeotermal alanında ticari aşamaya geçen ilk tesis oldu ve ilk blok 23 ayda tamamlandı.
New York'ta büyük batarya kurulumları düzenleyici engellerle karşılaşıyor. Bu yüzden girişimler e-bisiklet, yemek arabası ve ocak gibi cihazlara entegre küçük pillerle çözüm arıyor. Uzmanlara göre bu dağıtık kapasite şebeke stresini azaltabilir ve yaz kesintilerini önlemeye yardımcı olabilir.
Eli Lilly'nin geliştirdiği retatrutide adlı obezite ilacının son aşama deneme sonuçları New England Journal of Medicine'de yayımlandı. En yüksek dozda 80 haftada ortalama yüzde 25, 104 haftada ortalama yüzde 30 kilo kaybı görüldü. İlaç diz osteoartriti, obstrüktif uyku apnesi ve prediyabet üzerinde de olumlu etkiler gösterdi.
MIT Technology Review, küresel ısınma ve çevresel krizlere karşı çözüm üreten en etkili 10 şirketi belirledi. Enerji depolamadan nükleer güce kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan 2026 listesi 6 Ekim'de yayınlanacak.
Araştırmacılar, karbon dioksiti yakalamak için tersinir filtre yerine pil benzeri elektrokimyasal bir sistem geliştirdi. Cihaz, nikel hidroksit elektrotlarla CO2'yi hücre boyunca taşıyor ve mevcut yöntemlere göre daha az enerji kullanıyor. Küçük ölçekli testler ve maliyet projeksiyonları, ton başına 100 dolar hedefine ulaşma potansiyelini gösteriyor.
1859 Carrington Olayı’ndan önce 1841’de Exeter’de tren gecikmesine yol açan bir manyetik fırtına iddiası araştırıldı. Tarihsel demiryolu ve manyetogram kayıtları bu tarihin hatalı olduğunu gösterdi. Olayın 1841 tarihinin büyük olasılıkla bir yazım hatası olduğu ve en erken kayıtlı uzay hava etkisi örneğinin 1847’ye dayandığı ortaya çıktı.
Duke Quantum Center liderliğindeki ekip 13 iyonlu bir kuantum simülatörüyle erken evren fiziğine ışık tutan ip kırılması dinamiğini gözlemledi. Deney, Nature Physics’te yayımlandı ve kuantum bilgisayarların madde oluşumunu araştırmada kullanılabileceğini gösterdi.
Victor Glover ve Reid Wiseman, Artemis II sonrası NASA'da emeritüs statüsüne geçiyor. İkili, Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nde danışmanlık ve mentorluk yaparak Artemis III hazırlıklarına katkı sağlayacak. Astronotlar, Ay çevresinde 50 yıldan uzun süredir ilk kez gerçekleştirilen uçuşun deneyimlerini gelecek görevlere aktaracak.
ABD ve Brezilya'daki araştırmacılar, faydalı mantarların Ay ve Mars regolitini tarıma elverişli hale getirebileceğini değerlendiriyor. Derlemeye göre mantarlar bitkilerin besin alımını artırıp sert koşullara dayanmasını sağlayarak kendi kendine yeten uzay tarımına katkı sunabilir. Özellikle arbusküler mikoriza mantarları ve Trichoderma gibi türler öne çıkıyor.
ABD elektrik şebekesinde 2026'nın ilk yedi ayında enerji kullanımı sınırlı artarken güneş enerjisi büyümesi belirgin şekilde yavaşladı. Güneş üretimi yıllık yüzde 22 artışla 39 TWh ekledi ve rüzgârla birlikte talebin yüzde 21'ini karşıladı. Enerji Bilgi Ajansı verilerine göre önümüzdeki dönemde açık deniz rüzgârı dururken güneş ve batarya yatırımları genişliyor.
Muju Earth, tohum büyüklüğündeki Aeropod cihazıyla toprağı makineye ihtiyaç duymadan havalandırıyor. Cihaz ekimle birlikte toprağa bırakılıyor ve nem, sıcaklık ve basınçla açılarak köklerin hava ve su almasını kolaylaştırıyor. Şirket, cihazı bu sonbaharda İngiltere'de tarla denemelerine başlıyor ve TechCrunch Disrupt'ta Startup Battlefield'da yer alıyor.
CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda Yüksek Parlaklık yükseltmesi kapsamında kritik mıknatısların değiştirilmesi için söküm işlemini başlattı. Yeni süperiletken iç üçlüler yüzde 40 daha güçlü alan üreterek ATLAS ve CMS deneylerinde çarpışma sayısını artıracak. 7 Eylül’den bu yana süren çalışmalar, büyük değişimin ilk adımı oldu.