Uzay, havacılık ve roket teknolojileri
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen törende SpaceX kurucusu Elon Musk'a Ulusal Bilim Madalyası takdim etti. Musk uzay keşfi, yapay zeka sistemleri ve iletişim alanındaki çalışmaları nedeniyle ödüllendirildi. Aynı törende Google, Nvidia, AMD, Dell ve Microsoft yöneticilerine de bilim ve teknoloji madalyaları verildi.
Northrop Grumman’ın insansız Cygnus XL kargo gemisi S.S. Steven R. Nagel, 9 Ekim’de Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan ayrıldı. Araç, Canadarm2 robot kolu tarafından serbest bırakıldıktan sonra 11 Ekim’de atmosferde yanarak görevini tamamlayacak. Gemide ısı kalkanı prototipleri de taşınıyor.
Xona Space Systems, GPS'e ticari alternatif olarak geliştirdiği Pulsar takımyıldızının ilk altı uydusunu bu ay uzaya göndermeye hazırlanıyor. Sistem santimetre düzeyinde konum hassasiyeti vaat ediyor ve mevcut GPS alıcılarıyla uyumlu çalışacak şekilde tasarlandı. Şirket, 2028'e kadar ABD, Avrupa, Japonya ve Güney Kore'de tam kapsama hedefliyor.
2026 yılının eylül sonu ve ekim başında süren yoğun yağışlar Tayland'ın alçak kesimlerini sürekli sel altında bıraktı. Prachin Buri eyaletinde Bang Pakong Nehri çevresi ile tarım ve su ürünleri alanları sular altında kaldı. Eylül ortasından itibaren 50 eyalette etkili olan seller 4 milyondan fazla insanı etkiledi ve onlarca can kaybına yol açtı.
SpaceX yöneticisi Michael Nicolls, Uluslararası Uzay Kongresi'nde Starlink uydularına yapılan yakın geçiş örneklerini anlattı. Veri paylaşımı olmadan yörünge trafiğinin sürdürülemez hale gelebileceği uyarısında bulundu. Amazon Kuiper'den Rajeev Badyal ise ephemeris paylaşımının güvenlik için şart olduğunu söyledi.
SpaceX düşük bant spektrum lisansları satın alarak Starlink Mobile'ı karasal ağla birleştirmeyi hedefliyor. Yeni mimari onaylanırsa şirket T-Mobile, AT&T ve Verizon ile doğrudan rekabet edecek. FCC'nin onayladığı 15 bin V2 uydu planı da hizmetin bant genişliğini büyük ölçüde artıracak.
Amazon'un Leo projesi kapsamında Kirkland'daki fabrikada 1.000'inci uydu üretildi ve şirket Vulcan roketiyle fırlatmaya hazırlanıyor. Haftada 27 uydu üretebilecek kapasiteye ulaşan Amazon, ticari hizmeti haftalar içinde başlatmayı planlıyor. Şirket Starlink'e karşı hız, güvenlik ve kurumsal özelliklerle rekabet edeceğini savunuyor.
Elon Musk, Starlink'in Hindistan'da lisans alamamasını iş çevrelerinin engeline bağladı ve Reliance Industries Başkanı Mukesh Ambani'nin etkisini sordu. Hindistan İletişim Bakanlığı düzenlemenin tarafsız olduğunu savunurken, Starlink beş yıldır pazara girmeye çalışıyor. Şirket yetkilisi ise ülkenin evrensel bağlantı hedefini destekleme kararlılığını yineledi.
Elon Musk, Starlink'in Hindistan'da başlamamasının arkasında iş çevrelerinin olduğunu öne sürdü ve Reliance Industries Başkanı Mukesh Ambani'nin etkisini sordu. Hindistan İletişim Bakanlığı düzenleyici sürecin adil olduğunu savunurken, Starlink yetkilileri pazara hazır olduklarını yineledi.
Hindistan İletişim Bakanlığı, Starlink'in ülkede haksız şekilde engellendiği yönündeki Elon Musk iddialarına karşı çıktı. Bakanlık uydu haberleşmesi düzenlemelerinin adil olduğunu ve Starlink'in diğer lisanslı operatörlerle aynı aşamada bulunduğunu açıkladı. Starlink'in Hindistan'da ticari hizmete başlaması için güvenlik değerlendirmelerinin tamamlanması gerekiyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, kritik görevlerdeki 7.500 sözleşmeli personeli memur kadrosuna geçirerek çekirdek yeterlilikleri yeniden kurmayı hedefliyor. Apollo dönemi uçuş direktörü Gerry Griffin değişimi desteklerken, Amentum, Jacobs ve KBR gibi büyük yükleniciler belirsizlikten endişe ediyor. Ajansın bağımsız güvenlik paneli girişimi hızı ve kapsamına rağmen kritik bir sorun tespit etmediğini açıkladı.
Amazon, Blue Origin ve Çinli şirketlerin binlerce hatta milyonlarca uydu planı düşük yörüngedeki uydu sayısını hızla artıracak. Artan talep, uzman bileşen ve nadir mineral tedarikinde darboğaz yaratıyor ve şirketleri gecikme, tasarım değişikliği ya da konsolidasyonla karşı karşıya bırakıyor.
NASA uçuş direktörü Milt Windler 94 yaşında hayatını kaybetti. 1970'te Apollo 13 ekibinin Dünya'ya dönüşünü yöneten dört liderden biri olan Windler, Apollo ve Skylab programlarında görev aldı. Ailesi çevrimiçi yayımlanan kısa bir duyuruyla ölüm haberini paylaştı.
ABD Uzay Kuvvetleri, Soğuk Savaş döneminden kalma Defense Support Program uydularının son iki örneğini emekliye ayırdığını açıkladı. 1970’lerde başlayan ve 55 yılı aşkın süre görev yapan sistem, nükleer caydırıcılığın temel unsurlarından biriydi. Yerini Space Based Infrared System ve yeni nesil Overhead Persistent Infrared uydularının aldığı belirtildi.
ABD ile gerilen ilişkiler Kanada'yı uzayda egemen erişim arayışına itti. Hükümet ilk destekleri üç şirkete verdi, Toronto merkezli Canada Rocket Company ise doğrudan orta sınıf bir fırlatıcı geliştirmeye karar verdi. Şirket, Jeremy Hansen adını verdiği bir motor test tesisini duyurdu ve 2032'de fırlatma hedefliyor.
Eski Google ve SpaceX yöneticisi Rama Afullo tarafından kurulan Satlyt, uyduların uzayda ortaklaşa işlem yapmasını sağlayan bir yazılım geliştiriyor. Şirket, donanım üretmek yerine farklı uydularda çalışabilen açık bir ekosistem kurmayı hedefliyor.
NASA, düşük Dünya yörüngesinde ticari bir uzay ekonomisi kurmayı hedeflerken SpaceX'in Crew Dragon'u 2030 sonrası için emekliye ayırma niyetiyle karşı karşıya kaldı. Ajans Boeing'in Starliner'ına ek yatırım yaparak boşluğu doldurmaya çalışsa da uzmanlar fiyatların artacağı ve insanlı yörünge ekonomisinin sekteye uğrayacağı uyarısında bulunuyor.
NASA, Boeing'in Starliner aracında iki ek uçuş satın alma opsiyonunu kullanacağını ve şirketi uçuşa geri döndürme çalışmalarında mali olarak destekleyeceğini açıkladı. Dragon'un 2030'a kadar emekliye ayrılma ihtaline karşı Starliner, düşük Dünya yörüngesine erişim için tercih edilen seçenek olarak öne çıkıyor.
SpaceX, Starship'in 14. test uçuşunda roketi ilk kez düşük Dünya yörüngesine oturttu ve 26 adet Starlink V3 uydusunu başarıyla dağıttı. Uçuş sırasında bir Raptor motorunda sorun yaşanmasına rağmen görev tamamlandı ve araç Pasifik'te kontrollü suya iniş yaptı. Bu sonuç, Starship'in ticari uydu dağıtımı için hazır hale geldiğini gösteriyor.
Uluslararası Uzay İstasyonu'nda rutin bir ayrılma manevrası sonrası Canadarm2 ve mobil taşıyıcısında sorun tespit edildi. NASA, arızanın yazılım mı yoksa donanım mı kaynaklı olduğunu araştırıyor ve Crew-13 fırlatışı öncesinde çözüm bekliyor. Olay, tasarım ömrünü aşkın istasyonun yaşlanan sistemlerine dikkat çekiyor.
SpaceX'in mega roketi Starship, Güney Teksas'tan fırlatıldıktan sonra ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı. Üst kademe ayrıldıktan kısa süre sonra bir Raptor motoru kaybedildi, şirket önce denemeyi durdurdu ardından devam etme kararı aldı. Yörünge başarısı, ticari görevler ve NASA ay misyonları için kritik bir adım olarak görülüyor.
SpaceX bugün Starship ile ilk Starlink V3 uydularını fırlatmaya hazırlanıyor. Amazon'un Leo takımyıldızı ise fırlatma ortaklarındaki aksaklıklar nedeniyle büyüyemiyor. Uzmanlara göre bu tempo devam ederse Leo'nun Starlink ile küresel ölçekte rekabet etmesi yıllar alacak.
Grönland buz tabakasının altında daha önce görülmemiş geniş bir vadi ağı tespit edildi. NASA öncülüğündeki çalışma, uydu verileriyle geliştirilen yeni bir yöntemle buzaltı topografyasının en detaylı haritasını sundu. Bulgular, buz tabakasının gelecekteki akışını ve geri çekilmesini anlamak için önemli ipuçları veriyor.
NASA Marshall ekibi, tek bir toksik olmayan iticiyle çalışan çift modlu itki sistemini taşıyan bir CubeSat'ı yer testlerinden geçirdi. Sistem hem yüksek itişli kimyasal motoru hem de düşük itişli elektrosprey iticileri aynı tanktan besleyerek kütle ve hacim tasarrufu sağlıyor. Görevin 1 Ekim'den itibaren SpaceX Falcon 9 ile Vandenberg'den fırlatılması planlanıyor.